Mantra 63
Rishi: Savitar-formula tradition (Yajus usage; r̥ṣi not fixed for this prose-yajus).
Devata: Savitar
Chandas: Yajus (mixed cadence; not strictly metrical).
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण
Transliteration
devás tvā savitód vapatu supāṇíḥ svaṅguríḥ subāhúr utá śaktyā́ | avyáthamānā pṛthivyā́m āśā́ díśa ā́ pṛṇa
Translation
ദേവനായ സവിതാവ് നിന്നെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ—നല്ല കൈകളുള്ളവനായി, നല്ല വിരലുകളുള്ളവനായി, നല്ല ഭുജങ്ങളുള്ളവനായി, ശക്തിയോടുകൂടി. അക്ഷതനായി ഭൂമിയിൽ നീ പ്രദേശങ്ങളെയും ദിക്കുകളെയും നിറയ്ക്കുക.
Padapatha (Word Analysis)
देवः । त्वा । सविता । उद्-वपतु । सु-पाणिः । सु-अङ्गुरिः । सु-बाहुः । उत । शक्त्या । अव्यथमानाः । पृथिव्याम् । आशाः । दिशः । आ । पृण
Word by Word
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ (the impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
उद्वपतुmay (he) strew/sow/raise up
उद्वपतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वप् (वप्)
सुपाणिःhaving good hands
सुपाणिः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुपाणि (प्रातिपदिक; सु+पाणि)
स्वङ्गुरिःhaving fair/fine fingers
स्वङ्गुरिः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वङ्गुरि (प्रातिपदिक; सु/स्व + अङ्गुरि)
सुबाहुःhaving good arms
सुबाहुः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुबाहु (प्रातिपदिक; सु+बाहु)
उतand/also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
शक्त्याwith power/strength
शक्त्या:
करण
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
अव्यथमानाःnot being distressed; untroubled
अव्यथमानाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअव्यथमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; नञ् + व्यथ्, शतृ/शानच्-प्रयोगः)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
आशाःhopes/expectations
आशाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
दिशःdirections/quarters
दिशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
आtowards; completely
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ
पृणfill; satisfy
पृण:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (पॄण्/पृण्)
Entities Mentioned
S
Savitar (Savitr̥)D
Dik (Directions/Quarters)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes