Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Rishi: Not explicit in the excerpt; preserved within Vājasaneyin protective mantras.
Devata: Rudra (gaṇapati aspect) and Pūṣan (path-guardian), with an impelling ‘Pratūrvan’ addressed.
Chandas: Mixed/prose-yajus (ritual formula with metrical residues)

प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्यं मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षं॒ वी॑हि स्व॒स्तिग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन् पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह

pratū́rvan éhy avakrā́mann áśastī rudrásya gā́ṇapatyaṃ mayobhū́r éhi | urv ántarikṣaṃ vī́hi svastí-gavyūtir ábhayāni kṛṇván pūṣṇā́ sayújā sahá

ഹേ പ്രതൂർവൻ (വിജയി), ഇവിടെ വരിക; താഴേക്ക് ഇറങ്ങി പാദം വെച്ച് വരിക. അശസ്തി (അപശകുനം/ദുര്ഭാഗ്യം) അകറ്റുക; രുദ്രന്റെ ഗാണപത്യ (ഗണങ്ങളുടെ അധിപത്യം) സഹിതം മയോഭൂഃ (ആനന്ദദാതാവ്) ആയി വരിക. അന്തരിക്ഷത്തെ വിശാലമാക്കുക; അതിനെ ശുദ്ധമാക്കുക. സ്വസ്തി-ഗവ്യൂതി (മംഗളകരമായ ഗോവഴി) സഹിതം, എല്ലാം അഭയമാക്കുന്നവനായി, പൂഷണനോടൊപ്പം സയുജ (യുക്ത സഹചാരി) ആയി (വരിക).

प्र॒तूर्व॒न् । एहि॑ । अ॒व॒क्राम॒न् । अश॑स्तीः । रु॒द्रस्य॑ । गाण॑पत्यम् । म॒यो॒भूः । एहि॑ । उ॒र्वम् । अ॒न्तरि॑क्षम् । वी॑हि । स्व॒स्ति-ग॑व्यूतिः । अभ॑यानि । कृ॒ण्वन् । पू॒ष्णा । स॒युजा॑ । स॒ह ।

प्रतूर्वन्O overpowering/overcoming one
प्रतूर्वन्:
सम्बोधन (कर्तृ-सम्बन्धः) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootप्र-तॄ (धातु) → प्रतूर्वन् (वर्तमान कृदन्त/शतृ) / प्रातिपदिक
एहिcome
एहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अवक्रामन्O stepping down/descending one
अवक्रामन्:
सम्बोधन / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअव-क्रम् (धातु) → अवक्रामन् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अशस्तीः(our) misfortunes / non-praises / harms
अशस्तीः:
कर्म
TypeNoun
Rootअ-शस्ति (प्रातिपदिक)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
गाणपत्यम्the lordship/leadership of the troop (Gaṇapati-hood)
गाणपत्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगाणपत्य (प्रातिपदिक)
मयोभूःO source of delight/beneficence
मयोभूः:
सम्बोधन / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमयस् + भू (प्रातिपदिक/कृदन्त: मयोभू)
एहिcome
एहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
उर्वम्the wide expanse / broad region
उर्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउर्व (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म (गन्तव्य-देशः)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वीहिgo forth / proceed
वीहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-इ (धातु) (वेदिक रूप: वीहि)
स्वस्तिगव्यूतिःthe auspicious cattle-track/path of well-being
स्वस्तिगव्यूतिः:
कर्ता (क्रियायाः) / विधेयम्
TypeNoun
Rootस्वस्ति + गव्यूति (समास-प्रातिपदिक)
अभयानिfearlessnesses / securities
अभयानि:
कर्म
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
कृण्वन्making, producing
कृण्वन्:
कर्ता (स्वस्तिगव्यूतिः—कर्तृभावेन) / क्रियाविशेषणभावः
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृण्वन् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
पूष्णाwith Pūṣan
पूष्णा:
सह/करण (instrument/association)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
सयुजाin companionship/yoked together
सयुजा:
विशेषणम् (तृतीया-सहभावः)
TypeAdjective
Rootस-युज् (प्रातिपदिक)
सहtogether, with
सह:
सहार्थक-अव्यय (association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
P
Pratūrvan (the Overcomer/Impeller)
R
Rudra (as Gaṇapati/gaṇādhipa)
P
Pūṣan