Mantra 13

Rishi: Not specified in the excerpt; preserved in Vājasaneyin ritual collections.

Devata: Agni (explicit), with dual addressees ‘Vṛṣaṇvasū’ as helpers.

Chandas: Jagatī/Tr̥ṣṭubh-short (ritualised; exact metrical count may be irregular in Yajus citation).

Samhita Patha (Devanagari)

यु॒ञ्जाथा॒ᳪ रास॑भं यु॒वम॒स्मिन् यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्निं भर॑न्तमस्म॒युम्

Transliteration

yuñjā́thām̐ rāsábhaṃ yuvám asmín yā́me vṛṣaṇvasū́ | agníṃ bhárantam asmayúm

Translation

ഹേ വൃഷണ്വസൂ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും ഈ യാത്രയിൽ കഴുതയെ കെട്ടുക—(അവനെ കെട്ടുക) തെറ്റില്ലാത്ത അഗ്നിയെ അവൻ വഹിക്കേണ്ടതിന്.

Padapatha (Word Analysis)

यु॒ञ्जाथाम् । रास॑भम् । यु॒वम् । अ॒स्मिन् । यामे॑ । वृष॒ण्व॒सू इति॑ । अ॒ग्निम् । भर॑न्तम् । अ॒स्म॒युम् ।

Word by Word

• युञ्जाथाम्: (you two) yoke / harness
• युञ्जाथाम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ) धातु

• रासभम्: the donkey (ass)
• रासभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रासभ (प्रातिपदिक)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यामे: in the course/period (yāma), in this watch
• यामे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: याम (प्रातिपदिक)

• वृषण्वसू: O you two, possessors of vigorous wealth
• वृषण्वसू: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: वृषण्वसु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः—‘वृषण’ + ‘वसु’)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• भरन्तम्: bearing / carrying
• भरन्तम्: (अग्निम् इति विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: भृ (भृञ्) धातु

• अस्मयुम्: unproud / not arrogant
• अस्मयुम्: (अग्निम् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अस्मयु (प्रातिपदिक; ‘अ-’ + ‘स्मयु’)

Entities Mentioned

• Agni
• Vṛṣaṇvasū (dual helpers)