Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā (Names and Forms of the Devī)

Verse 1

ऋषिरुवाच । आसीच्छुम्भासुरो दैत्यो निशुंभश्च प्रतापवान् । त्रैलोक्यमोजसा क्रान्तं भ्रातृभ्यां सचराचरम्

ഋഷി പറഞ്ഞു— “ശുംബൻ എന്ന ദൈത്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ പരാക്രമശാലിയായ സഹോദരൻ നിശുംബനും. ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ തങ്ങളുടെ ബലതേജസ്സാൽ ചരാചരസഹിതമായ ത്രിലോകവും കീഴടക്കി.”

Verse 2

ताभ्याम्प्रपीडिता देवा हिमवन्तं समाययुः । जननीं सर्वभूतानां कामदात्रीं ववन्दिरे

അവരാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ ഹിമവാന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ജനനി, ഇഷ്ടവരദായിനിയായ ദേവിയെ അവർ വന്ദിച്ചു.

Verse 3

देवा ऊचुः । जय दुर्गे महेशानि जयात्मीयजनप्रिये । त्रैलोक्यत्राणकारिण्यै शिवायै ते नमोनमः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— “ജയ ദുർഗേ! ജയ മഹേശാനീ! ജയ, സ്വഭക്തജനപ്രിയേ! ത്രിലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്ന ശിവാ ദേവീ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.”

Verse 4

नमो मुक्तिप्रदायिन्यै पराम्बायै नमोनमः । नमः समस्तसंसारोत्पत्तिस्थित्यन्तकारिके

മുക്തി നൽകുന്ന പരാംബയ്ക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. സമസ്ത ലോകപ്രവാഹത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, നില, ലയം എന്നിവ നടത്തിക്കുന്ന ദേവിക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 5

कालिकारूपसंपन्नो नमस्काराकृते नमः । छिन्नमस्तास्वरूपायै श्रीविद्यायै नमोस्तु ते

കാളികാരൂപം ധരിച്ചവളും നമസ്കാരസ്വരൂപിണിയുമായ അങ്ങേയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ഛിന്നമസ്താസ്വരൂപിണിയായ ശ്രീവിദ്യയ്ക്ക് പ്രണാമം.

Verse 6

भुवनेशि नमस्तुभ्यं नमस्ते भैरवाकृते । नमोस्तु बगलामुख्यै धूमावत्यै नमोनमः

ഹേ ഭുവനേശീ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ഭൈരവാകൃതേ! നിനക്കു പ്രണാമം. ബഗലാമുഖിക്കു നമോസ്തു; ധൂമാവതിക്കു പുനഃപുനഃ നമോ നമഃ.

Verse 7

नमस्त्रिपुरसुन्दर्य्यै मातङ्गयै ते नमोनमः । अजितायै नमस्तुभ्यं विजयायै नमोनमः

ത്രിപുരസുന്ദരീ രൂപത്തിൽ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം; മാതംഗീ രൂപത്തിലും നിനക്കു നമോ നമഃ. അജിതാ (അജേയ) നിനക്കു നമസ്കാരം; വിജയാ രൂപത്തിൽ നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം.

Verse 8

जयायै मंगलायै ते विलासिन्यै नमोनमः । दोग्ध्रीरूपे नमस्तुभ्यं नमो घोराकृतेऽस्तु ते

ജയാ, മംഗളാ, വിലാസിനീ രൂപങ്ങളിൽ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ദോഗ്ധ്രീ (കൃപയെ പാലുപോലെ പകർന്നുനൽകുന്ന) രൂപത്തിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം; നിന്റെ ഘോരമായ, ഭയ-ഭക്തി ഉണർത്തുന്ന ആകൃതിക്കും നമസ്കാരം ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 9

मनोऽपराजिताकारे नित्याकारे नमोनमः । शरणागतपालिन्यै रुद्राण्यै ते नमोनमः

മനസ്സിനും അപരാജിതമായ, നിത്യസ്വരൂപിണിയായ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ശരണാഗതരെ പാലിക്കുന്ന രുദ്രാണീ, നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമോ നമഃ.

Verse 10

नमो वेदान्तवेद्यायै नमस्ते परमात्मने । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमोनमः

വേദാന്തംകൊണ്ട് അറിയപ്പെടുന്ന ദേവിയേ, നമസ്കാരം; ഹേ പരമാത്മസ്വരൂപിണീ, നിനക്കു നമസ്തേ. അനന്ത കോടി ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ നായികേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ.

Verse 11

इति देवैः स्तुता गौरी प्रसन्ना वरदा शिवा । प्रोवाच त्रिदशान्सर्वान्युष्माभिः स्तूयतेऽत्र का

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ച ഗൗരി—പ്രസന്നയായി, കല്യാണമയി, വരദായിനിയായി—സകല ത്രിദശന്മാരോടും അരുളിച്ചെയ്തു: “ഇവിടെ നിങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത്?”

Verse 12

ततो गौरीतनोरेका प्रादुरासीत्कुमारिका । सोवाच मिषतां तेषां शिवशक्तिं परादरात्

അപ്പോൾ ഗൗരിയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കുമാരിക പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിൽക്കേ, അവൾ പരമവിധാനപ്രകാരം ശിവശക്തിയെ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 13

स्तोत्रं मे क्रियते मातः समस्तैः स्वर्गवासिभिः । निशुंभशुंभदैत्याभ्यां प्रबलाभ्यां प्रपीडितैः

“ഹേ മാതാവേ! പ്രബലരായ നിശുംഭ-ശുംഭ ദൈത്യന്മാരാൽ കഠിനമായി പീഡിതരായ സ്വർഗ്ഗവാസികളൊക്കെയും എനിക്ക് സ്തോത്രം അർപ്പിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു।”

Verse 14

शरीरकोशाद्यत्तस्या निर्गता तेन कौशिकी । नाम्ना सा गीयते साक्षाच्छुंभासुरनिबर्हिणी

സ്വശരീര-കോശത്തിൽ നിന്നു നിർഗതയായതിനാൽ അവൾ ‘കൗശികീ’ എന്ന നാമത്തിൽ ഗീതയാകുന്നു; അവൾ സാക്ഷാൽ ശുംഭാസുരനിബർഹിണി, ശുംഭദൈത്യസംഹാരിണി എന്നായി പ്രസിദ്ധയാണ്।

Verse 15

चैवोग्रतारिका प्रोक्ता महोग्रतारिकापि च । प्रादुर्भूता यतः सा वै मातंगीत्युच्यते भुवि

അവൾ ‘ഉഗ്രതാരികാ’ എന്നും ‘മഹോഗ്രതാരികാ’ എന്നും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; ആ ഉറവിടത്തിൽ നിന്നു അവൾ പ്രാദുർഭവിച്ചതിനാൽ ലോകത്ത് ‘മാതംഗീ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 16

बभाषे निखिलान्देवान्यूयं तिष्ठत निर्भयाः । कार्यं वः साधयिष्यामि स्वतन्त्राहं विनाश्रयम्

അവൻ സർവ്വ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ നിർഭയരായി നില്ക്കുക. നിങ്ങളുടെ കാര്യം ഞാൻ സാധിപ്പിക്കും; ഞാൻ സ്വതന്ത്രൻ, ആരുടെയും ആശ്രയം എനിക്കാവശ്യമില്ല.”

Verse 17

इत्युक्त्वा सा तदा देवी तरसान्तर्हिताऽभवत् । चाण्डमुण्डौ तु तान्देवीमद्राष्टां सेवकौ तयोः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ദേവി അപ്പോൾ തന്നെ വേഗത്തിൽ അന്തർധാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ ചാണ്ഡനും മുണ്ഡനും—ആ രണ്ടു സേവകരും—ആ ദേവിയെ ദർശിച്ചു.

Verse 18

दृष्ट्वा मनोहरं तस्या रूपं नेत्रसुखावहम् । पेततुस्तौ धरामध्ये नष्टसंज्ञौ विमोहितौ

കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം പകരുന്ന അവളുടെ മനോഹരരൂപം കണ്ടതുമാത്രം, അവർ ഇരുവരും ഭൂമിയിൽ വീണു—മോഹിതരായി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.

Verse 19

गत्वा व्याजह्रतुः सर्वं राज्ञे वृत्तान्तमादितः । दृष्टा काचिन्मया पूर्वा नारी राजन्मनोरमा

അവിടെ ചെന്നു അവർ രാജാവിനോട് ആരംഭം മുതൽ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും അറിയിച്ചു— “ഹേ രാജാവേ, മുമ്പ് ഞാൻ മനോഹരിയും ആകർഷകയുമായ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടിരുന്നു.”

Verse 20

हिमवच्छिखरे रम्ये संस्थिता सिंहवाहिनी । समन्ताद्देवकन्याभिः सेविता बद्धपाणिभिः

ഹിമാലയത്തിന്റെ മനോഹര ശിഖരത്തിൽ സിംഹവാഹിനിയായ ദേവി വിരാജിച്ചു. ചുറ്റുമെല്ലാം കൈകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്ന ദേവകന്യകൾ അവളെ പരിചരിച്ചു.

Verse 21

कुरुते पादसंवाहं काचित्संस्कुरुते कचान् । पाणिसंवाहनं काचित्काचिन्नेत्राञ्जनं न्यधात्

ഒരു ദാസി പാദസംവാഹനം ചെയ്തു, മറ്റൊരാൾ മുടി അലങ്കരിച്ചു. ഒരാൾ കൈകൾ മൃദുവായി മർദനം ചെയ്തു, മറ്റൊരാൾ കണ്ണുകളിൽ അഞ്ജനം പുരട്ടിച്ചു.

Verse 22

काचिद् गृहीत्वा हस्तेनादर्शं दर्शयते मुखम् । नागवल्लीं ददात्येका लवंगैलादिसंयुताम्

ഒരു സ്ത്രീ കൈയിൽ കണ്ണാടി പിടിച്ച് മുഖം കാണിക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾ ലവംഗം, ഏലക്ക തുടങ്ങിയ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത നാഗവള്ളി (പാൻ) നൽകുന്നു.

Verse 23

पतद्ग्रहं करे कृत्वा स्थिता काचित्सखी पुरः । भूषयत्यखिलांगानि काचिद्भूषाम्बरादिभिः

ഒരു സഖി മുന്നിൽ നിന്നു കൈയിൽ വസ്ത്രം പിടിച്ചു നിന്നു. മറ്റൊരാൾ ആഭരണങ്ങളും ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും മുതലായവകൊണ്ട് സർവ്വാംഗങ്ങളും അലങ്കരിച്ചു.

Verse 24

कदलीस्तंभजंघोरुः कीरनासाऽहिदौर्लता । रणन्मञ्जीरचरणा रम्यमेखलया युता

അവളുടെ ജംഘകളും ഊരുകളും മൃദുവായ വാഴത്തണ്ടുപോലെ; മൂക്ക് കിളിയുടെ കൊക്കുപോലെ; ഭുജങ്ങൾ സുന്ദര ലതകളെപ്പോലെ; ഝണഝണിക്കുന്ന നൂപുരങ്ങളണിഞ്ഞ പാദങ്ങൾ മൃദുവായി നാദിച്ചു—അവൾ മനോഹര മേഘലയാൽ വിഭൂഷിതയായിരുന്നു।

Verse 25

लसत्कस्तूरिकामोदमुक्ताहारचलस्तनी । ग्रैवेयकलसद्ग्रीवा ललन्तीदाममण्डिता

ദീപ്തമായ കസ്തൂരിസൗരഭ്യമുള്ള മുത്തുമാല അവളുടെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ പതിഞ്ഞതിനാൽ സ്തനങ്ങൾ മൃദുവായി ചലിച്ചു; കഴുത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഗ്രൈവേയ ഹാരം തിളങ്ങി; ലലാടത്തിൽ മനോഹര ദാമമാലയാൽ അവൾ അലങ്കൃതയായിരുന്നു।

Verse 26

अर्द्धचन्द्रधरा देवी मणिकुण्डलधारिणी । रम्यवेणिर्विंशालाक्षी लोचनत्रयभूषिता

ദേവി അർദ്ധചന്ദ്രം ധരിക്കുന്നവളും മണികുണ്ഡലങ്ങൾ അണിയുന്നവളുമാണ്. മനോഹരമായ വേണിയോടെയും വിശാലനയനങ്ങളോടെയും ത്രിനേത്രഭൂഷിതയായി അവൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 27

साक्षरा मालिकोपेता पणिराजितकंकणा । स्वर्णोर्मिकांगुलिर्भ्राजत्पारिहार्य्यलसत्करा

അവളുടെ കൈകളിൽ അക്ഷരങ്ങളോടുകൂടിയ മംഗളമാലകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; മണിക്കട്ടുകളിൽ ദീപ്തമായ കങ്കണങ്ങൾ ശോഭിച്ചു. സ്വർണ്ണമുദ്രികകളാൽ വിരലുകൾ മിന്നി, യോജ്യമായ ആഭരണങ്ങളാൽ കൈകൾ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 28

शुभवस्त्रावृता गौरी पद्मासनविराजिता । काश्मीरबिन्दुतिलका चन्द्रालंकृतमस्तका

ഗൗരി മംഗളവസ്ത്രങ്ങളാൽ ആവൃതയായി പദ്മാസനത്തിൽ വിരാജിച്ച് പ്രകാശിച്ചു. അവളുടെ ലലാട്ടത്തിൽ കാശ്മീരബിന്ദുതിലകം ഉണ്ടായിരുന്നു; മസ്തകം ചന്ദ്രനാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു.

Verse 29

तडिद्द्युतिर्महामूल्याम्बर चोलोन्नमत्कुचा । भुजैरष्टाभिरुत्तुंगैर्धारयन्ती वरायुधान्

അവൾ മിന്നലിന്റെ ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിച്ചു; അവളുടെ അതിമൂല്യ വസ്ത്രങ്ങളും ചോളിയും ഉയർന്ന വക്ഷസ്ഥലത്തെ കൂടുതൽ ശോഭിപ്പിച്ചു. എട്ട് ഉയർന്ന ഭുജങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങൾ ധരിച്ചു, ഭയങ്കര-രക്ഷക ദിവ്യരൂപമായി അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 30

तादृशी नासुरी नागी न गन्धर्वी न दानवी । विद्यते त्रिषु लोकेषु यादृशी सा मनोरमा

അവളെപ്പോലൊരു അസുരീയും ഇല്ല, നാഗിയും ഇല്ല, ഗന്ധർവിയും ഇല്ല, ദാനവിയും ഇല്ല—ത്രിലോകങ്ങളിലും—ആ മനോഹരിയായ ‘മനോരമാ’യ്ക്ക് തുല്യയാരുമില്ല.

Verse 31

तस्मात्संभोगयोग्यत्वं तस्यास्त्वय्येव शोभते । नारीरत्नं यतः सा वै पुंरत्नं च भवान्प्रभो

അതുകൊണ്ട് അവളുടെ പവിത്ര സംയോഗയോഗ്യത സത്യത്തിൽ നിനക്കൊപ്പമേ ശോഭിക്കുന്നു. കാരണം അവൾ നാരീരത്നം; നീ, പ്രഭോ, പുരുഷരത്നം.

Verse 32

इत्युक्तं चण्डमुण्डाभ्यां निशम्य स महासुरः । दूतं सुग्रीवनामानं प्रेषयामास तां प्रति

ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാർ പറഞ്ഞതു കേട്ട ആ മഹാസുരൻ ‘സുഗ്രീവ’ എന്ന പേരുള്ള ദൂതനെ അവളുടെ അടുക്കൽ അയച്ചു.

Verse 33

गच्छ दूत तुषाराद्रौ तत्रास्ते कापि सुन्दरी । सा नेतव्या प्रयत्नेन कथयित्वा वचो मम

“പോകുക, ഹേ ദൂതാ, തുഷാരപർവതത്തിലേക്ക്. അവിടെ ഒരു സുന്ദരി വസിക്കുന്നു. എന്റെ വാക്കുകൾ അവൾക്ക് അറിയിച്ചു, പരിശ്രമത്തോടെ അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.”

Verse 34

इति विज्ञापितस्तेन सुग्रीवो दानवोत्तमः । गत्वा हिमाचलं प्राह जगदम्बां महेश्वरीम्

ഇങ്ങനെ അവനാൽ അറിയിക്കപ്പെട്ട ദാനവോത്തമൻ സുഗ്രീവൻ ഹിമാചലത്തിലേക്ക് ചെന്നു ജഗദംബയായ മഹേശ്വരിയെ വിനയത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 35

दूत उवाच । देवि शुंभासुरो दैत्यो निशुंभस्तस्य चानुजः । विख्यातस्त्रिषु लोकेषु महा बलपराक्रमः

ദൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവീ! ശുംഭാസുരൻ എന്ന ദൈത്യനും അവന്റെ അനുജനായ നിശുംഭനും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മഹാബലവും പരാക്രമവും കൊണ്ടു പ്രസിദ്ധരാണ്।

Verse 36

चारोहं प्रेषितस्तेन सन्निधिन्ते समागमम् । स यज्जगौ सुरेशानि तत्समाकर्णयाधुना

“ഞാൻ അവൻ അയച്ച ചാരൻ; നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹേ സുരേശന്മാരേ! അവൻ പറഞ്ഞത് ഇപ്പോൾ എനിക്കു നിന്നു കേൾക്കുക.”

Verse 37

इन्द्रादीन्समरे जित्वा तेषां रत्नान्यपाहरम् । देवभागं स्वयं भुञ्जे यागे दत्तं सुरादिभिः

ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെ സമരത്തിൽ ജയിച്ച് അവരുടെ രത്നങ്ങൾ അപഹരിച്ചു. യാഗത്തിൽ ദേവാദികൾ നൽകിയ ദേവഭാഗം ഞാൻ തന്നേ അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 38

स्त्रीरत्नं त्वामहं मन्ये सर्वरत्नोपरि स्थितम् । सा त्वं ममानुजं मां वा भजतात्कामजै रसैः

നിന്നെ ഞാൻ സ്ത്രീരത്നമായി കരുതുന്നു; സർവ രത്നങ്ങളിലുമുപരി നിലകൊള്ളുന്നവളായി. അതിനാൽ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം എന്റെ അനുജനെയോ എന്നെയോ സ്വീകരിച്ച് കാമജന്യ രസങ്ങളിൽ ആനന്ദിക്കു.

Verse 39

इति दूतोक्तमाकर्ण्य वचनं शुंभभाषितम् । जगाद सा महामाया भूतेशप्राणवल्लभा

ദൂതൻ ശുംഭന്റെ പേരിൽ പറഞ്ഞ വചനം കേട്ടപ്പോൾ, ഭൂതേശൻ (ശിവൻ) പ്രാണവല്ലഭയായ ആ മഹാമായ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 40

देव्युवाच । सत्यं वदसि भो दूत नानृतं किंचिदुच्यते । परन्त्वेका कृता पूर्वं प्रतिज्ञा तान्निबोध मे

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദൂതാ, നീ സത്യം തന്നെയാണ് പറയുന്നത്; അല്പവും അസത്യം ഉച്ചരിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ മുമ്പ് ഞാൻ ചെയ്ത ഒരു പ്രതിജ്ഞയുണ്ട്; അത് എന്നിൽ നിന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.

Verse 41

यो मे दर्पं विधुनुते यो मां जयति संगरे । उत्सहे तमहं कर्तुं पतिं नान्यमिति ध्रुवम्

എൻ ദർപ്പം അകറ്റുന്നവനും, യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ ജയിക്കുന്നവനും—അവനെയേ ഞാൻ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കും; മറ്റാരെയും അല്ല, ഇത് നിശ്ചയം।

Verse 42

स त्वं कथय शुंभाय निशुंभाय वचो मम । यथा युक्तं भवेदेवं विदधातु तथाऽत्र सः

അതുകൊണ്ട് നീ ശുംഭനോടും നിശുംഭനോടും എന്റെ വാക്കുകൾ അറിയിക്കൂ. യുക്തവും യോജ്യവും ആയ വിധത്തിൽ ഇവിടെ അവൻ അതുപോലെ ക്രമീകരിക്കട്ടെ।

Verse 43

इत्थं देवीवचः श्रुत्वा सुग्रीवो नाम दानवः । राज्ञे विज्ञापयामास गत्वा तत्र सविस्तरम्

ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സുഗ്രീവൻ എന്ന ദാനവൻ അവിടെ ചെന്നു രാജാവിനോട് ആ കാര്യം വിശദമായി അറിയിച്ചു।

Verse 44

अथ दूतोक्तमाकर्ण्य शुंभो भैरवशासनः । धूम्राक्षं प्राह सक्रोधः सेनान्यं बलिनां वरम्

അപ്പോൾ ഭൈരവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഭരിക്കുന്ന ശുംഭൻ ദൂതന്റെ വാർത്ത കേട്ട് ക്രോധത്തോടെ, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സേനാധിപൻ ധൂമ്രാക്ഷനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 45

हे धूम्राक्ष तुषाराद्रौ वर्तते कापि सुन्दरी । तामानय द्रुतं गत्वा यथा यास्यति सात्र वै

ഹേ ധൂമ്രാക്ഷാ! തുഷാരപർവതത്തിൽ ഒരു അതിസുന്ദരി വസിക്കുന്നു. നീ ഉടൻ അവിടെ ചെന്നു വേഗത്തിൽ അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അവൾ തീർച്ചയായും ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് വരട്ടെ.

Verse 46

तस्या आनयने भीतिर्न कार्य्याऽसुरसत्तम । युद्धं कार्यं प्रयत्नेन यदि सा योद्धुमिच्छति

ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠാ, അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ ഭയപ്പെടേണ്ട. അവൾ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പൂർണ്ണശ്രമത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുക।

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां धूम्रलोचन चण्डमुण्डरक्तबीजवधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ പഞ്ചമ ഭാഗമായ ഉമാസംഹിതയിൽ “ധൂമ്രലോചനൻ, ചണ്ഡ-മുണ്ഡൻ, രക്തബീജൻ വധം” എന്ന നാൽപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 48

भर्तुर्ममान्तिकं गच्छ नोचेत्त्वां घातयाम्यहम् । पुष्ट्याऽसुराणां सहितः सहस्राणां नितंबिनि

എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു ഉടൻ പോകുക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ വധിപ്പിക്കും. ഹേ സുന്ദരീ, ഞാൻ പുഷ്ടിയോടുകൂടെ ആയിരക്കണക്കിന് അസുരന്മാരോടൊപ്പം വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 49

देव्युवाच । दैत्यराट्प्रेषितो वीर हंसि चेत्किं करोमि ते । परन्त्वसाध्यं गमनं मन्ये संग्राममन्तरा

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വീരാ, ദൈത്യരാജൻ നിന്നെ അയച്ചു നീ എന്നെ വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ നിനക്കായി എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? എന്നാൽ യുദ്ധമില്ലാതെ ഇവിടെ നിന്ന് പോകൽ അസാധ്യമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു।

Verse 50

इत्युक्तस्तामन्वधावद्दानवो धूम्रलोचनः । हुंकारोच्चारणेनैव तन्ददाह महेश्वरी

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദാനവൻ ധൂമ്രലോചനൻ അവളെ പിന്തുടർന്ന് പാഞ്ഞുവന്നു; എന്നാൽ മഹേശ്വരി ‘ഹും’ എന്ന അക്ഷരം ഉച്ചരിച്ചതുമാത്രത്തിൽ അവനെ ദഹിപ്പിച്ചു ഭസ്മമാക്കി।

Verse 51

ततः प्रभृति सा देवी धूमावत्युच्यते भुवि । आराधिता स्वभक्तानां शत्रुवर्गनिकर्तिनी

അന്നുമുതൽ ആ ദേവി ഭൂവിയിൽ ‘ധൂമാവതീ’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അവളെ ആരാധിച്ചാൽ അവൾ സ്വന്തം ഭക്തരുടെ ശത്രുസമൂഹത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 52

धूम्राक्षे निहते देव्या वाहनेनातिकोपिना । चर्वितास्तद्गणास्सर्वेऽपलायन्तावशेषिताः

ദേവി ധൂമ്രാക്ഷനെ നിഹതനാക്കിയപ്പോൾ, അതികോപിതമായ അവളുടെ വാഹനം അവന്റെ എല്ലാ ഗണങ്ങളെയും ചതച്ച് ചവച്ചുതിന്നു; ശേഷിച്ചവർ ഓടിപ്പോയി।

Verse 53

इत्थं देव्या हतं दैत्यं श्रुत्वा शुंभः प्रतापवान् । चकार बहुलं कोपं सन्दष्टोष्ठपुटद्वयः

ദേവി ദൈത്യനെ ഇങ്ങനെ വധിച്ചതായി കേട്ടപ്പോൾ, പ്രതാപവാനായ ശുംബൻ അത്യന്തം ക്രോധിച്ചു; ഇരുചുണ്ടുകളും കട്ടിയായി കടിച്ചുപിടിച്ചു।

Verse 54

चण्डं मुंडं रक्तबीजं प्रैषयत्क्रमतोऽ सुरान् । तेपि चाज्ञापिता दैत्या ययुर्यत्राम्बिका स्थिता

അവൻ ക്രമമായി ചണ്ഡൻ, മുണ്ഡൻ, രക്തബീജൻ എന്നീ അസുരന്മാരെ അയച്ചു. ആജ്ഞ ലഭിച്ച ആ ദൈത്യരും അംബിക നിലകൊണ്ടിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി।

Verse 55

सिंहारूढा भगवतीमणिमादिभिराश्रिताम् । भासयंती दिशो भासा दृष्ट्वोचुर्द्दानवर्षभाः

സിംഹാരൂഢയായി, മണി-രത്നാദികളാൽ അലങ്കൃതയായി, തന്റെ കാന്തിയാൽ ദിക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവതിയെ കണ്ടു ദാനവശ്രേഷ്ഠന്മാർ പറഞ്ഞു.

Verse 56

हे देवि तरसा मूलं याहि शुंभनिशुंभयोः । अन्यथा घातयिष्यामः सगणां त्वां सवाहनाम्

ഹേ ദേവീ! ഉടൻ ശുംഭ-നിശുംഭന്മാരുടെ മൂലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുക. അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ ഗണങ്ങളോടും വഹനത്തോടും കൂടി നിന്നെ ഞങ്ങൾ വധിക്കും.

Verse 57

वृणीष्व तं पतिं वामे लोकपालादिभिः स्तुतम् । प्रपत्स्यसे महानंदं देवानामपि दुर्लभम्

ഹേ സൌമ്യേ! ലോകപാലാദി ദേവന്മാർ സ്തുതിക്കുന്ന ആ പ്രഭുവിനെ ഭർത്താവായി വരിക്ക. അവനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചാൽ ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ മഹാനന്ദം നീ നേടും.

Verse 58

इत्युक्तमाकलय्याम्बा स्मयित्वा परमेश्वरी । उदाजहार सा देवी सूनृतं रसवद्वचः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതു ഗ്രഹിച്ച പരമേശ്വരി അമ്മ ഉമാ മന്ദഹസിച്ചു; തുടർന്ന് ആ ദേവി സത്യവും മധുരവും രസപൂർണ്ണവുമായ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 59

देव्युवाच । अद्वितीयो महेशानः परब्रह्म सदाशिवः । यत्तत्त्वन्न विदुर्वेदा विष्ण्वादीनां च का कथा

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—മഹേശാനനായ സദാശിവൻ അദ്വിതീയൻ, പരബ്രഹ്മം. അവന്റെ തത്ത്വം വേദങ്ങൾക്കും അറിയില്ല; പിന്നെ വിഷ്ണുവാദി ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയാം?

Verse 60

तस्याहं प्रकृतिः सक्ष्मा कथमन्यं पतिम्वृणे । सिंही कामातुरा नैव जम्बुकं वृणुते क्वचित्

ഞാൻ അവന്റെ സൂക്ഷ്മ പ്രകൃതി—ശക്തിസ്വരൂപിണി; പിന്നെ ഞാൻ മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ എങ്ങനെ വരിക്കും? കാമാതുരയായ സിംഹിണിയും ഒരിക്കലും ജംബുകനെ (കുറുക്കനെ) തിരഞ്ഞെടുക്കുകയില്ല।

Verse 61

करेणुर्गर्दभं नैव द्वीपिनी शशकं न वा । मृषा वदत भो दैत्यो मृत्युव्यालनियंत्रिताः

പെൺആന കഴുതയുമായി ഒരിക്കലും ചേരുകയില്ല; പെൺകടുവയും മുയലുമായി അല്ല. ഹേ ദൈത്യാ, നീ അസത്യം പറയുന്നു; നിന്റെ വാക്കുകൾ മരണസർപ്പം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാൽ അവ സത്യമായി നിലനിൽക്കില്ല।

Verse 62

यूयं प्रयात पातालं युध्यध्वं शक्तिरस्ति चेत् । इति क्रोधकरं वाक्यं श्रुत्वोचुस्ते परस्परम्

“നിങ്ങൾ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകൂ; ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ യുദ്ധം ചെയ്യൂ!”—എന്ന ക്രോധം ഉണർത്തുന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട് അവർ തമ്മിൽ ആലോചിച്ച് സംസാരിച്ചു।

Verse 63

अबलां मनसि ज्ञात्वा न हन्मो भवतीं वयम् । अथो स्थिरैहि पञ्चास्ये युद्धेच्छा मानसेऽस्ति चेत्

നീ അബലയായ സ്ത്രീയെന്ന് മനസ്സിൽ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നിന്നെ വധിക്കുകയില്ല. എന്നാൽ ഹേ പഞ്ചാസ്യ! നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ യുദ്ധേച്ഛ സ്ഥിരമാണെങ്കിൽ, ദൃഢമായി നിലകൊൾക.

Verse 64

तेषामेवं विवदतां कलहः समवर्द्धत । ववृषु समरे बाणा उभयोर्द्दलयोश्शिताः

ഇങ്ങനെ അവർ വാദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവരുടെ കലഹം ക്രമേണ വർദ്ധിച്ചു. പിന്നെ യുദ്ധമദ്ധ്യേ ഇരുപക്ഷ സൈന്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ മഴപോലെ പെയ്തു.

Verse 65

एवं तैः समरं कृत्वा लीलया परमेश्वरी । जघान चण्डमुण्डाभ्यां रक्तबीजं महासुरम्

ഇങ്ങനെ അവരോടു സമരം ചെയ്തു പരമേശ്വരി ലീലാമാത്രമായി ചണ്ഡനും മുണ്ഡനും മുഖേന മഹാസുരൻ രക്തബീജനെ വധിപ്പിച്ചു।

Verse 66

द्वेषबुद्धिं विधायापि त्रिदशस्थितयोऽप्यमी । अन्तेऽप्रापन्परं लोकं यंल्लोकं यान्ति तज्जनाः

ത്രിദശന്മാരിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും അവർ ദ്വേഷബുദ്ധി വളർത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും, അവസാനം ഭക്തർ എത്തുന്ന അതേ പരമലോകം തന്നെയവർ പ്രാപിച്ചു।