मृत्युञ्जय-विद्या-प्रादुर्भावः (The Manifestation/Transmission of the Mṛtyuñjaya Vidyā)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास यथा प्राप्ता मृत्युप्रशमनी परा । विद्या काव्येन मुनिना शिवान्मृत्युञ्जयाभिधात्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസാ, മരണത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന ആ പരമവിദ്യ എങ്ങനെ ലഭിച്ചതെന്ന് കേൾക്കുക. മുനി കാവ്യൻ (ശുക്രൻ) ‘മൃത്യുഞ്ജയ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശിവനിൽ നിന്ന് അതു സ്വീകരിച്ചു.

Verse 2

पुरासौ भृगुदायादो गत्वा वाराणसीं पुरीम् । बहुकालं तपस्तेपे ध्यायन्विश्वेश्वरं प्रभुम्

പുരാതനകാലത്ത് ഭൃഗുവംശജനായ ഒരാൾ വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, വിശ്വേശ്വര പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 3

स्थापयामास तत्रैव लिंगं शंभोः परात्मनः । कूपं चकार सद्रम्यं वेदव्यास तदग्रतः

അവിടെയേ തന്നെ പരമാത്മാവായ ശംഭുവിന്റെ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു. അതിന്റെ മുന്നിൽ, ഹേ വേദവ്യാസാ, മനോഹരവും മംഗളകരവുമായ ഒരു കിണറും പണിതു.

Verse 4

मृतसंजीवनी नाम विद्या या मम निर्मला । तपोबलेन महता मयैव परिनिर्मिता

‘മൃതസഞ്ജീവനി’ എന്ന പേരിലുള്ള എന്റെ നിർമലമായ ഒരു വിദ്യയുണ്ട്. മഹത്തായ തപോബലത്താൽ അതിനെ ഞാൻ തന്നെയായി പൂർണ്ണമായി സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 5

सहस्रकृत्वो देवेशं चन्दनैर्यक्षकर्दमैः । समालिलिंप सुप्रीत्या सुगन्धोद्वर्त्तनान्यनु

അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ അവൻ ദേവേശ്വരനെ സഹസ്രവട്ടം ചന്ദനവും യക്ഷന്മാരുടെ സുഗന്ധലേപങ്ങളും കൊണ്ട് അഭ്യംഗം ചെയ്തു; പിന്നെ മറ്റു മധുരസുഗന്ധ ഉദ്വർത്തനാദി അങ്കരാഗങ്ങളാൽ കൂടി അലങ്കരിച്ചു।

Verse 6

राजचंपकधत्तूरैः करवीरकुशेशयैः । मालतीकर्णिकारैश्च कदंबैर्बकुलोत्पलैः

അത് രാജചമ്പകവും ധത്തൂരവും എന്നീ പുഷ്പങ്ങളാൽ, കരവീരവും താമരയും കൊണ്ടും, കൂടാതെ മാലതി, കർണികാര, കടമ്പ, ബകുല, ഉത്പല പുഷ്പങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 7

मल्लिकाशतपत्रीभिस्सिंधुवारैस्सकिंशुकः । बन्धूकपुष्पैः पुन्नागैर्नागकेशरकेशरैः

അത് മല്ലികയും ശതപത്രിയും, സിന്ധുവാരവും കിംശുകപുഷ്പങ്ങളും, കൂടാതെ ബന്ധൂക, പുന്നാഗ, നാഗകേശരത്തിന്റെ സുഗന്ധകേശരങ്ങളും ചേർന്ന് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ശിവപൂജയ്ക്ക് യോജ്യമായ ദിവ്യ പുഷ്പാർഘ്യമായി തെളിഞ്ഞു।

Verse 8

नवमल्लीचिबिलिकैः कुंदैस्समुचुकुन्दकैः । मन्दारैर्बिल्वपत्रैश्च द्रोणैर्मरुबकैर्वृकैः । ग्रन्थिपर्णैर्दमनकैः सुरम्यैश्चूतपल्लवैः

അവർ നവമല്ലികയും ചിബിലികയും, വെളുത്ത കുന്ദവും സമുചുകുന്ദ പുഷ്പങ്ങളും; ദിവ്യ മന്ദാരപുഷ്പങ്ങളും ബിൽവപത്രങ്ങളും; ദ്രോണ, മരുബക, വൃക പുഷ്പങ്ങളും; കൂടാതെ സുഗന്ധമുള്ള ഗ്രന്ഥിപർണ, ദമനക, അത്യന്തം മനോഹരമായ മാവിൻ പല്ലവങ്ങളും അർപ്പിച്ച് ശിവനെ സമ്യക്‌മായി അർച്ചിച്ചു।

Verse 9

तुलसीदेवगंधारीबृहत्पत्रीकुशांकुरैः । नद्यावर्तैरगस्त्यैश्च सशालैर्देवदारुभिः

അവർ തുളസി, ദേവഗന്ധാരി, ബൃഹത്പത്രി, কোমല കുശാങ്കുരങ്ങൾ, നദ്യാവർത്ത പുഷ്പങ്ങൾ, അഗസ്ത്യ പുഷ്പങ്ങൾ; കൂടാതെ ശാലപത്രങ്ങളും ദേവദാരു അർപ്പണങ്ങളും ചേർത്ത്—മംഗളകരമായ സാമഗ്രികളാൽ ഭഗവാൻ ശിവനെ പൂജിച്ചു।

Verse 10

कांचनारैः कुरबकैर्दूर्वांकुरकुरुंटकैः । प्रत्येकमेभिः कुसुमैः पल्लवैरपरैरपि

കാഞ്ചനാര പുഷ്പങ്ങൾ, കുരബക പുഷ്പങ്ങൾ, ദൂർവയുടെ কোমല അങ്കുരങ്ങൾ, കുരുണ്ടക പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും—ഇവയിൽ ഓരോ പുഷ്പത്തോടൊപ്പം മറ്റു പല പുതുപല്ലവങ്ങളാലും—ശിവപൂജ അത്യന്തം സമൃദ്ധിയായി നടന്നു।

Verse 11

पत्रैः सहस्रपत्रैश्च रम्यैर्नानाविधैश्शुभैः । सावधानेन सुप्रीत्या स समानर्च शंकरम्

അവൻ നാനാവിധമായ രമ്യവും ശുഭവുമായ ഇലകളാലും സഹസ്രദള (പദ്മ) ഇലകളാലും, സൂക്ഷ്മശ്രദ്ധയോടെയും ഹൃദയാനന്ദഭക്തിയോടെയും ശങ്കരനെ സമ്യകമായി ആരാധിച്ചു।

Verse 12

गीतनृत्योपहारैश्च संस्तुतः स्तुतिभिर्बहु । नाम्नां सहस्रैरन्यैश्च स्तोत्रैस्तुष्टाव शंकरम्

അവൻ ഗീത‑നൃത്തോപഹാരങ്ങളാലും, അനവധി സ്തുതികളാലും, സഹസ്രനാമപാരായണത്താലും മറ്റു സ്തോത്രങ്ങളാലും ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തുതിച്ച് പ്രസന്നനാക്കി।

Verse 13

सहस्रं पञ्चशरदामित्थं शुक्रो महेश्वरम् । नानाप्रकारविधिना महेशं स समर्चयत्

ഇങ്ങനെ ശുക്രൻ പതിനഞ്ചുനൂറ് വർഷം അനവധി വിധി‑വിധാനങ്ങളും വ്രത‑നിയമങ്ങളും അനുസരിച്ച് മഹേശ്വര മഹാദേവനെ നിരന്തരം ആരാധിച്ചു।

Verse 14

यदा देवं नानुलोके मनागपि वरोन्मुखम् । तदान्यं नियमं घोरं जग्राहातीव दुस्सहम्

ദേവൻ വരം നൽകാൻ അല്പമെങ്കിലും അനുകൂലനായി തോന്നാതിരുന്നപ്പോൾ, അവൻ മറ്റൊരു ഭയങ്കരവും അത്യന്തം ദുസ്സഹവുമായ നിയമ‑തപസ്സു സ്വീകരിച്ചു।

Verse 15

प्रक्षाल्य चेतसोऽत्यंतं चांचल्याख्यं महामलम् । भावनावार्भिरसकृदिंद्रियैस्सहितस्य च

അവൻ ചിത്തത്തിലെ ‘ചാഞ്ചല്യം’ എന്ന മഹാമലത്തെ ഭാവനാരൂപ ജലങ്ങളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കഴുകി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടി പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധമാക്കി।

Verse 16

निर्मलीकृत्य तच्चेतो रत्नं दत्त्वा पिनाकिने । प्रययौ कणधूमौघं सहस्रं शरदां कविः

ചിത്തം നിർമ്മലമാക്കി ആ കവി പിനാകി (ശിവൻ)ക്ക് ഒരു രത്നം അർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് അവൻ സൂക്ഷ്മ പുകകണങ്ങളുടെ കൂട്ടമായി ലയിച്ച് സഹസ്ര ശരദുകൾ (ആയിരം വർഷം) അങ്ങനെ തന്നെയിരുന്നു.

Verse 17

काव्यमित्थं तपो घोरं कुर्वन्तं दृढमानसम् । प्रससाद स तं वीक्ष्य भार्गवाय महेश्वरः

ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് ദൃഢമനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന ഭാർഗവനെ കണ്ട മഹേശ്വരൻ അവനിൽ പ്രസന്നനായി।

Verse 18

तस्माल्लिंगाद्विनिर्गत्य सहस्रार्काधिकद्युतिः । उवाच तं विरूपाक्षस्साक्षाद्दाक्षायणीपतिः

അപ്പോൾ ആ ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് സഹസ്ര സൂര്യന്മാരെയും മീതെക്കടക്കുന്ന ദീപ്തിയോടെ, ത്രിനേത്രനായ വിരൂപാക്ഷൻ—ദാക്ഷായണി (സതി)യുടെ സാക്ഷാത് ഭർത്താവ്—പ്രകടമായി അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 19

महेश्वर उवाच । तपोनिधे महाभाग भृगुपुत्र महामुने । तपसानेन ते नित्यं प्रसन्नोऽहं विशेषतः

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ തപോനിധേ, ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ, ഹേ ഭൃഗുപുത്ര മഹാമുനേ! നിന്റെ ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ നിത്യവും പ്രസന്നനാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് അത്യന്തം പ്രസന്നനാണ്.

Verse 20

मनोभिलषितं सर्वं वरं वरय भार्गव । प्रीत्या दास्येऽखिलान्कामान्नादेयं विद्यते तव

ഹേ ഭാർഗവാ! മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം വരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുക. നിന്നിൽ പ്രസന്നനായ ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ദാനമായി നൽകും; നിനക്കു നൽകാനാകാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । निशम्येति वचश्शंभोर्महासुखकरं वरम् । स बभूव कविस्तुष्टो निमग्नस्सुखवारिधौ

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹാസുഖം നൽകുന്ന ശംഭുവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ കവി-ഋഷി പൂർണ്ണതൃപ്തനായി, സുഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയതുപോലെ ആയി.

Verse 22

उद्यदानंदसंदोह रोमांचाचितविग्रहः । प्रणनाम मुदा शंभुमंभो जनयनो द्विजः

ഉദയിക്കുന്ന ആനന്ദപ്രവാഹം നിറഞ്ഞ്, രോമാഞ്ചം കൊണ്ട് ദേഹം പുളകിതമായി; ജലജന്മനായ ആ ദ്വിജഋഷി ഹർഷത്തോടെ ശംഭുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 23

तुष्टावाष्टतनुं तुष्टः प्रफुल्लनयनाचलः । मौलावंजलिमाधाय वदञ्जयजयेति च

ആനന്ദത്തോടെ അവൻ അഷ്ടതനുവായ പരമേശ്വരൻ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു. ഹർഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു, ശിരസ്സിന് മുകളിൽ അഞ്ജലി വെച്ച് ഉച്ചത്തിൽ—“ജയ ജയ!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 24

भार्गव उवाच । त्वं भाभिराभिरभिभूय तमस्समस्तमस्तं नयस्यभिमतानि निशाचराणाम् । देदीप्यसे दिवमणे गगने हिताय लोकत्रयस्य जगदीश्वर तन्नमस्ते

ഭാർഗവൻ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! നിന്റെ ദീപ്തികളാൽ നീ സമസ്ത അന്ധകാരത്തെയും ജയിച്ച് അസ്തമിപ്പിക്കുന്നു; നിശാചര ദൈത്യരുടെ അഭിമത പദ്ധതികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. ദിവ്യമണേ! ലോകത്രയത്തിന്റെ ഹിതത്തിനായി നീ ആകാശത്തിൽ ദീപ്തിമാനായി പ്രകാശിക്കുന്നു. ജഗദീശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 25

लोकेऽतिवेलमतिवेलमहामहोभिर्निर्भासि कौ च गगनेऽखिललोकनेत्रः । विद्राविताखिलतमास्सुतमो हिमांशो पीयूष पूरपरिपूरितः तन्नमस्ते

ഹേ ഹിമാംശു, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ നേത്രമേ! ആകാശത്തിൽ നീ അത്യധികമായ മഹാതേജസ്സോടെ എത്ര അതുല്യമായി ദീപ്തിമാനാകുന്നു! സമസ്ത അന്ധകാരവും അകറ്റി, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ സുതാ, നീ അമൃതധാരകളാൽ പരിപൂർണ്ണനാണ്. നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 26

त्वं पावने पथि सदागतिरप्युपास्यः कस्त्वां विना भुवनजीवन जीवतीह । स्तब्धप्रभंजनविवर्द्धि तसर्वजंतोः संतोषिता हि कुलसर्वगः वै नमस्ते

ഹേ പ്രഭോ! ശുദ്ധീകരണപഥത്തിൽ നീ സദാ സന്നിഹിതമായ ആശ്രയം, നിത്യോപാസ്യൻ. നിന്നില്ലാതെ—ഹേ ഭുവനജീവനേ—ഇവിടെ ആര് ജീവിക്കും? നീ കാറ്റുകളെ ശമിപ്പിക്കുകയും, സർവ്വ ജീവികൾക്കായി അവയുടെ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; നീ എല്ലാ കുലങ്ങളുടെയും സമൂഹങ്ങളുടെയും സർവ്വവ്യാപിയായ അധാരമാണ്. നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 27

विश्वेकपावक न तावकपावकैकशक्तेरृते मृतवतामृतदिव्यकार्यम् । प्राणिष्यदो जगदहो जगदंतरात्मंस्त्वं पावकः प्रतिपदं शमदो नमस्ते

ഹേ വിശ്വത്തിന്റെ ഏക പാവകനേ! നിന്റെ പാവകശക്തിയുടെ ഒരു കിരണമെങ്കിലും ഇല്ലാതെ മരിച്ചവരെപ്പോലെയുള്ളവർ അമൃതത്വം നൽകുന്ന ദിവ്യകർമ്മം സാധിപ്പാൻ കഴിയില്ല. നീയേ ലോകങ്ങളുടെ പ്രാണദാതാവും ജഗദന്തരാത്മാവും; ഓരോ പടിയിലും ശമം നൽകുന്ന നിത്യ അഗ്നിരൂപൻ. നമസ്കാരം।

Verse 28

पानीयरूप परमेश जगत्पवित्र चित्रविचित्रसुचरित्रकरोऽसि नूनम् । विश्वं पवित्रममलं किल विश्वनाथ पानीयगाहनत एतदतो नतोऽस्मि

ഹേ പരമേശ്വരാ! ജലരൂപനായി നീ ജഗത്തെ പവിത്രമാക്കുന്നവൻ; നീ നിശ്ചയമായും അത്ഭുതവും അത്യന്തം മംഗളകരവുമായ കർമ്മങ്ങൾ സിദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ വിശ്വനാഥാ! ഈ ജലാവഗാഹനത്താൽ സമസ്ത വിശ്വവും മലിനതയില്ലാതെ പവിത്രമാകുന്നു; അതിനാൽ ഈ കാരണത്താൽ ഞാൻ നിനക്കു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 29

आकाशरूपबहिरंतरुतावकाशदानाद्विकस्वरमिहेश्वर विश्वमेतत् । त्वत्तस्सदा सदय संश्वसिति स्वभावात्संकोचमेति भक्तोऽस्मि नतस्ततस्त्वाम्

ഹേ ഈശ്വരാ! നീ ആകാശരൂപൻ—പുറത്തും അകത്തും; സർവ്വത്തിനും അവകാശം നൽകുന്നതിനാൽ ഈ വിശ്വം വിരിഞ്ഞു പ്രകാശിക്കുന്നു. ഹേ കരുണാമയാ! നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ഇത് സ്വഭാവതഃ നിരന്തരം ശ്വസിക്കുന്നു; നിന്നിലേക്കുതന്നെ വീണ്ടും സംകോചിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തൻ; വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 30

विश्वंभरात्मक बिभर्षि विभोत्र विश्वं को विश्वनाथ भवतोऽन्यतमस्तमोरिः । स त्वं विनाशय तमो तम चाहिभूषस्तव्यात्परः परपरं प्रणतस्ततस्त्वाम्

ഹേ വിഭോ, വിശ്വംഭരസ്വരൂപാ! നീയേ ഇവിടെ സമസ്ത വിശ്വവും ധരിക്കുന്നു. ഹേ വിശ്വനാഥാ! നിനക്കല്ലാതെ ഘോരതമ അന്ധകാരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ ആരുണ്ട്? അതിനാൽ ഹേ അഹിഭൂഷണാ! പുറത്തെതും ഉള്ളിലെതുമായ തമസ്സിനെ നശിപ്പിക്കണമേ. പരാത്പരാ, പരപരാ, സ്തുതിക്കും അതീതാ—ഞാൻ നിനക്കു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 31

आत्मस्वरूप तव रूपपरंपराभिराभिस्ततं हर चराचररूपमेतत् । सर्वांतरात्मनिलयप्रतिरूपरूप नित्यं नतोऽस्मि परमात्मजनोऽष्टमूर्ते

ഹേ ഹരാ! നീ ആത്മസ്വരൂപൻ; നിന്റെ രൂപപരമ്പരകളാൽ ഈ ചരാചര ലോകമൊക്കെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ സർവാന്തരാത്മയുടെ നിവാസസ്വരൂപാ, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും പ്രതിഫലിക്കുന്ന ആദിരൂപാ! ഹേ പരമാത്മജനായ അഷ്ടമൂർത്തേ, ഞാൻ നിത്യവും നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 32

इत्यष्टमूर्तिभिरिमाभिरबंधबंधो युक्तौ करोषि खलु विश्वजनीनमूर्त्ते । एतत्ततं सुविततं प्रणतप्रणीत सर्वार्थसार्थपरमार्थ ततो नतोऽस्मि

ഹേ വിശ്വജനീനമൂർത്തേ! നീ സ്വയം ബന്ധരഹിതനായിട്ടും ഈ അഷ്ടമൂർത്തികളോടു യുക്തി (ബന്ധം) സ്വീകരിക്കുന്നു. നിന്റെ സാന്നിധ്യം സർവത്ര സുവിസ്തൃതമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ സർവലക്ഷ്യങ്ങളുടെ സാരവും പരമാർത്ഥവും ആകുന്നു—അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । अष्टमूर्त्यष्टकेनेत्थं परिष्टुत्येति भार्गवः । भर्गं भूमिमिलन्मौलिः प्रणनाम पुनःपुनः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അഷ്ടമൂർത്തികളുടെ അഷ്ടകസ്തോത്രംകൊണ്ട് ഭർഗ്ഗനായ ശിവനെ യഥാവിധി സ്തുതിച്ച്, ഭാർഗവ ഋഷി തല ഭൂമിയെ തൊടുമാറായി വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.

Verse 34

इति स्तुतो महादेवो भार्गवेणातितेजसा । उत्थाय भूमेर्बाहुभ्यां धृत्वा तं प्रणतं द्विजम्

അതിതേജസ്സുള്ള ഭാർഗവൻ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചതോടെ മഹാദേവൻ എഴുന്നേറ്റ്, തന്റെ ഇരുകൈകളാൽ ഭൂമിയിൽ പ്രണതനായിരുന്ന ആ ദ്വിജനെ ഉയർത്തി നിർത്തി।

Verse 35

उवाच श्लक्ष्णया वाचा मेघनादगभीरया । सुप्रीत्या दशनज्योत्स्ना प्रद्योतितदिंगतरः

അവൻ മേഘഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ ഗംഭീരവും മൃദുവുമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു; അത്യന്തം പ്രീതിയാൽ അവന്റെ പല്ലുകളുടെ ചന്ദ്രജ്യോത്സ്ന എല്ലാ ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു।

Verse 36

महादेव उवाच । विप्रवर्य कवे तात मम भक्तोऽसि पावनः । अनेनात्युग्रतपसा स्वजन्याचरितेन च

മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണാ, ഹേ കവി-മുനേ, പ്രിയ വത്സാ! നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്, പവിത്രനും പാവനകരനും. ഈ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ തപസ്സിനാലും, നിന്റെ വംശോചിതമായ ആചരണത്താലും (നീ എന്റെ കൃപ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു)।

Verse 37

लिंगस्थापनपुण्येन लिंगस्याराधनेन च । दत्तचित्तोपहारेण शुचिना निश्चलेन च

ശിവലിംഗസ്ഥാപനത്തിന്റെ പുണ്യത്താലും, ലിംഗാരാധനയാലും, ശുദ്ധവും അചഞ്ചലവുമായ മനസ്സോടെ—സമർപ്പിതചിത്തത്തോടെ—ഉപഹാരങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നതാലും, അത്തരം ഭക്തിയുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 38

अविमुक्तमहाक्षेत्रपवित्राचरणेन च । त्वां सुताभ्यां प्रपश्यामि तवादेयं न किंचन

അവിമുക്ത മഹാക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരമപവിത്രതയാൽ പവിത്രമായ പാദങ്ങളോടെ, ഞാൻ നിന്നെ നിന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരോടുകൂടെ കാണുന്നു. നിനക്കു സ്വീകരിക്കേണ്ടതായി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമില്ല।

Verse 39

अनेनैव शरीरेण ममोदरदरीगतः । मद्वरेन्द्रियमार्गेण पुत्रजन्मत्वमेष्यसि

ഈ ദേഹത്തോടെയേ എന്റെ ഗർഭഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ച്, എന്റെ ശ്രേഷ്ഠ ജനനേന്ദ്രിയമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ നീ പുത്രനായി ജന്മം പ്രാപിക്കും।

Verse 40

यच्छाम्यहं वरं तेऽद्य दुष्प्राप्यं पार्षदैरपि । हरेर्हिरण्यगर्भाच्च प्रायशोहं जुगोप यम्

ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ ഒരു വരം നൽകുന്നു; അത് എന്റെ പാർഷദന്മാർക്കും ദുർലഭം. ഹരി (വിഷ്ണു) യിലും ഹിരണ്യഗർഭൻ (ബ്രഹ്മാ) യിലും നിന്നുമുപോലും ഞാൻ അതിനെ മിക്കവാറും ഗൂഢമായി മറച്ചുവെച്ചിരുന്നു।

Verse 42

त्वां तां तु प्रापयाम्यद्य मंत्ररूपां महाशुचे । योग्यता तेऽस्ति विद्यायास्तस्याश्शुचि तपोनिधे

ഹേ മഹാശുചേ! ഇന്ന് ഞാൻ നിനക്കു മന്ത്രരൂപമായ ആ പവിത്ര വിദ്യ നൽകുന്നു. ഹേ നിർമല തപോനിധേ! ആ വിദ്യ സ്വീകരിക്കാൻ നീ പൂർണ്ണമായി യോഗ്യനാണ്.

Verse 43

यंयमुद्दिश्य नियतमेतामावर्तयिष्यसि । विद्यां विद्येश्वरश्रेष्ठं सत्यं प्राणि ष्यति धुवम्

നീ നിയമത്തോടെ ആരെയാരെയോ ഉദ്ദേശിച്ച് ഈ വിദ്യ ആവർത്തിച്ച് ജപിക്കുമോ, ആ വ്യക്തി വിദ്യേശ്വര-ശ്രേഷ്ഠന്റെ കൃപയാൽ നിശ്ചയമായി സത്യജീവനും ക്ഷേമവും പ്രാപിക്കും.

Verse 44

अत्यर्कमत्यग्निं च ते तेजो व्योम्नि च तारकम् । देदीप्यमानं भविता ग्रहाणां प्रवरो भव

നിന്റെ തേജസ് സൂര്യനേക്കാൾ മഹത്തായും ഉഗ്രാഗ്നിയേക്കാൾ പ്രബലമായും ആകട്ടെ; ആകാശത്തിൽ നക്ഷത്രംപോലെ ദീപ്തിയായി, ഗ്രഹങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി ഭവിക്കട്ടെ.

Verse 46

तवोदये भविष्यंति विवाहादीनि सुव्रत । सर्वाणि धर्मकार्याणि फलवंति नृणामिह

ഹേ സുവ്രതാ! നിന്റെ ശുഭോദയത്താൽ വിവാഹാദി എല്ലാ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങളും നടക്കും; ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഫലപ്രദമാകും।

Verse 47

सर्वाश्च तिथयो नन्दास्तव संयोगतश्शुभाः । तव भक्ता भविष्यंति बहुशुक्रा बहु प्रजाः

ഹേ നന്ദാ (നന്ദിൻ)! നിന്റെ സംഗമത്താൽ എല്ലാ തിഥികളും ശുഭമാകുന്നു; നിന്റെ ഭക്തർ സമൃദ്ധരാകും—മഹത്തായ തേജസ്സോടെയും അനേകം സന്താനങ്ങളോടെയും അനുഗ്രഹിതരാകും।

Verse 48

त्वयेदं स्थापितं लिंगं शुक्रेशमिति संज्ञितम् । येऽर्चयिष्यंति भनुजास्तेषां सिद्धिर्भविष्यति

ഈ ലിംഗം നിനക്കാൽ സ്ഥാപിതമായതും ‘ശുക്രേശ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധവുമാണ്. ഭാനുവിന്റെ വംശജർ ഇതിനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് തീർച്ചയായും സിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 49

आवर्षं प्रतिघस्रां ये नक्तव्रतपरायणाः । त्वद्दिने शुक्रकूपे ये कृतसर्वोदकक्रियाः

മഴക്കാലം മുഴുവൻ പ്രതിദിനം നക്തവ്രതത്തിൽ അചഞ്ചലരായിരിക്കുന്നവരും, നിന്റെ പുണ്യദിനത്തിൽ ശുക്രകൂപത്തിൽ സമസ്ത ജലക്രിയകളും നിർവഹിക്കുന്നവരും—അത്തരം ഭക്തർ നിന്റെ കൃപയാൽ ആരാധനാഫലം പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे मृतसंजीविनीविद्याप्राप्तिवर्णनं नाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘മൃതസഞ്ജീവിനീ വിദ്യാപ്രാപ്തിവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 51

पुंस्त्वसौभाग्यसंपन्ना भविष्यंति न संशयः । उपेतविद्यास्ते सर्वे जनास्स्युः सुखभागिनः

സംശയമില്ല; അവർ വീര്യവും സൗഭാഗ്യവും സമ്പന്നരാകും. ആ എല്ലാവരും സമ്യക് വിദ്യയോടെ അനുഗൃഹീതരായി സുഖഭാഗികളാകും.

Verse 52

इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्र लिंगे लयं ययौ । भार्गवोऽपि निजं धाम प्राप संतुष्टमानसः

ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി ദേവൻ ആ ലിംഗത്തിൽ തന്നേ ലയിച്ചു. ഭാർഗവനും പൂർണ്ണസന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ തന്റെ ധാമം പ്രാപിച്ചു.

Verse 53

इति ते कथितं व्यास यथा प्राप्ता तपोबलात् । मृत्युंजयाभिधा विद्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ഹേ വ്യാസാ, തപോബലത്താൽ ‘മൃത്യുഞ്ജയാ’ എന്ന പവിത്രവിദ്യ എങ്ങനെ ലഭിച്ചതെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹം?