त्रिपुरमोहनम् (Tripuramohana — “The Delusion/Enchanting of Tripura”)

Verse 1

व्यास उवाच । दैत्यराजे दीक्षिते च मायिना तेन मोहिते । किमुवाच तदा मायी किं चकार स दैत्यपः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ദൈത്യരാജൻ ദീക്ഷിതനായി ആ മായാവിയുടെ മോഹത്തിൽ ആകപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മായീ എന്തു പറഞ്ഞു? ആ ദൈത്യപതി എന്തു ചെയ്തു?

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । दीक्षां दत्त्वा यतिस्तस्मा अरिहन्नारदादिभिः । शिष्यैस्सेवितपादाब्जो दैत्यराजानमब्रवीत्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവനു ദീക്ഷ നൽകി, അരിഹൻ നാരദാദി ശിഷ്യർ സേവിക്കുന്ന പദ്മപാദങ്ങളുള്ള ആ യതി പിന്നെ ദാനവരാജാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 3

अरिहन्नुवाच । शृणु दैत्यपते वाक्यं मम सञ्ज्ञानगर्भितम् । वेदान्तसारसर्वस्वं रहस्यं परमोत्तमम्

അരിഹൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യപതേ, എന്റെ സത്യവിവേകത്തോടെ നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കൂ. ഇതു വേദാന്തത്തിന്റെ സാരസർവ്വസ്വമായ പരമോത്തമ രഹസ്യോപദേശം ആകുന്നു।

Verse 4

अनादिसिद्धस्संसारः कर्तृकर्मविवर्जितः । स्वयं प्रादुर्भवत्येव स्वयमेव विलीयते

ഈ സംസാരചക്രം അനാദിയായി സ്വയംസിദ്ധം; സ്വതന്ത്ര കർത്താവും കർമവും ഇല്ലാത്തത്; അത് താനേ ഉദ്ഭവിച്ച് താനേ ലയിക്കുന്നു।

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पंचमे युद्धखंडे त्रिपुरमोहनं नाम पञ्चमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘ത്രിപുരമോഹനം’ എന്ന പഞ്ചമ അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 6

यद्ब्रह्मविष्णुरुद्राख्यास्तदाख्या देहिनामिमाः । आख्यायथास्मदादीनामरिहन्नादिरुच्यते

‘ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്ര’ എന്ന നാമങ്ങൾ ദേഹധാരികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന വെറും ഉപാധികളത്രേ; എന്നാൽ ഞങ്ങളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന ആദിജനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് അവൻ അനാദിയായ ‘അരിഹൻ’—ശത്രുഹന്താവ്—എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 7

देहो यथास्मदादीनां स्वकालेन विलीयते । ब्रह्मादि मशकांतानां स्वकालाल्लीयते तथा

ഞങ്ങളുപോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ദേഹം നിശ്ചിതകാലം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും ചെറു കൊതുകുവരെ എല്ലാവരുടെയും ദേഹവും തത്തത്ത കാലത്ത് ലയിക്കുന്നു।

Verse 8

विचार्यमाणे देहेऽस्मिन्न किंचिदधिकं क्वचित् । आहारो मैथुनं निद्रा भयं सर्वत्र यत्समम्

ഈ ദേഹത്തെ വിവേകത്തോടെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഇതിൽ എവിടെയും പ്രത്യേകമായ മേന്മ ഒന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല. ആഹാരം, മൈഥുനം, നിദ്ര, ഭയം—ഇവ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ തന്നെയാണ്.

Verse 9

निराहारपरीमाणं प्राप्य सर्वो हि देहभृत् । सदृशीमेव संतृप्तिं प्राप्नुयान्नाधिकेतराम्

ആഹാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിലും യുക്തമായ അളവ് അറിഞ്ഞ്, ഓരോ ദേഹധാരിയും യോജ്യമായ തൃപ്തി മാത്രമേ നേടേണ്ടത്—അതിക്രമമായതല്ല.

Verse 10

यथा वितृषिताः स्याम पीत्वा पेयं मुदा वयम् । तृषितास्तु तथान्येपि न विशेषोऽल्पकोधिकः

നാം സന്തോഷത്തോടെ പാനം കുടിച്ച് ദാഹം ശമിക്കുന്നതുപോലെ, മറ്റുള്ളവരും ദാഹിതരാണ്; ഇതിൽ ചെറുതോ വലുതോ എന്ന പ്രത്യേക വ്യത്യാസമില്ല।

Verse 11

संतु नार्यः सहस्राणि रूपलावण्यभूमयः । परं निधुवने काले ह्यैकेवेहोपयुज्यते

ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ രൂപലാവണ്യസമ്പന്നരായിരിക്കട്ടെ; എങ്കിലും സംഗമസമയത്ത് ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരാളേ പങ്കാളിയാകുന്നു।

Verse 12

अश्वाः परश्शतास्संतु संत्वेनेकैप्यनेकधा । अधिरोहे तथाप्येको न द्वितीयस्तथात्मनः

നൂറുകണക്കിന് കുതിരകൾ പലവിധമായി ഉണ്ടായാലും; കയറാൻ ഒരൊന്നേ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ—അതുപോലെ ആത്മാവിന് രണ്ടാമൻ ഇല്ല।

Verse 13

पर्यंकशायिनां स्वापे सुखं यदुपजायते । तदेव सौख्यं निद्राभिर्भूतभूशायिनामपि

കട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നവർക്ക് ഉറക്കത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സുഖം, അതേ ഉറക്കത്താൽ നിലത്ത് കിടക്കുന്ന ജീവികൾക്കും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 14

यथैव मरणाद्भीतिरस्मदादिवपुष्मताम् । ब्रह्मादिकीटकांतानां तथा मरणतो भयम्

നമ്മെപ്പോലുള്ള ദേഹധാരികൾക്ക് മരണഭയം ഉള്ളതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് കീടം വരെ എല്ലാവർക്കും മരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭയം ഉണ്ട്।

Verse 15

सर्वे तनुभृतस्तुल्या यदि बुद्ध्या विचार्य्यते । इदं निश्चित्य केनापि नो हिंस्यः कोऽपि कुत्रचित्

ശുദ്ധബുദ്ധിയോടെ വിചാരിച്ചാൽ എല്ലാ ദേഹധാരികളും മൂലത്തിൽ സമാനരാണ്. ഇത് ഉറപ്പാക്കി ആരും ആരെയും എവിടെയും ഹിംസിക്കരുത്.

Verse 16

धर्मो जीवदयातुल्यो न क्वापि जगतीतले । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या जीवदया नृभिः

ഈ ലോകത്തിൽ ജീവദയയ്‌ക്ക് തുല്യമായ ധർമ്മം മറ്റൊന്നുമില്ല. അതിനാൽ മനുഷ്യർ എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും ജീവദയ ആചരിക്കണം.

Verse 17

एकस्मिन्रक्षिते जीवे त्रैलोक्यं रक्षितं भवेत् । घातिते घातितं तद्वत्तस्माद्रक्षेन्न घातयेत्

ഒരു ജീവനെ രക്ഷിച്ചാൽ ത്രിലോകവും രക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ. ഒരു ജീവനെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ ത്രിലോകം കൊല്ലപ്പെട്ടതുപോലെ; അതിനാൽ ജീവനെ രക്ഷിക്കണം, കൊല്ലിക്കരുത്.

Verse 18

अहिंसा परमो धर्मः पापमात्मप्रपीडनम् । अपराधीनता मुक्तिस्स्वर्गोऽभिलषिताशनम्

അഹിംസയാണ് പരമധർമ്മം; ആത്മാവിനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത് പാപമെന്നു പറയുന്നു. അപരാധരഹിതത്വം തന്നെയാണ് മോക്ഷം; സ്വർഗ്ഗം എന്നത് ഇഷ്ടഭോഗങ്ങളും ആഹാരസുഖവും അനുഭവിക്കുന്നതാകുന്നു।

Verse 19

पूर्वसूरिभिरित्युक्तं सत्प्रमाणतया ध्रुवम् । तस्मान्न हिंसा कर्त्तव्यो नरैर्नरकभीरुभिः

ഇത് പൂർവ്വസൂരിമാർ സത്പ്രമാണമായി ധ്രുവസത്യമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ നരകഭയം ഉള്ള മനുഷ്യർ ഒരിക്കലും ഹിംസ ചെയ്യരുത്।

Verse 20

न हिंसासदृशं पापं त्रैलोक्ये सचराचरे । हिंसको नरकं गच्छेत्स्वर्गं गच्छेदहिंसकः

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും—ചരാചര സകല ജീവികളിലും—ഹിംസയ്‌ക്ക് തുല്യമായ പാപമില്ല. ഹിംസകൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; അഹിംസകൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

संति दानान्यनेकानि किं तैस्तुच्छफलप्रदैः । अभीतिसदृशं दानं परमेकमपीह न

ദാനങ്ങൾ പലതുണ്ട്; എന്നാൽ തുച്ഛഫലം തരുന്ന ദാനങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? ഇവിടെ അഭയദാനത്തോട് തുല്യമായ പരമദാനം ഒന്നുമില്ല.

Verse 22

इह चत्वारि दानानि प्रोक्तानि परमर्षिभिः । विचार्य नानाशास्त्राणि शर्मणेऽत्र परत्र च

ഇവിടെ പരമർഷിമാർ നാല് ദാനങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു; പല ശാസ്ത്രങ്ങളും പരിശോധിച്ച്, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ശാന്തി-ക്ഷേമത്തിനുള്ള മാർഗങ്ങളായി അവ ഉപദേശിച്ചു.

Verse 23

भीतेभ्यश्चाभयं देयं व्याधितेभ्यस्तथोषधम् । देया विद्यार्थिनां विद्या देयमन्नं क्षुधातुरे

ഭീതരായവർക്ക് അഭയം നൽകണം, രോഗികൾക്ക് ഔഷധം; വിദ്യ തേടുന്നവർക്ക് വിദ്യ പകർന്നു നൽകണം, വിശപ്പാൽ വലയുന്നവർക്ക് അന്നം നൽകണം.

Verse 24

यानि यानीह दानानि बहुमुन्युदितानि च । जीवाभयप्रदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

ഇവിടെ അനേകം മുനിമാർ ഉപദേശിച്ച ഏതു ദാനങ്ങളായാലും, ജീവികൾക്ക് അഭയവും സംരക്ഷണവും നൽകുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും അവ തുല്യമല്ല।

Verse 26

अर्थानुपार्ज्य बहुशो द्वादशायतनानि वै । परितः परिपूज्यानि किमन्यैरिह पूजितैः

വീണ്ടും വീണ്ടും വിഭവങ്ങൾ സമ്പാദിച്ച്, ശിവന്റെ ദ്വാദശ പുണ്യായതനങ്ങളെ ചുറ്റുമൊക്കെയും പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം; ഇവ ശരിയായി പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഇവിടെ മറ്റെന്തു പൂജ വേണ്ട?

Verse 27

पंचकर्मेन्द्रियग्रामाः पंच बुद्धींद्रियाणि च । मनो बुद्धिरिह प्रोक्तं द्वादशायतनं शुभम्

അഞ്ച് കര്‍മേന്ദ്രിയസമൂഹങ്ങളും അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും, കൂടാതെ ഇവിടെ മനസ്സും ബുദ്ധിയും—ഇവയാണ് ശുഭമായ ദ്വാദശ ആയതനങ്ങള്‍ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 28

इहैव स्वर्गनरकौ प्राणिनां नान्यतः क्वचित् । सुखं स्वर्गः समाख्याता दुःखं नरकमेव हि

പ്രാണികൾക്ക് സ്വർഗ്ഗവും നരകവും ഈ ജീവിതത്തിൽ തന്നേ ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; മറ്റെവിടെയും അല്ല. സുഖം ‘സ്വർഗ്ഗം’ എന്നും ദുഃഖം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ ‘നരകം’ എന്നും പറയുന്നു।

Verse 29

सुखेषु भुज्यमानेषु यत्स्याद्देहविसर्जनम् । अयमेव परो मोक्षो विज्ञेयस्तत्त्वचिंतकैः

സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും ദേഹാഭിമാനം വിട്ടൊഴിയൽ സംഭവിച്ചാൽ, അതുതന്നെയാണ് പരമ മോക്ഷം—തത്ത്വചിന്തകർ ഇത് അറിയേണ്ടതാണ്।

Verse 30

वासनासहिते क्लेशसमुच्छेदे सति ध्रुवम् । अज्ञानो परमो मोक्षो विज्ञेयस्तत्त्वचिंतकैः

വാസനകളോടുകൂടിയ ക്ലേശസമൂഹം ഉറച്ചവിധം ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—തത്ത്വചിന്തകർ അറിയേണ്ടത്: അജ്ഞാനനിവൃത്തിയേ പരമ മോക്ഷം.

Verse 31

प्रामाणिकी श्रुतिरियं प्रोच्यते वेदवादिभिः । न हिंस्यात्सर्वभूतानि नान्या हिंसा प्रवर्तिका

ഇത് ശ്രുതിയുടെ പ്രാമാണിക ഉപദേശമാണെന്ന് വേദവ്യാഖ്യാതാക്കൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഏതൊരു ജീവിയെയും ഹിംസിക്കരുത്; ഹിംസയിലേക്കു നയിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രേരണയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കരുത്।

Verse 32

अग्निष्टोमीयमिति या भ्रामिका साऽसतामिह । न सा प्रमाणं ज्ञातॄणां पश्वालंभनकारिका

ഇവിടെ “ഇത് അഗ്നിഷ്ടോമീയം” എന്ന ധാരണ അസത്യബുദ്ധികളുടെ മോഹം മാത്രമാണ്. വിവേകമുള്ള ജ്ഞാതർക്കു അത് പ്രമാണമല്ല; മൃഗഹിംസയെ അംഗീകരിപ്പിക്കുന്ന കാരണവും അല്ല.

Verse 33

वृक्षांश्छित्वा पशून्हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम् । दग्ध्वा वह्नौ तिलाज्यादि चित्रं स्वर्गोऽभिलष्यते

വൃക്ഷങ്ങൾ വെട്ടി, മൃഗങ്ങളെ കൊന്ന്, രക്തക്കളിമണ്ണാക്കി ഭൂമിയെ മാറ്റി—പിന്നെ അഗ്നിയിൽ എള്ളും നെയ്യും മുതലായവ ദഹിപ്പിച്ച്—അത്ഭുതമായി സ്വർഗ്ഗം തന്നെയാണു ലക്ഷ്യമെന്നു മോഹിക്കുന്നു.

Verse 34

इत्येवं स्वमतं प्रोच्य यतिस्त्रिपुरनायकम् । श्रावयित्वाखिलान् पौरानुवाच पुनरादरात्

ഇങ്ങനെ ത്രിപുരനായകനായ ഭഗവാനോട് തന്റെ അഭിപ്രായം പ്രസ്താവിച്ച്, ആ യതി സർവ്വ നഗരവാസികളെയും കേൾപ്പിച്ചു; പിന്നെയും ആദരപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു.

Verse 35

दृष्टार्थप्रत्ययकरान्देहसौख्यैकसाधकान् । बौद्धागम विनिर्दिष्टान्धर्मान्वेदपरांस्ततः

അവർ ബൗദ്ധാഗമത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച, ദൃശ്യമായതിൽ മാത്രം വിശ്വാസം ജനിപ്പിക്കുകയും ദേഹസുഖം മാത്രമേ ലക്ഷ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഉപദേശങ്ങളെ പ്രചരിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ പരമപ്രമാണമായ വേദത്തിൽ നിന്ന് വിമുഖരായി.

Verse 36

आनंदं ब्रह्मणो रूपं श्रुत्यैवं यन्निगद्यते । तत्तथैव ह मंतव्यं मिथ्या नानात्वकल्पना

ശ്രുതി പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് ആനന്ദം. അതിനെ അതുപോലെ യഥാർത്ഥമായി ഗ്രഹിക്കണം; നാനാത്വകൽപ്പനകൾ മുഴുവനും മിഥ്യയാണ്.

Verse 37

यावत्स्वस्थमिदं वर्ष्म यावन्नेन्द्रियविक्लवः । यावज्जरा च दूरेऽस्ति तावत्सौख्यं प्रसाधयेत्

ഈ ശരീരം ആരോഗ്യമായിരിക്കുന്നതുവരെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കാത്തതുവരെ, വാർദ്ധക്യം ദൂരെയിരിക്കുന്നതുവരെ—അത്രത്തോളം ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ സത്യസുഖം সাধിക്കണം.

Verse 38

अस्वास्थ्येन्द्रियवैकल्ये वार्द्धके तु कुतस्सुखम् । शरीरमपि दातव्यमर्थिभ्योऽतस्सुखेप्सुभिः

അസ്വാസ്ഥ്യം, ഇന്ദ്രിയവൈകല്യം, വാർദ്ധക്യം—ഇവയിൽ സുഖം എവിടെ? അതുകൊണ്ട് യഥാർത്ഥ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ആവശ്യക്കാരുടെ സേവയ്ക്കായി സ്വന്തം ദേഹം പോലും അർപ്പിക്കണം।

Verse 39

याचमानमनोवृत्तिप्रीणने यस्य नो जनिः । तेन भूर्भारवत्येषा समुद्रागद्रुमैर्न हि

മനസ്സിലെ യാചകസ്വഭാവമുള്ള ആഗ്രഹത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രേരണ തന്നെ ആരിൽ ജനിക്കാത്തുവോ, അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ ഭൂമി ഭാരവതിയാകുന്നത്; സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ടല്ല।

Verse 40

सत्वरं गत्वरो देहः संचयास्सपरिक्षयाः । इति विज्ञाय विज्ञाता देहसौख्यं प्रसाधयेत्

ദേഹം വേഗത്തിൽ ക്ഷയത്തിലേക്ക് ഓടുന്നു; എല്ലാ സമ്പാദ്യങ്ങളും നഷ്ടത്തിനിടയായവ—ഇതു അറിഞ്ഞ ജ്ഞാനി, ധർമ്മത്തിനും ശിവപൂജയ്ക്കും ആശ്രയമാകുന്ന വിധത്തിൽ ദേഹസുഖം യുക്തമായി നിയന്ത്രിച്ച് പരിപാലിക്കണം।

Verse 41

श्ववाय सकृमीणां च प्रातर्भोज्यमिदं वपुः । भस्मांतं तच्छरीरं च वेदे सत्यं प्रपठ्यते

ഈ ദേഹം പ്രഭാതത്തിൽ നായ്ക്കളുടെയും പുഴുക്കളുടെയും ആഹാരമാകുന്നു. ഈ ശരീരം അവസാനം ഭസ്മമായി തീരുന്നു—ഈ സത്യം വേദം പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 42

मुधा जातिविकषोयं लोकेषु परिकल्प्यते । मानुष्ये सति सामान्ये कोऽधर्मः कोऽथ चोत्तमः

ലോകങ്ങളിൽ ‘ജാതിവ്യത്യാസം’ എന്ന ധാരണ വ്യർത്ഥമായി കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യത്ത്വം തന്നെയാണെങ്കിൽ പൊതുവായ അടിസ്ഥാനം, അധർമ്മം എന്ത്? ശ്രേഷ്ഠത എന്ത്?

Verse 43

ब्रह्मादिसृष्टिरेषेति प्रोच्यते वृद्धपूरुषैः । तस्य जातौ सुतौ दक्षमरीची चेति विश्रुतौ

ഇത് ‘ബ്രഹ്മാദി സൃഷ്ടി’ എന്നു വൃദ്ധപുരുഷന്മാർ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ദക്ഷനും മരീചിയും എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരായ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

Verse 44

मारीचेन कश्यपेन दक्षकन्यास्सुलोचनाः । धर्मेण किल मार्गेण परिणीतास्त्रयोदश

മരീചിയുടെ പുത്രനായ കശ്യപൻ ധർമ്മവിധിമാർഗം അനുസരിച്ച് ദക്ഷന്റെ സുലോചനയായ പതിമൂന്ന് പുത്രിമാരെ വിധിപൂർവ്വം വിവാഹം ചെയ്തു।

Verse 45

अपीदानींतनैर्मर्त्यैरल्पबुद्धिपराक्रमैः । अपि गम्यस्त्वगम्योऽयं विचारः क्रियते मुधा

ഇക്കാലത്തെ അല്പബുദ്ധിയും അല്പപരാക്രമവും ഉള്ള മർത്ത്യരും ‘ഇത് ഗമ്യമോ അഗമ്യമോ’ എന്നു വെറുതെ വാദിക്കുന്നു; തത്ത്വദൃഷ്ടിയില്ലാത്ത അന്വേഷണം വ്യർത്ഥം.

Verse 46

मुखबाहूरुसञ्जातं चातुर्वर्ण्य सहोदितम् । कल्पनेयं कृता पूर्वैर्न घटेत विचारतः

‘മുഖം, ഭുജങ്ങൾ, ഊരു, പാദങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഒരുമിച്ച് ഉദ്ഭവിച്ചു’ എന്നു പറയുന്ന ചാതുർവർണ്യം പൂർവ്വർ കല്പിച്ചതുമാത്രം; വിചാരിച്ചാൽ അത് സത്യമായി നിലനിൽക്കില്ല।

Verse 47

एकस्यां च तनौ जाता एकस्माद्यदि वा क्वचित् । चत्वारस्तनयास्तत्किं भिन्नवर्णत्वमाप्नुयुः

ഒരേ ദേഹത്തിൽ, ഒരേ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് എവിടെയെങ്കിലും നാല് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചാൽ, അവർ എങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത വർണ്ണം (രൂപനിറം) പ്രാപിക്കും?

Verse 48

वर्णावर्णविभागोऽयं तस्मान्न प्रतिभासते । अतो भेदो न मंतव्यो मानुष्ये केनचित्क्वचित्

അതുകൊണ്ട് ‘വർണ്ണം’ ‘അവർണ്ണം’ എന്ന ഈ വിഭജനം യഥാർത്ഥത്തിൽ തെളിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ മനുഷ്യരിൽ എവിടെയും ആരാലും ഭേദം കരുതരുത്।

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । इत्थमाभाष्य दैत्येशं पौरांश्च स यतिर्मुने । सशिष्यो वेदधर्माश्च नाशयामास चादरात्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ദൈത്യാധിപനെയും നഗരവാസികളെയും ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ആ യതി ശിഷ്യന്മാരോടുകൂടെ ആദരത്തോടെ വൈദിക ധർമ്മകർമ്മങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കി।

Verse 50

स्त्रीधर्मं खंडयामास पातिव्रत्यपरं महत् । जितेन्द्रियत्वं सर्वेषां पुरुषाणां तथैव सः

പാതിവ്രത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ മഹത്തായ സ്ത്രീധർമ്മത്തെ അവൻ തകർത്തു; അതുപോലെ എല്ലാ പുരുഷന്മാരുടെയും ഇന്ദ്രിയനിയമനവും അവൻ ഭംഗപ്പെടുത്തി.

Verse 51

देवधर्मान्विशेषेण श्राद्धधर्मांस्तथैव च । मखधर्मान्व्रतादींश्च तीर्थश्राद्धं विशेषतः

അവൻ പ്രത്യേകമായി ദേവധർമ്മങ്ങളും, അതുപോലെ ശ്രാദ്ധധർമ്മങ്ങളും; മഖം (യജ്ഞം) സംബന്ധമായ ധർമ്മങ്ങളും, വ്രതാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങളും—പ്രത്യേകിച്ച് തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നതും ഉപദേശിച്ചു.

Verse 52

शिवपूजां विशेषेण लिंगाराधनपूर्विकाम् । विष्णुसूर्यगणेशादिपूजनं विधिपूर्वकम्

വിശേഷമായി ശിവപൂജ ചെയ്യണം—ആദ്യം ഭക്തിയോടെ ലിംഗാരാധന ആരംഭിച്ച്; തുടർന്ന് വിധിപൂർവം ക്രമമായി വിഷ്ണു, സൂര്യ, ഗണേശാദി ദേവന്മാരെയും പൂജിക്കണം.

Verse 53

स्नानदानादिकं सर्वं पर्वकालं विशेषतः । खंडयामास स यतिर्मायी मायाविनां वरः

മായാശക്തിയുള്ള ആ യതി—മായാവികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—പ്രത്യേകിച്ച് പർവകാലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന സ്നാനം, ദാനം മുതലായ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളെയും തകർത്തു കലക്കി.

Verse 54

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र त्रिपुरे तेन मायिना । वेदधर्माश्च ये केचित्ते सर्वे दूरतः कृताः

കൂടുതൽ എന്തു പറയണം, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ത്രിപുരയിൽ ആ മായാവി ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ വൈദികധർമ്മവിധികളെയും ദൂരത്തേക്ക് തള്ളി ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 55

पतिधर्माश्रयाः सर्वा मोहितास्त्रिपुरांगनाः । भर्तृशुश्रूषणवतीं विजहुर्मतिमुत्तमाम्

പതിധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ത്രിപുരസ്ത്രീകൾ എല്ലാം മോഹിതരായി, ഭർത്തൃശുശ്രൂഷാഭക്തിയുള്ള ആ പരമോത്തമ മനോഭാവം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 56

अभ्यस्याकर्षणीं विद्यां वशीकृत्यमयीमपि । पुरुषास्सफलीचक्रुः परदारेषु मोहिताः

ആകർഷണവിദ്യയും വശീകരണമയമായ വിദ്യയും അഭ്യസിച്ച്, പരസ്ത്രീലാലസയിൽ മോഹിതരായ ആ പുരുഷന്മാർ അതിനെ ലോകദൃഷ്ടിയിൽ ‘സഫല’മാക്കി; എന്നാൽ അതു ബന്ധനം മാത്രമേ വർധിപ്പിച്ചുള്ളൂ।

Verse 57

अंतःपुरचरा नार्यस्तथा राजकुमारकाः । पौराः पुरांगनाश्चापि सर्वे तैश्च विमोहिताः

അന്തഃപുരത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച സ്ത്രീകളും, രാജകുമാരന്മാരും, നഗരവാസികളും നഗരസ്ത്രീകളും—എല്ലാവരും അവരുടെ മൂലം മോഹിതരായി വിസ്മയഭ്രാന്തിലായി।

Verse 58

एवं पौरेषु सर्वेषु निजधर्मेषु सर्वथा । पराङ्मुखेषु जातेषु प्रोल्ललास वृषेतरः

ഇങ്ങനെ എല്ലാ പൗരന്മാരും എല്ലാ വിധത്തിലും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുഖരായപ്പോൾ, വൃഷേതരൻ അത്യന്തം ആഹ്ലാദിച്ചു.

Verse 59

माया च देवदेवस्य विष्णोस्तस्याज्ञया प्रभो । अलक्ष्मीश्च स्वयं तस्य नियोगात्त्रिपुरं गता

ഹേ പ്രഭോ, ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മായയും ത്രിപുരത്തിലേക്ക് പോയി; അതുപോലെ അവന്റെ നിയോഗത്താൽ അലക്ഷ്മിയും സ്വയം ത്രിപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 60

या लक्ष्मीस्तपसा तेषां लब्धा देवेश्वरादरात् । बहिर्गता परित्यज्य नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

ഹേ പ്രഭോ, ദേവേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ തപസ്സിലൂടെ അവർ നേടിയ ആ ലക്ഷ്മി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് പുറത്തേക്ക് പോയി.

Verse 61

बुद्धिमोहं तथाभूतं विष्णो र्मायाविनिर्मितम् । तेषां दत्त्वा क्षणादेव कृतार्थोऽभूत्स नारदः

വിഷ്ണുവിന്റെ മായയാൽ നിർമ്മിതമായ ആ ബുദ്ധിമോഹം നാരദൻ അവർക്കു ക്ഷണത്തിൽ തന്നു; അതോടെ നാരദൻ തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ കൃതാർത്ഥനായി।

Verse 62

नारदोपि तथारूपो यथा मायी तथैव सः । तथापि विकृतो नाभूत्परमेशादनुग्रहात्

നാരദനും മായാവാനെപ്പോലെ അതേ രൂപം ധരിച്ചു; എങ്കിലും പരമേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവൻ വികൃതനോ മോഹിതനോ ആയില്ല।

Verse 63

आसीत्कुंठितसामर्थ्यो दैत्यराजोऽपि भो मुने । भ्रातृभ्यां सहितस्तत्र मयेन च शिवेच्छया

ഹേ മുനേ, ശിവേച്ഛയാൽ ദൈത്യരാജന്റെ ശക്തിയും മന്ദമായി; അവൻ അവിടെ സഹോദരന്മാരോടും മയനോടും കൂടി, ശിവസങ്കൽപ്പപ്രകാരം നിലകൊണ്ടു।