शुक्रस्य जठरस्थत्वं तथा मृत्युशमनी-विद्या (Śukra in Śiva’s belly and the death-subduing vidyā)

Verse 1

व्यास उवाच । तस्मिन्महति संग्रामे दारुणे लोमहर्षणे । शुक्रो दैत्यपतिर्विद्वान्भक्षितस्त्रिपुरारिणा

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ആ മഹത്തായ, ഭീകരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായ യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യങ്ങളുടെ പണ്ഡിതനായ അധിപതി ശുക്രനെ ത്രിപുരാരിയായ ഭഗവാൻ ശിവൻ ഗ്രസിച്ചു।

Verse 2

इति श्रुतं समासान्मे तत्पुनर्ब्रूहि विस्तरात । किं चकार महायोगी जठरस्थः पिनाकिनः

ഇത് ഞാൻ സംക്ഷേപമായി കേട്ടു; ഇനി വിശദമായി വീണ്ടും പറയുക. പിനാകധാരിയായ മഹായോഗി ഭഗവാൻ ശിവൻ ജഠരത്തിനുള്ളിൽ വസിച്ചിരിക്കെ എന്തു ചെയ്തു?

Verse 3

न ददाह कथं शभोश्शुक्रं तं जठरानलः । कल्पान्तदहनः कालो दीप्ततेजाश्च भार्गवः

ശംഭുവിന്റെ ആ ബീജത്തെ ജഠരാഗ്നി എങ്ങനെ ദഹിപ്പിക്കാതിരുന്നു? കല്പാന്തത്തിൽ ലോകം ദഹിപ്പിക്കുന്ന കാലനും ദീപ്തതേജസ്സുള്ള ഭാർഗവനും പോലും അതിനെ ദഹിപ്പിക്കാനായില്ല.

Verse 4

विनिष्क्रांतः कथं धीमाच्छंभोर्जठरपंजरात् । कथमाराधयामास कियत्कालं स भार्गवः

ആ ധീമാനായ ഭാർഗവൻ ശംഭുവിന്റെ കൂട്ടുപോലെയുള്ള ജഠരപഞ്ജരത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ പുറത്തുവന്നു? പിന്നെ എങ്ങനെ അവനെ ആരാധിച്ചു, എത്രകാലം?

Verse 5

अथ च लब्धवान्विद्यां तां मृत्युशमनीं पराम् । का सा विद्या परा तात यथा मृत्युर्हि वार्यते

പിന്നെ അവൻ മരണത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന ആ പരമവിദ്യ നേടി. താതാ! മരണത്തെ സത്യമായി തടയുന്ന ആ പരാവിദ്യ ഏതാണ്?

Verse 6

लेभेन्धको गाणपत्यं कथं शूला द्विनिर्गतः । देवदेवस्य वै शंभोर्मुनेर्लीलाविहारिणः

അന്ധകൻ ഗാണപത്യം—ഗണങ്ങളുടെ അധിപത്യപദവും ശക്തിയും—എങ്ങനെ നേടി? ദേവദേവനായ ശംഭു, മുനിയെപ്പോലെ ലീലാവിഹാരിയായ ശിവന്റെ ശൂലത്തിൽ നിന്ന് ദ്വിരൂപ ശൂലം എങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു?

Verse 7

एतत्सर्वमशेषेण महाधीमन् कृपां कुरु । शिवलीलामृतं तात शृण्वत कथयस्व मे

ഹേ മഹാധീമാൻ മുനിവര്യാ, കരുണചെയ്ത് ഇതെല്ലാം ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ പൂർണ്ണമായി പറയുക. താതാ, ഞാൻ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നു—ശിവലീലാമൃതം എനിക്ക് വിവരിക്കൂ.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा व्यासस्यामिततेजसः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അമിതതേജസ്സുള്ള വ്യാസന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, സനത്കുമാരൻ ആദ്യം ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പാദപദ്മം സ്മരിച്ചു, പിന്നെ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शिवलीलामृतं परम् । धन्यस्त्वं शैवमुख्योसि ममानन्दकरः स्वतः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാബുദ്ധിമാൻ വ്യാസാ, ശിവലീലയുടെ പരമ അമൃതം ശ്രവിക്ക. നീ ധന്യൻ; ശൈവഭക്തന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യൻ; സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ നീ എനിക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ.

Verse 10

प्रवर्तमाने समरे शंकरांधकयोस्तयोः । अनिर्भेद्यपविव्यूहगिरिव्यूहाधिनाथयोः

ശങ്കരനും അന്ധകനും തമ്മിൽ സമരം ഉഗ്രമായി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ—ഇരുവരും യുദ്ധവ്യൂഹങ്ങളുടെ അധിനാഥർ; അവരുടെ വ്യൂഹങ്ങൾ ഭേദിക്കാനാകാത്ത കോട്ടകളെയും പർവ്വതസദൃശ നിരകളെയും പോലെ ദൃഢമായിരുന്നു—യുദ്ധം അപ്രതിഹതമായി തുടർന്നു.

Verse 11

पुरा जयो बभूवापि दैत्यानां बलशालिनाम् । शिवप्रभा वादभवत्प्रमथानां मुने जयः

മുമ്പ് ബലശാലികളായ ദൈത്യർക്കായിരുന്നു ജയം. എന്നാൽ ശിവപ്രഭയുടെ മഹിമയാൽ, ഹേ മുനേ, പ്രമഥഗണങ്ങൾക്ക് ജയം ലഭിച്ചു.

Verse 12

तच्छुत्वासीद्विषण्णो हि महादैत्योंधकासुरः । कथं स्यान्मे जय इति विचारणपरोऽभवत्

അത് കേട്ട് മഹാദൈത്യനായ അന്ധകാസുരൻ അത്യന്തം വിഷണ്ണനായി. പിന്നെ “എനിക്ക് ജയം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?” എന്നു ചിന്തയിൽ മുഴുവനായി ലീനനായി.

Verse 13

अपसृत्य ततो युद्धादंधकः परबुद्धिमान् । द्रुतमभ्यगमद्वीर एकलश्शुक्रसन्निधिम्

അതിനുശേഷം യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, പരമബുദ്ധിമാനായ അന്ധകൻ, ഹേ വീരാ, വേഗത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി ശുക്രന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു.

Verse 14

प्रणम्य स्वगुरुं काव्यमवरुह्य रथाच्च सः । बभाषेदं विचार्याथ सांजलिर्नीतिवित्तमः

സ്വഗുരുവായ കാവ്യനെ (ശുക്രാചാര്യനെ) പ്രണാമം ചെയ്ത്, രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നീതി-ധർമ്മങ്ങളിൽ അത്യന്തം വിവേകിയായ അവൻ കൈകൂപ്പി, ആലോചിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 15

अंधक उवाच । भगवंस्त्वामुपाश्रित्य गुरोर्भावं वहामहे । पराजिता भवामो नो सर्वदा जयशालिनः

അന്ധകൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ഭഗവൻ! അങ്ങയുടെ ആശ്രയം സ്വീകരിച്ച് ഞങ്ങൾ ഗുരുഭാവം വഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും പരാജിതരാകരുതേ; സദാ ജയശാലികളായിരിക്കട്ടെ.

Verse 16

त्वत्प्रभावात्सदा देवान्समस्तान्सानुगान्वयम् । मन्यामहे हरोषेन्द्रमुखानपि हि कत्तृणान्

അങ്ങയുടെ പ്രഭാവം മൂലം ഞങ്ങൾ സദാ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അവരുടെ അനുചരന്മാരോടുകൂടി പുല്ലുപോലെ കണക്കാക്കുന്നു—ഹരിയും ഇന്ദ്രനും മുതലായവരെയും പോലും.

Verse 17

अस्मत्तो बिभ्यति सुरास्तदा भवदनुग्रहात् । गजा इव हरिभ्यश्च तार्क्ष्येभ्य इव पन्नगाः

നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം മൂലം അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഞങ്ങളെ ഭയപ്പെടുന്നു—ആനകൾ സിംഹങ്ങളെ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ, സർപ്പങ്ങൾ ഗരുഡനെ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ।

Verse 18

अनिर्भेद्यं पविव्यूहं विविशुर्दैत्य दानवाः । प्रमथानीकमखिलं विधूय त्वदनुग्रहात्

നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു ദൈത്യരും ദാനവരും ഭേദിക്കാനാകാത്ത പവി-വ്യൂഹത്തിലേക്ക് കയറിപ്പോയി; സമസ്ത പ്രമഥസൈന്യത്തെയും കുലുക്കി ചിതറിച്ചു.

Verse 19

वयं त्वच्छरणा भूत्वा सदा गा इव निश्चलाः । स्थित्वा चरामो निश्शंकमाजावपि हि भार्गव

ഞങ്ങൾ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ച് എപ്പോഴും പശുക്കളെപ്പോലെ അചഞ്ചലരായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ഭാർഗവ, യുദ്ധത്തിനിടയിലും ഉറച്ച് നിന്നു ഭയമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 20

रक्षरक्षाभितो विप्र प्रव्रज्य शरणागतान् । असुराञ्छत्रुभिर्वीरैरर्दितांश्च मृतानपि

ഹേ വിപ്രാ, ‘രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ’ എന്നു വീണ്ടുംവീണ്ടും നിലവിളിച്ച് ശരണാഗതർ അഭയം തേടി പുറപ്പെട്ടു—വീരശത്രുക്കൾ പീഡിപ്പിച്ചവരും, അസുരന്മാർ കൊന്നവരും വരെ.

Verse 21

प्रथमैर्भीमविक्रांतैः क्रांतान्मृत्युप्रमाथिभिः । सूदितान्पतितान्पश्य हुंडादीन्मद्गणान्वरान्

നോക്കൂ—ഭീകരവീര്യമുള്ള മുൻനിര യോദ്ധാക്കൾ, മരണത്തെപ്പോലെ പ്രഹരിക്കുന്ന ആക്രമികൾ, ഹുണ്ഡ മുതലായ എന്റെ ശ്രേഷ്ഠ ഗണങ്ങളെ തകർത്തു വീഴ്ത്തി ഹതരാക്കി; അവർ പതിച്ചുകിടക്കുന്നു.

Verse 22

यः पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा । त्वया प्राप्ता वरा विद्या तस्याः कालोयमागतः

പണ്ടുകാലത്ത് ആയിരം ശരദ്കാലങ്ങൾ വരെ തവിടിന്റെ പുക കുടിച്ചവൻ—നിനക്ക് വരമായി ലഭിച്ച ആ ഉത്തമ വിദ്യ ഫലിക്കുന്ന സമയം ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 23

अद्य विद्याफलं तत्ते सर्वे पश्यंतु भार्गव । प्रमथा असुरान्सर्वान् कृपया जीवयिष्यतः

ഇന്ന്, ഹേ ഭാർഗവാ, നിന്റെ വിദ്യയുടെ ഫലം എല്ലാവരും കാണട്ടെ. കരുണയാൽ പ്രമഥർ എല്ലാ അസുരന്മാരുടെയും ജീവൻ രക്ഷിക്കും.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इत्थमन्धकवाक्यं स श्रुत्वा धीरो हि भार्गवः । तदा विचारयामास दूयमानेन चेतसा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അന്ധകന്റെ ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും ധീരനായ ഭാർഗവൻ ശാന്തനായി നിന്നു; എന്നാൽ ഉള്ളിൽ കത്തുന്ന ചിത്തത്തോടെ അവൻ അപ്പോൾ ഗൗരവമായി ആലോചിച്ചു.

Verse 25

किं कर्तव्यं मयाद्यापि क्षेमं मे स्यात्कथं त्विति । सन्निपातविधिर्जीवः सर्वथानुचितो मम

“ഇനിയും ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എനിക്ക് ക്ഷേമം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?”—എന്ന് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ള നിർദ്ദേശിത മാർഗം എനിക്ക് എല്ലാതരത്തിലും അനുചിതമാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 26

विधेयं शंकरात्प्राप्ता तद्गुणान् प्रति योजये । तद्रणे मर्दितान्वीरः प्रमथैश्शंकरानुगैः

ശങ്കരനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ആജ്ഞയെ അവന്റെ ഗുണവും ഇച്ഛയും അനുസരിച്ച് ഞാൻ നടപ്പാക്കും. ആ യുദ്ധത്തിൽ ശങ്കരന്റെ അനുചരന്മാരായ പ്രമഥർ ആ വീരനെ തകർത്തു.

Verse 27

शरणागतधर्मोथ प्रवरस्सर्वतो हृदा । विचार्य शुक्रेण धिया तद्वाणी स्वीकृता तदा

ശരണാഗതരെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ധർമ്മത്തിൽ അവൻ അഗ്രഗണ്യൻ. സമസ്ത ഹൃദയത്തോടെയും ശുദ്ധമായ വിവേകബുദ്ധിയോടെയും യഥാവിധി ആലോചിച്ച് അന്ന് ആ വചനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 28

किंचित्स्मितं तदा कृत्वा सोऽब्रवीद्दानवाधिपम् । भार्गवश्शिवपादाब्जं सप्पा स्वस्थेन चेतसा

അപ്പോൾ അല്പം പുഞ്ചിരി വരുത്തി ഭാർഗവൻ ദാനവാധിപനോട് പറഞ്ഞു. ശിവന്റെ പാദപദ്മങ്ങളെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച്, ശാന്തവും സ്ഥിരവുമായ മനസ്സോടെ അവൻ സംസാരിച്ചു.

Verse 29

शुक्र उवाच । यत्त्वया भाषितं तात तत्सर्वं तथ्यमेव हि । एतद्विद्योपार्जनं हि दानवार्थं कृतं मया

ശുക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താതാ, നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം തീർച്ചയായും സത്യമാണ്. ദാനവരുടെ ഹിതത്തിനായിട്ടാണ് ഞാൻ ഈ വിദ്യ സമ്പാദിച്ചത്.

Verse 30

दुस्सहं कणधूमं वै पीत्वा वर्षसहस्रकम् । विद्येयमीश्वरात्प्राप्ता बंधूनां सुखदा सदा

ആയിരം വർഷം സഹിക്കാനാകാത്ത തവിടിന്റെ പുക ശ്വസിച്ച് സഹിച്ചതിനുശേഷം, ഈ വിദ്യ എനിക്ക് ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു; ഇത് എപ്പോഴും ബന്ധുക്കൾക്ക് സുഖദായിനിയാണ്.

Verse 31

प्रमथैर्मथितान्दैत्यान्रणेहं विद्ययानया । उत्थापयिष्ये म्लानानि शस्यानि जलभुग्यथा

യുദ്ധത്തിൽ പ്രമഥന്മാർ ചതച്ച ആ ദൈത്യന്മാരെ ഞാൻ ഈ വിദ്യാബലത്താൽ വീണ്ടും ഉയർത്തും; ജലം വാടിയ വിളകളെ പോലെ വീണ്ടും എഴുന്നേല്പിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 32

निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुन रुत्थितान् । मुहूर्तेस्मिंश्च द्रष्टासि दैत्यांस्तानुत्थितान्निजान्

അവർ മുറിവില്ലാതെ, വേദനയില്ലാതെ, മുൻസ്ഥിതിയിൽ—ഉറങ്ങി എഴുന്നേറ്റതുപോലെ—വീണ്ടും ഉയർന്നിരിക്കും; ഈ നിമിഷം തന്നെ നീ നിന്റെ ആ ദാനവസൈന്യത്തെ ഉയർന്നതായി കാണും।

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सोधकं शुक्रो विद्यामावर्तयत्क विः । एकैकं दैत्यमुद्दिश्य स्मृत्वा विद्येशमादरात्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കവി ശുക്രൻ ശോധനകർമ്മത്തിനായി തന്റെ വിദ്യയെ ആവർത്തിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ആദരത്തോടെ വിദ്യേശനെ സ്മരിച്ചു, ഓരോ ദൈത്യനെയും ലക്ഷ്യമാക്കി ആ ശക്തി പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 34

विद्यावर्तनमात्रेण ते सर्वे दैत्यदानवाः । उत्तस्थुर्युगपद्वीरास्सुप्ता इव धृतायुधाः

ആ വിദ്യയുടെ ആവർത്തനം മാത്രത്താൽ തന്നെ ആ എല്ലാ ദൈത്യ-ദാനവ വീരന്മാരും ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റു—നിദ്രയിൽ നിന്ന് ഉണർന്ന യോദ്ധാക്കളെപ്പോലെ, ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 35

सदाभ्यस्ता यथा वेदास्समरे वा यथाम्बुदा । श्रदयार्थास्तथा दत्ता ब्राह्मणेभ्यो यथापदि

വേദങ്ങൾ നിരന്തരം അഭ്യസിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെയും, സമരസമയത്ത് മേഘങ്ങൾ കൂട്ടംകൂടുന്നതുപോലെയും, അതുപോലെ തന്നെ വിധിപ്രകാരം യഥോചിത അവസരങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനങ്ങൾ നല്കപ്പെട്ടു.

Verse 36

उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा हुंडादींश्च महासुरान् । विनेदुरसुराः सर्वे जलपूर्णा इवांबुदाः

അവർ പുനർജീവിതരായതു കണ്ടും, ഹുംḍ മുതലായ മഹാസുരന്മാരെയും ദർശിച്ചും, എല്ലാ അസുരരും ജലനിറഞ്ഞ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു മുഴങ്ങി।

Verse 37

रणोद्यताः पुनश्चासन्गर्जंतो विकटान्रवान् । प्रमथैस्सह निर्भीता महाबलपराक्रमाः

അവർ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങി, ഭീകരമായ നാദങ്ങളോടെ ഗർജിച്ചു. ഭയമില്ലാതെ പ്രമഥന്മാരോടൊപ്പം മുന്നേറി—മഹാബലവും മഹാപരാക്രമവും ഉള്ളവർ।

Verse 38

शुक्रेणोज्जीवितान्दृष्ट्वा प्रमथा दैत्यदानवान् । विसिष्मिरे ततस्सर्वे नंद्याद्या युद्धदुर्मदाः

ശുക്രാചാര്യൻ ദൈത്യദാനവരെ പുനർജീവിപ്പിച്ചതുകണ്ട്, യുദ്ധമദത്തിൽ മത്തനായ നന്ദി മുതലായ എല്ലാ പ്രമഥരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു നിശ്ചലരായി.

Verse 39

विज्ञाप्यमेवं कर्मैतद्देवेशे शंकरेऽखिलम् । विचार्य बुद्धिमंतश्च ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्

ഇങ്ങനെ ഈ സമസ്ത പ്രവർത്തനവിവരം ദേവേശനായ ശങ്കരനോട് അറിയിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ആ ബുദ്ധിമാന്മാർ ആലോചിച്ച് പരസ്പരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 40

आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे । अमर्षितो भार्गवकर्म दृष्ट्वा शिलादपुत्रोऽभ्यगमन्महेशम्

പ്രമഥേശ്വരന്മാരുടെ അധീനത്തിൽ ആ യുദ്ധയജ്ഞം അത്ഭുതരൂപത്തിൽ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, ഭാർഗവൻ (പരശുരാമൻ) ചെയ്ത കർമ്മം കണ്ട ശിലാദപുത്രൻ നന്ദി അമർഷത്തോടെ ജ്വലിച്ച് നേരെ മഹേശ്വരനടുത്തേക്ക് ചെന്നു.

Verse 41

जयेति चोक्त्वा जययोनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेन्द्रैरपि दुष्करं सत्

“ജയം!” എന്നു വിളിച്ച ശേഷം നന്ദി ആ ഉഗ്രനും സ്വർണ്ണസദൃശമായ നിർമ്മല തേജസ്സുള്ളവനോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! ഗണേശ്വരന്മാരുടെ ഈ രണകർമ്മം സത്യമായും ദുഷ്കരം; ഇന്ദ്രസഹിത ദേവന്മാർക്കും പോലും.”

Verse 42

तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नस्संजीवतांस्तान्हि मृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकेकमुद्दिश्य सहेलमीश

ഹേ ഈശാ! ഇന്ന് ഭാർഗവൻ ചെയ്തതു ഞങ്ങൾക്ക് വ്യർത്ഥമായി; കാരണം മരിച്ചിരുന്ന വിരോധിപക്ഷ യോദ്ധാക്കളെയുമവൻ ജീവിപ്പിക്കുന്നു. മരിച്ചവർക്കു ജീവൻ നൽകുന്ന വിദ്യയെ വീണ്ടും ആവർത്തിച്ച്, ഒരൊരുത്തനെയായി അവൻ എളുപ്പത്തിൽ ഉയർത്തുന്നു.

Verse 43

तुहुंडहुंडादिककुंभजंभविपा कपाकादिमहासुरेन्द्राः । यमालयादद्य पुनर्निवृत्ता विद्रावयंतः प्रमथांश्चरंति

തുഹുണ്ഡ, ഹുണ്ഡ, കുംഭ, ജംഭ, വിപാക, കപാക മുതലായ മഹാസുരേന്ദ്രർ ഇന്ന് യമാലയത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മടങ്ങിവന്ന് പ്രമഥന്മാരെ ഓടിച്ചുവിട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 44

यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनः पुनस्तान् । जयः कुतो नो भविता महेश गणेश्वराणां कुत एव शांतिः

അവൻ ഇവിടെ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട ശ്രേഷ്ഠ ദൈത്യന്മാരെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചാൽ, ഹേ മഹേശാ! ഞങ്ങൾക്ക് ജയം എങ്ങനെ? ഗണേശ്വരർക്കു ശാന്തി എവിടെ നിന്ന്?

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः । उवाच देवः प्रहसंस्तदानीं तं नंदिनं सर्वगणेशराजम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—പ്രമഥാധിപനായ നന്ദി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ സമയത്ത് ദേവൻ (ശിവൻ) പുഞ്ചിരിയോടെ സർവ്വഗണരാജനായ നന്ദിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 46

शिव उवाच । नन्दिन्प्रयाहि त्वरितोऽति मात्रं द्विजेन्द्रवर्यं दितिनन्दनानाम् । मध्यात्समुद्धृत्य तथा नयाशु श्येनो यथा लावकमंडजातम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നന്ദീ, അതിവേഗം പോകുക. ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരുടെ നടുവിൽ നിന്ന് ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രനെ എടുത്ത് ഉടൻ എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരിക; കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് കുഞ്ഞിനെ കവർന്നെടുക്കുന്ന ശ്യേനത്തെപ്പോലെ।

Verse 47

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकयुद्धे शुक्रनिगीर्णनवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ അഞ്ചാം യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, അന്ധകയുദ്ധപ്രസംഗത്തിൽ ‘ശുക്രൻ നിഗീർണ്ണനായ വിവരണം’ എന്ന നാൽപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 48

तं रक्ष्यमाणं दितिजैस्समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नन्दी शरभो यथेभम्

പാശങ്ങളും വാളുകളും വൃക്ഷങ്ങളും പാറകളും പർവ്വതഖണ്ഡങ്ങളും കൈകളിൽ പിടിച്ച ദിതിജ ദാനവർ എല്ലാടവും അവനെ കാത്തുനിന്നിട്ടും, ബലവാനായ നന്ദി യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യരെ കുലുക്കി, ആനയെ കീഴടക്കുന്ന ഭീകര ശറഭംപോലെ, കാവ്യനെ (ശുക്രാചാര്യനെ) ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി।

Verse 49

स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम् । विमोचयिष्यंत इवानुजग्मुः सुरारयस्सिंहरवांस्त्यजंतः

അവന്റെ വസ്ത്രം വഴുതി, ആഭരണങ്ങൾ വീണു, മുടി അഴിഞ്ഞ നിലയിൽ—അങ്ങനെ ബലവാൻ അവനെ പിടിച്ചു. ദേവശത്രുക്കൾ അവനെ മോചിപ്പിക്കാനെന്നപോലെ, സിംഹഗർജ്ജനങ്ങൾ മുഴക്കി പിന്നാലെ പിന്തുടർന്നു।

Verse 50

दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपलकंपनानाम् । नंदीश्वरस्योपरि दानवेन्द्रा वर्षं ववर्षुर्जलदा इवोग्रम्

വജ്രം, ത്രിശൂലം, ഖഡ്ഗം, പരശു, ഭാരമുള്ള ഗദ, ചക്രം, ശിലാഖണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമി കുലുങ്ങുമാറ് ദാനവേന്ദ്രന്മാർ നന്ദീശ്വരന്റെ മേൽ ഭീകരമായ ആയുധവർഷം ചൊരിഞ്ഞു—ഉഗ്രമേഘങ്ങൾ പ്രളയമഴ ചൊരിയുന്നതുപോലെ।

Verse 51

तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा । आयात्प्रवृद्धेऽसुरदेवयुद्धे भवस्य पार्श्वे व्यथितारिपक्षः

ആ ഭാർഗവൻ (ശുക്രൻ) അടുത്തെത്തിയ ഗണാധിരാജൻ തന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അഗ്നിയാൽ നൂറുകണക്കിന് ശസ്ത്രങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചു. പിന്നെ അസുര-ദേവ യുദ്ധം അത്യുഗ്രമായപ്പോൾ, ശത്രുപക്ഷത്തെ വ്യഥിപ്പിച്ച് ഭവൻ (ശിവൻ)യുടെ പാർശ്വത്തേക്ക് വന്നു നിന്നു।

Verse 52

अयं स शुक्रो भगवन्नितीदं निवेदयामास भवाय शीघ्रम् । जग्राह शुक्रं स च देवदेवो यथोपहारं शुचिना प्रदत्तम्

അപ്പോൾ ശുക്രാചാര്യൻ ഈ കാര്യം വേഗത്തിൽ ഭഗവാൻ ഭവൻ (ശിവൻ)ക്ക് നിവേദിച്ചു. ദേവദേവൻ ശുക്രനെ, ശുദ്ധഭാവത്തോടെ സമർപ്പിച്ച ഉപഹാരം സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വീകരിച്ചു.

Verse 53

न किंचिदुक्त्वा स हि भूतगोप्ता चिक्षेप वक्त्रे फलवत्कवीन्द्रम् । हाहारवस्तैरसुरैस्समस्तैरुच्चैर्विमुक्तो हहहेति भूरि

ഒന്നും പറയാതെ, ഭൂതഗണങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ കവികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെ പാകമായ ഫലംപോലെ തന്റെ വായിലേക്കെറിഞ്ഞു. അപ്പോൾ എല്ലാ അസുരരും ‘ഹാ! ഹാ!’ എന്ന് നിലവിളിച്ചു; ‘ഹ ഹ ഹേ’ എന്ന ഉച്ചത്തിലുള്ള മഹാ അട്ടഹാസം ധാരാളമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.