अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ ദേവി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു ചെന്നു സിംഹനാദം മുഴക്കി. ദേവിയുടെ ആ നാദം കേട്ട് ദാനവർ മൂർച്ചിച്ചു വീണു.

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഘോരവും ഭയാനകവുമായ അട്ടഹാസം മുഴക്കി. പിന്നെ മാധ്വീകം (മധുമദ്യം) പാനം ചെയ്ത്, യുദ്ധഭൂമിയുടെ ശിഖരത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്തു—പോരിന്റെ നടുവിൽ രുദ്രശക്തിയുടെ ഭീതിജനക മഹിമ വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

ഉഗ്രദംഷ്ട്രാ, ഉഗ്രദണ്ഡാ, കോടവീ എന്നിവർ മധു പാനം ചെയ്തു. അവിടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ മറ്റു ദേവിമാരും നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും മധു കുടിച്ചു.

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

അപ്പോൾ ഗണദേവദളത്തിലും ദേവഗണങ്ങളിലും മഹാ കോലാഹലം ഉയർന്നു. എല്ലാ ദേവസംഘങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ച് ആനന്ദോന്മാദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

കാളിയെ കണ്ടപ്പോൾ ശംഖചൂഡൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കെത്തി. ദാനവർ ഭീതിയിലായി; എന്നാൽ അവരുടെ രാജാവ് അവർക്കു അഭയവും ആശ്വാസവും നൽകി.

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

കാളി പ്രളയാഗ്നിശിഖകളെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ രാജാവ് വൈഷ്ണവശക്തിയാൽ അങ്കിതമായ അത്ഭുതലീലകൊണ്ട് അതിനെ വേഗത്തിൽ നശിപ്പിച്ചു.

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

അപ്പോൾ ദേവി അവന്റെ മേൽ നാരായണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. മുന്നിലെ ദുഷ്ട ദാനവനെ കണ്ടതോടെ ആ ദിവ്യാസ്ത്രം വളർന്ന് കൂടുതൽ പ്രബലമായി.

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

അവനെ പ്രളയാഗ്നിശിഖപോലെ ജ്വലിക്കുന്നവനായി കണ്ട ശങ്കചൂഡൻ ദണ്ഡവത്തായി ഭൂമിയിൽ വീണു; വീണ്ടും വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

നമ്രനായ ദാനവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ അസ്ത്രം ഉപസംഹരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ദേവി മന്ത്രപൂർവം ബ്രഹ്മാസ്ത്രം എറിഞ്ഞു।

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

അവനെ ദീപ്തിയായി ജ്വലിക്കുന്നവനായി കണ്ട ദാനവേന്ദ്രൻ ഭൂമിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പ്രണാമം ചെയ്തു; പിന്നെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ട് തടയാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ദാനവേന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ ധനുസ്സു വലിച്ച്, മന്ത്രപൂർവം ദേവിയിലേക്കു ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ എറിഞ്ഞു।

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

യുദ്ധത്തിനിടയിൽ അവൻ നീണ്ട വായ് വിരിച്ചു വിഴുങ്ങാൻ ഒരുക്കം ചെയ്തു; പിന്നെ അട്ടഹാസത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു, ദാനവർ ഭയത്തിലായി।

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

അവൻ കാളിയിലേക്കു ശതയോജനവ്യാപ്തിയുള്ള ശക്തി-ശസ്ത്രം എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ ദേവി ദിവ്യാസ്ത്രജാലംകൊണ്ട് അതിനെ ശതഖണ്ഡങ്ങളാക്കി തകർത്തു.

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

അവൻ ചണ്ഡികയ്‌ക്കെതിരെ വൈഷ്ണവാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. എന്നാൽ കാളി മാഹേശ്വരശക്തിയാൽ അതിനെ തടഞ്ഞ് നിർവീര്യമാക്കി.

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം അവർ തമ്മിൽ പരസ്പരം യുദ്ധം തുടർന്നു. ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലാവരും വെറും പ്രേക്ഷകരായി നിന്നു.

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ കാലനെപ്പോലെ ക്രുദ്ധയായ മഹാദേവി കാളി, മന്ത്രപൂതമായ പാശുപത അമ്പിനെ കോപത്തോടെ കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

അസ്ത്രം എറിയുന്നതിന് മുമ്പേ തടയാൻ അശരീരവാണി ഉയർന്നു—“ദേവീ, കോപത്തോടെ ശംഖചൂഡനിലേക്കു ഈ അസ്ത്രം എറിയരുത്.”

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

ഹേ ചണ്ഡികേ, വീരനായ ശംഖചൂഡന്റെ മരണം പാശുപതാസ്ത്രത്താലുമല്ല, അമോഘശസ്ത്രത്താലുമല്ല. അതിനാൽ മറ്റൊരു ഉപായം ആലോചിക്കു.

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

ഇതു കേട്ട ഭദ്രകാളി ആ അസ്ത്രം എറിയുകയില്ല. ക്ഷുധയാൽ പ്രേരിതയായി അവൾ ലീലാഭാവത്തിൽ ദാനവരിൽ ഒരു ലക്ഷം പേരെ വിഴുങ്ങി.

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

ഭയങ്കരിയായ ദേവി വേഗത്തിൽ ശംഖചൂഡനെ വിഴുങ്ങാൻ പാഞ്ഞു; എന്നാൽ ആ ദാനവൻ ദിവ്യമായ രൗദ്ര അസ്ത്രംകൊണ്ട് അവളെ തടഞ്ഞു.

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ദാനവേന്ദ്രൻ അതിവേഗം വാൾ എറിഞ്ഞു—അത് ഗ്രീഷ്മസൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു, അത്യന്തം തീക്ഷ്ണധാരയുള്ളതും ഭീകരവുമായിരുന്നു.

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

ആ കാളി അവൻ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു; വായ് വിശാലമായി തുറന്ന്, അവൻ നോക്കിനിൽക്കേ അവനെ ആഹാരമാക്കി വിഴുങ്ങി.

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

ദാനവേശ്വരൻ ആ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെയും മറ്റു പ്രഹാരായുധങ്ങളെയും ഛേദിച്ചു. അവൻ നേരെ വന്നതുമാത്രം, അവയെ അവിടത്തന്നെ നൂറു ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി.

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

വീണ്ടും അവനെ പിടിക്കുവാൻ മഹാദേവി മഹാവേഗത്തോടെ അവന്റെ പിന്നാലെ ചെന്നു; എന്നാൽ സർവ്വസിദ്ധേശ്വരനായ ശ്രീമാൻ പ്രഭു അദൃശ്യനായി.

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

അപ്പോൾ കാളി വേഗമുള്ള മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തോടെ—ആ ദാനവനെ കാണാതെയേ—അടിച്ചു. അവന്റെ രഥം തകർത്തു, സത്യമായും അവന്റെ സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി।

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

പിന്നീട് മായാവിയായ ശംഖചൂഡൻ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വന്ന്, മഹാ ബലത്തോടെ ഭദ്രകാളിയിലേയ്ക്ക് ചക്രം എറിഞ്ഞു—അത് പ്രളയാഗ്നിയുടെ ജ്വാലപോലെ ജ്വലിച്ചു।

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

അപ്പോൾ ദേവി ആ ചക്രം ഇടത്തുകൈകൊണ്ട് ലീലാഭാവത്തിൽ പിടിച്ചു; പിന്നെ കോപവേഗത്തിൽ അതിനെ വേഗം സ്വന്തം വായിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന്, വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ ചെയ്തു।

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

അപ്പോൾ ദേവി മഹാക്രോധത്തോടെ അതിവേഗത്തിൽ മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തോടെ അവനെ അടിച്ചു. ദാനവങ്ങളുടെ അധിപതിയും തളർന്ന് ഒരു ക്ഷണം മൂർച്ചപ്പെട്ടു.

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

ക്ഷണത്തിൽ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ആ പ്രതാപവാൻ എഴുന്നേറ്റു; എന്നാൽ അവളെ മാതൃഭാവത്തോടെ കണ്ടതിനാൽ അവളോടു കൈയാങ്കളിയിൽ ഏർപ്പെട്ടില്ല.

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

ദേവി ദാനവനെ പിടിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റിച്ചുഴറ്റി, മഹാക്രോധത്തോടെ അതിവേഗത്തിൽ അവനെ മേലോട്ടെറിഞ്ഞു.

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

അപ്പോൾ പ്രതാപവാനായ ശംഖചൂഡൻ അതിവേഗത്തിൽ ചാടിയുയർന്നു. വീണിട്ട് വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ഭദ്രകാളിയെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

രത്നാധിപതിയുടെ സാരത്തിൽ നിന്നു നിർമ്മിതവും മനോഹരവുമായ ആ വിമാനത്തിൽ അവൻ ഹർഷചിത്തത്തോടെ आरोഹിച്ചു; മഹായുദ്ധത്തിലും അവൻ ഭ്രമിച്ചില്ല।

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

ക്ഷുധയാൽ കാലിക ദാനവരുടെ മുറിവുകളിൽ നിന്നൊഴുകിയ രക്തം കുടിച്ചു. അതിനിടയിൽ അവിടെ ഒരു അശരീരി വാണി ഉദിച്ചു.

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

“ഇപ്പോഴും ഈ യുദ്ധത്തിൽ ദാനവേന്ദ്രന്മാരിൽ ഒരു ലക്ഷം ശേഷിക്കുന്നു—ഉദ്ധതരായി ഗർജ്ജിക്കുന്നവർ. അതിനാൽ, ഹേ ഈശ്വരി, അവരുടെ കോലാഹലസേനയോടുകൂടെ അവരെ ഭക്ഷിക്ക (സംഹരിക്ക).”

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

“യുദ്ധത്തിൽ ദാനവേന്ദ്രനെ വധിക്കണമെന്നു മനസ്സിലാക്കരുത്. ഹേ ദേവി, ഈ ശംഖചൂഡൻ നിനക്കു അവധ്യൻ—ഇത് നിശ്ചയം.”

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

വ്യോമമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട ആ വചനം കേട്ട ദേവി, അനേകം ദാനവന്മാരുടെ മാംസവും രക്തവും ചിതറിക്കിടക്കുന്നതു കണ്ടു।

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

ഭക്ഷിച്ചു പാനം ചെയ്ത ശേഷം ഭദ്രകാളി ശങ്കരന്റെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു. പിന്നെ യുദ്ധവൃത്താന്തം ആദി മുതൽ അന്തം വരെ ക്രമമായി പറഞ്ഞു।

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ശംഖചൂഡവധപ്രസംഗാന്തർഗതമായ ‘കാളീയുദ്ധവർണനം’ എന്ന അഷ്ടത്രിംശ അധ്യായം സമാപ്തമായി.