जलंधरयुद्धे मायाप्रयोगः — Jalandhara’s Māyā in the Battle with Śiva

Verse 1

व्यास उवाच । विधेः श्रेष्ठसुत प्राज्ञः कथेयं श्राविताद्भुता । ततश्च किमभूदाजौ कथं दैत्यो हतो वद

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിധാതാവായ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) ശ്രേഷ്ഠപുത്രാ, ഹേ പ്രാജ്ഞാ! നീ ഈ അത്ഭുതകഥ ശ്രവിപ്പിച്ചു. ഇനി പറയുക—യുദ്ധത്തിൽ പിന്നെ എന്തു സംഭവിച്ചു? ദൈത്യൻ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । अदृश्य गिरिजां तत्र दैत्येन्द्रे रणमागते । गांधर्वे च विलीने हि चैतन्योऽभूद्वृषध्वजः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഗിരിജ (പാർവതി) ദൃശ്യമല്ലാതായി; ദാനവേന്ദ്രൻ യുദ്ധത്തിന്നായി എത്തി; ഗന്ധർവനും ലീനമായി മറഞ്ഞു; അപ്പോൾ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ) പൂർണ്ണമായി ചൈതന്യവാനും ജാഗ്രതനുമായി.

Verse 3

अंतर्धानगतां मायां दृष्ट्वा बुद्धो हि शंकरः । चुक्रोधातीव संहारी लौकिकीं गतिमाश्रितः

മായ അന്തർധാനത്തിലേക്ക് പോയത് കണ്ടു ശങ്കരൻ കാര്യസ്ഥിതി വ്യക്തമായി ഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ സംഹാരകർത്താവായ പ്രഭു അത്യന്തം ക്രോധിച്ച്, യുദ്ധത്തിനായി ലൗകിക രീതിയെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 4

ततश्शिवो विस्मितमानसः पुनर्जगाम युद्धाय जलंधरं रुषा । स चापि दैत्यः पुनरागतं शिवं दृष्ट्वा शरोघैस्समवाकिरद्रणे

അപ്പോൾ ശിവൻ വിസ്മയഭരിതമായ മനസ്സോടെ, ക്രോധത്തോടെ വീണ്ടും ജലന്ധരനോടു യുദ്ധത്തിനായി നീങ്ങി. ആ ദൈത്യനും ശിവൻ വീണ്ടും വന്നത് കണ്ടു, रणഭൂമിയിൽ അമ്പുകളുടെ പ്രളയത്തോടെ അവനെ മൂടി.

Verse 5

क्षिप्तं प्रभुस्तं शरजालमुग्रं जलंधरेणातिबलीयसा हरः । प्रचिच्छेद शरैर्वरैर्निजैर्नचित्रमत्र त्रिभवप्रहंतुः

അത്യന്തം ബലവാനായ ജലന്ധരൻ എറിഞ്ഞ ആ ഭീകര അമ്പുവല പ്രഭു ഹരൻ തന്റെ ശ്രേഷ്ഠ അമ്പുകളാൽ മുറിച്ചുതകർത്തു. ഇതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്? അവൻ ത്രിഭുവനസംഹാരകനല്ലോ.

Verse 6

ततो जलंधरो दृष्ट्वा रुद्र्मद्भुतविक्रमम् । चकार मायया गौरीं त्र्यम्बकं मोहयन्निव

അപ്പോൾ ജലന്ധരൻ രുദ്രന്റെ അത്ഭുതപരാക്രമം കണ്ടു, മായാബലത്തോടെ ഗൗരിയുടെ രൂപം സൃഷ്ടിച്ചു; ത്ര്യംബകനായ ശിവനെ തന്നെ മോഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 7

रथोपरि गतां बद्धां रुदंतीं पार्वतीं शिवः । निशुंभ शुंभदैत्यैश्च बध्यमानां ददर्श सः

രഥത്തിന്മേൽ ഇരുന്ന് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട് കരയുന്ന പാർവതിയെ ശിവൻ കണ്ടു—നിശുംഭനും ശുംഭനും എന്ന ദൈത്യർ അവളെ പിടിച്ചു ബന്ധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 8

गौरीं तथाविधां दृष्ट्वा लौकिकीं दर्शयन्गतिम् । बभूव प्राकृत इव शिवोप्युद्विग्नमानसः

ഗൗരിയെ ആ നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ ലോകികഭാവം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി; പരമനായ ശിവനും സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ മനസ്സിൽ വ്യാകുലനായി।

Verse 9

अवाङ्मुखस्थितस्तूष्णीं नानालीलाविशारदः । शिथिलांगो विषण्णात्मा विस्मृत्य स्वपराक्रमम्

പല തന്ത്രങ്ങളിലും ലീലകളിലും നിപുണനായിരുന്നിട്ടും അദ്ദേഹം മുഖം താഴ്ത്തി മൗനമായി നിന്നു; അവയവങ്ങൾ ശിഥിലമായി, ഹൃദയം വിഷണ്ണമായി, സ്വന്തം പരാക്രമം മറന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 10

ततो जलंधरो वेगात्त्रिभिर्विव्याध सायकैः । आपुंखमग्नैस्तं रुद्रं शिरस्युरसि चोदरे

അപ്പോൾ ജലന്ധരൻ മഹാവേഗത്തോടെ മുന്നേറി, തൂവലുവരെ കുത്തിനിറങ്ങിയ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ രുദ്രനെ കുത്തിവെച്ചു—തലയിൽ, നെഞ്ചിൽ, വയറ്റിൽ।

Verse 11

ततो रुद्रो महालीलो ज्ञानतत्त्वः क्षणात्प्रभुः । रौद्ररूपधरो जातो ज्वालामालातिभीषणः

അപ്പോൾ മഹാലീലാമയനും ജ്ഞാനതത്ത്വസ്വരൂപനുമായ പ്രഭു രുദ്രൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ രൗദ്രരൂപം ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷനായി; ജ്വാലാമാലകളാൽ അതിഭീകരനായി തോന്നി।

Verse 12

तस्यातीव महारौद्ररूपं दृष्ट्वा महासुराः । न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भेजिरे ते दिशो दश

അവന്റെ അതിഭീകരമായ മഹാരൗദ്രരൂപം കണ്ട മഹാസുരന്മാർ അവന്റെ മുമ്പിൽ നില്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവർ ഓടി പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞു.

Verse 13

निशुंभशुंभावपि यौ विख्यातौ वीरसत्तमौ । आपे तौ शेकतुर्नैव रणे स्थातुं मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വരാ! വീരശ്രേഷ്ഠരെന്നു പ്രസിദ്ധരായ നിശുംബനും ശുംബനും പോലും ഭയാക്രാന്തരായി; യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ചു നില്ക്കാൻ അവർക്കായില്ല.

Verse 14

जलंधरकृता मायांतर्हिताभूच्च तत्क्षणम् । हाहाकारो महानासीत्संग्रामे सर्वतोमुखे

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ ജലന്ധരൻ സൃഷ്ടിച്ച മായയാൽ എല്ലാം മറഞ്ഞ് അദൃശ്യമാവുകയുണ്ടായി. എല്ലാദിക്കിലും മുഖമുള്ള ആ യുദ്ധത്തിൽ മഹാ ഹാഹാകാരവും ആശയക്കുഴപ്പവും ഉയർന്നു.

Verse 15

ततश्शापं ददौ रुद्रस्तयोश्शुंभनिशुंभयोः । पलायमानौ तौ दृष्ट्वा धिक्कृत्य क्रोधसंयुतः

അപ്പോൾ ക്രോധസഹിതനായ രുദ്രൻ ഓടിപ്പോകുന്ന ശുംബ-നിശുംബരെ കണ്ടു ധിക്കരിച്ചു; ആ ഇരുവരുടെയും മേൽ ശാപം ചൊല്ലി.

Verse 16

रुद्र उवाच । युवां दुष्टावतिखलावपराधकरौ मम । पार्वतीदंडदातारौ रणादस्मात्पराङ्मुखौ

രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദുഷ്ടരും അത്യന്തം ഖലരും; എനിക്കെതിരായ അപരാധികൾ. പാർവതീദേവിയുടെ ദണ്ഡത്തിന് യോഗ്യർ; അതിനാൽ ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ച് പിന്മാറുക।

Verse 17

पराङ्मुखो न हंतव्य इति वध्यौ न मे युवाम् । मम युद्धादतिक्रांतौ गौर्य्या वध्यौ भविष्यतः

“പിറകോട്ടു തിരിഞ്ഞവനെ വധിക്കരുത്”—അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും എന്റെ കൈകൊണ്ട് വധയോഗ്യരല്ല. എന്നാൽ എന്റെ യുദ്ധധർമ്മം ലംഘിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾ ഗൗരിയുടെ കൈകൊണ്ട് വധയോഗ്യരാകും.

Verse 18

एवं वदति गौरीशे सिन्धुपुत्रो जलंधरः । चुक्रोधातीव रुद्राय ज्वलज्ज्वलनसन्निभः

ഗൗരീശനോടു ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ സമുദ്രപുത്രനായ ജലന്ധരൻ രുദ്രനോടു അത്യന്തം ക്രോധിച്ചു; ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ തീക്ഷ്ണമായി ദഹിച്ചുനിന്നു।

Verse 19

रुद्रे रणे महावेगाद्ववर्ष निशिताञ्छरान् । बाणांधकारसंछन्नं तथा भूमितलं ह्यभूत्

യുദ്ധത്തിൽ രുദ്രൻ മഹാവേഗത്തോടെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ മഴപോലെ വർഷിച്ചു; അതിനാൽ ഭൂമിതലം അമ്പുകളാൽ നിർമ്മിതമായ അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ ആയി।

Verse 20

यावद्रुद्रः प्रचिच्छेद तस्य बाणगणान्द्रुतम् । तावत्सपरिघेणाशु जघान वृषभं बली

രുദ്രൻ അവന്റെ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തെ വേഗത്തിൽ വെട്ടിനിരത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അത്രത്തോളം ആ ബലവാൻ യോദ്ധാവ് ഇരുമ്പുപരിഘംകൊണ്ട് വൃഷഭത്തെ ഉടൻ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 21

वृषस्तेन प्रहारेण परवृत्तो रणांगणात् । रुद्रेण कृश्यमाणोऽपि न तस्थौ रणभूमिषु

വൃഷഭത്തിന്റെ ആ പ്രഹാരത്താൽ അവൻ യുദ്ധമൈതാനത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി; രുദ്രൻ ക്ഷയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും യുദ്ധഭൂമിയിൽ എവിടെയും നിലകൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 22

अथ लोके महारुद्रस्स्वीयं तेजोऽतिदुस्सहम् । दर्शयामास सर्वस्मै सत्यमेतन्मुनीश्वर

അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ മഹാരുദ്രൻ തന്റെ അത്യന്തം സഹിക്കാനാകാത്ത തേജസ്സിനെ എല്ലാവർക്കും ദർശിപ്പിച്ചു. ഹേ മുനീശ്വരാ, ഇതു തന്നെയാണ് സത്യം।

Verse 23

ततः परमसंक्रुद्धो रुद्रो रौद्रवपुर्धरः । प्रलयानलवद्धोरो बभूव सहसा प्रभुः

അതിനുശേഷം പരമക്രുദ്ധനായി പ്രഭു രുദ്രൻ രൗദ്രവപു ധരിച്ചു; പെട്ടെന്ന് പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ ഭീകരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘ജലന്ധരവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 25

ब्रह्मणो वचनं रक्षन्रक्षको जगतां प्रभुः । हृदानुग्रहमातन्वंस्तद्वधाय मनो दधत्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം കാത്തുകൊണ്ട്, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ പ്രഭു ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹം വ്യാപിപ്പിച്ചു; ആ ശത്രുവധത്തിനായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു।

Verse 26

कोपं कृत्वा परं शूली पादांगुष्ठेन लीलया । महांभसि चकाराशु रथांगं रौद्रमद्भुतम्

അപ്പോൾ ശൂലധാരിയായ പ്രഭു പരമകോപം ധരിച്ചു, പാദാംഗുഷ്ഠം കൊണ്ട് ലീലാഭാവത്തിൽ, മഹാജലത്തിൽ വേഗത്തിൽ അത്ഭുതവും രൗദ്രവുമായ രഥചക്രസദൃശമായ ആയുധം സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 27

कृत्वार्णवांभसि शितं भगवान्रथांगं स्मृत्वा जगत्त्रयमनेन हतं पुरारिः । दक्षान्धकांतकपुरत्रययज्ञहंता लोकत्रयांतककरः प्रहसन्नुवाच

സമുദ്രജലത്തിൽ തന്റെ ചക്രത്തെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തി ഭഗവാൻ പുരാരി ശിവൻ, ഇതേ ആയുധംകൊണ്ട് ഒരിക്കൽ ത്രിലോകവും കീഴടക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് സ്മരിച്ചു. ദക്ഷയജ്ഞഹന്താവ്, അന്ധകാന്തകൻ, ത്രിപുരവിനാശകൻ, ത്രിലോകാന്തകരൻ—അവൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 28

महारुद्र उवाच । पादेन निर्मितं चक्रं जलंधर महाम्भसि । बलवान्यदि चोद्धर्त्तुं तिष्ठ योद्धुं न चान्यथा

മഹാരുദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജലന്ധരാ, ഈ മഹാജലത്തിനിടയിൽ ഞാൻ പാദംകൊണ്ട് ഈ ചക്രം നിർമ്മിച്ചു. നീ സത്യത്തിൽ ഇതുയർത്താൻ ശക്തനാണെങ്കിൽ നിൽക്കുകയും യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക; മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല।

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधेनादीप्तलोचनः । प्रदहन्निव चक्षुर्भ्यां प्राहालोक्य स शंकरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; കണ്ണുകൾ അഗ്നിപോലെ ദീപ്തമായി. ദൃഷ്ടിയാൽ തന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവണ്ണം ശങ്കരനെ നോക്കി അവൻ പറഞ്ഞു।

Verse 30

जलंधर उवाच । रेखामुद्धृत्य हत्वा च सगणं त्वां हि शंकर । हत्वा लोकान्सुरैस्सार्द्धं स्वभागं गरुडो यथा

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ, അതിരരേഖ വരച്ച് നിന്നെ നിന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഞാൻ വധിക്കും. പിന്നെ ദേവന്മാരോടുകൂടെ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച്, ഗരുഡൻ തന്റെ പങ്ക് എടുക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ അവകാശഭാഗം ഞാൻ കൈപ്പറ്റും।

Verse 32

हंतुं चराचरं सर्वं समर्थोऽहं सवासवम् । को महेश्वर मद्बाणैरभेद्यो भुवनत्रये । बालभावेन भगवांतपसैव विनिर्जितः । ब्रह्मा बलिष्ठः स्थाने मे मुनिभिस्सुरपुंगवैः

“ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെ സഹിതം സകല ചരാചരങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ സമർത്ഥൻ. ഹേ മഹേശ്വരാ! ത്രിലോകങ്ങളിൽ എന്റെ ബാണങ്ങൾക്ക് അഭേദ്യൻ ആര്? ബാലലീലപോലെ, തപസ്സിനാൽ മാത്രം ഞാൻ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും കീഴടക്കി. ബലಿಷ್ಠനെന്നു പറയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവും എന്റെ കാരണത്താൽ തന്നെയാണ് തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നത്—മുനികളും ദേവശ്രേഷ്ഠരും പിന്തുണയാകെ.”

Verse 33

दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तपसा किं त्वया रुद्र निर्जितो भगवानपि

ഒരു ക്ഷണത്തിൽ ചരാചരസഹിതമായ സമസ്ത ത്രിലോകവും ദഗ്ധമായി. ഹേ രുദ്രാ, നീ ചെയ്തതു ഏതു തപസ്സാണ്, അതിനാൽ ഭഗവാനും പോലും നിന്നാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ആയത്?

Verse 34

इन्द्राग्नियमवित्तेशवायुवारीश्वरादयः । न सेहिरे यथा नागा गंधं पक्षिपतेरिव

ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, യമൻ, കുബേരൻ, വായു, വരുണൻ, ഈശ്വരൻ മുതലായ ദേവന്മാർ അതു സഹിച്ചില്ല—പക്ഷിരാജൻ ഗരുഡൻ എറിഞ്ഞതുപോലെയുള്ള ഗന്ധം നാഗങ്ങൾ സഹിക്കാത്തതുപോലെ.

Verse 35

न लब्धं दिवि भूमौ च वाहनं मम शंकर । समस्तान्पर्वतान्प्राप्य धर्षिताश्च गणेश्वराः

ഹേ ശങ്കരാ, സ്വർഗ്ഗത്തിലോ ഭൂമിയിലോ എനിക്ക് എന്റെ വാഹനമൊന്നും ലഭിച്ചില്ല. എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളിലേക്കും ചെന്നിട്ടും ഗണാധിപന്മാർ പോലും തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടു ലജ്ജിതരായി മടങ്ങി.

Verse 36

गिरीन्द्रो मन्दरः श्रीमान्नीलो मेरुस्सुशोभनः । धर्षितो बाहुदण्डेन कण्डा उत्सर्पणाय मे

ശ്രീമാനായ ഗിരിരാജൻ മന്ദരൻ, നീലപർവ്വതം, സുന്ദരമായ മേരു എന്നിവയും എന്റെ ഭുജദണ്ഡത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ആഘാതിതരായി; അതിനാൽ ഈ വീക്കം (കണ്ഡാ) എന്നിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകട്ടെ.

Verse 37

गंगा निरुद्धा बाहुभ्यां लीलार्थं हिमवद्गिरौ । अरोणां मम भृत्यैश्च जयो लब्धो दिवौकसात्

ഹിമവദ്‌ഗിരിയിൽ ലീലാർത്ഥം ഞാൻ എന്റെ ഭുജങ്ങളാൽ ഗംഗയെ തടഞ്ഞു; എന്റെ ഭൃത്യർ അരുണസേനയെ കീഴടക്കി ദേവന്മാരെതിരെ വിജയം നേടി।

Verse 38

वडवाया मुखं बद्धं गृहीत्वा तां करेण तु । तत्क्षणादेव सकलमेकार्णवमभूत्तदा

കൈകൊണ്ട് അവളെ പിടിച്ച് വഡവാ (അശ്വമുഖി)യുടെ വായ് ബന്ധിച്ചു; അതേ ക്ഷണത്തിൽ എല്ലാം ഏക മഹാസമുദ്രമായി മാറി।

Verse 39

ऐरावतादयो नागाः क्षिप्ताः सिन्धुजलोपरि । सरथो भगवानिन्द्रः क्षिप्तश्च शतयोजनम्

ഐരാവതാദി ഗജങ്ങൾ സമുദ്രജലത്തിന്മേൽ എറിഞ്ഞുവീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; രഥസഹിതനായ ദേവേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രനും ശതയോജന ദൂരം തള്ളപ്പെട്ടു।

Verse 40

गरुडोऽपि मया बद्धो नागपाशेन विष्णुना । उर्वश्याद्या मयानीता नार्यः कारागृहांतरम्

വിഷ്ണുവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലിരുന്നിട്ടും ഗരുഡനെയും ഞാൻ നാഗപാശംകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു; ഉർവശി മുതലായ ദിവ്യസ്ത്രീകളെയും എന്റെ കാരാഗൃഹത്തിന്റെ അന്തർകക്ഷികളിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി।

Verse 41

मां न जानासि रुद्र त्वं त्रैलोक्यजयकारिणाम् । जलंधरं महादैत्यं सिंधुपुत्रं महाबलम्

ഹേ രുദ്രാ, നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ല—ത്രൈലോക്യവിജയം വരുത്തുന്ന, സിന്ധുപുത്രൻ, മഹാബലനായ മഹാദൈത്യൻ ജലന്ധരൻ ഞാൻ।

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वाथ महादेवं तदा वारिधिनन्दनः । न चचाल न सस्मार निहतान्दानवान्युधि

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മഹാദേവനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം സമുദ്രപുത്രൻ അചലനായി നിന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ദാനവർ നിഹതരായിട്ടും അവൻ കുലുങ്ങിയില്ല; മറ്റൊന്നും ഓർത്തില്ല।

Verse 43

दुर्मदेनाविनीतेन दोर्भ्यामास्फोट्य दोर्बलात् । तिरस्कृतो महादेवो वचनैः कटुकाक्षरैः

ദുഷ്ടമായ അഹങ്കാരത്തിൽ അന്ധനായി, വിനയം ഇല്ലാതെ, ബലം കാണിക്കാൻ തന്റെ ഭുജങ്ങൾ അടിച്ചു പൊട്ടിച്ചു; കഠിനവും കടുവുമായ വാക്കുകളാൽ മഹാദേവനെ അപമാനിച്ചു।

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवचनममंगलमतीरितम् । विजहास महादेवाः परमं क्रोधमादधे

ദൈത്യൻ അമംഗളബുദ്ധിയോടെ ഉച്ചരിച്ച വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാദേവൻ ചിരിച്ചു; എന്നാൽ അതേ നിമിഷം പരമക്രോധം ധരിച്ചു।

Verse 45

सुदर्शनाख्यं यच्चक्रं पदांगुष्ठविनिर्मितम् । जग्राह तत्करे रुद्रस्तेन हंतुं समुद्यतः

അപ്പോൾ രുദ്രൻ പാദത്തിന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്നു നിർമ്മിതമായ ‘സുദർശന’ എന്ന ചക്രം തന്റെ കരത്തിൽ ഗ്രഹിച്ചു, ശത്രുവിനെ വധിക്കുവാൻ സന്നദ്ധനായി।

Verse 46

सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं चिक्षेप भगवान्हरः । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരൻ ‘സുദർശനം’ എന്ന പ്രസിദ്ധ ചക്രം എറിഞ്ഞു—കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തവും പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ ഭയങ്കരവും ആയത്।

Verse 47

प्रदहद्रोदसी वेगात्तदासाद्य जलंधरम् । जहार तच्छिरो वेगान्महदायतलोचनम्

പ്രചണ്ഡ വേഗത്തോടെ, രണ്ടുലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പാഞ്ഞെത്തി, അവൻ ജലന്ധരനെ സമീപിച്ചു; അതേ വേഗത്തിൽ വിശാല ദീർഘനേത്രനായ അവന്റെ ശിരസ് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അപഹരിച്ചു।

Verse 48

रथात्कायः पपातोर्व्यां नादयन्वसुधातलम् । शिरश्चाप्यब्धिपुत्रस्य हाहाकारो महानभूत्

രഥത്തിൽ നിന്ന് ശരീരം ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു, ഭൂതലം മുഴങ്ങി. സമുദ്രപുത്രന്റെ ശിരസ്സും വീണു, വലിയ ഹാഹാകാരം ഉണ്ടായി.

Verse 49

द्विधा पपात तद्देहो ह्यंजनाद्रिरिवाचलः । कुलिशेन यथा वारांनिधौ गिरिवरो द्विधा

ആ ശരീരം അഞ്ജന പർവ്വതം പോലെ അചലമായി രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വീണു, സമുദ്രമധ്യത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രത്താൽ ഒരു വലിയ പർവ്വതം പിളർന്നതുപോലെ.

Verse 50

तस्य रौद्रेण रक्तेन सम्पूर्णमभवज्जगत् । ततस्समस्ता पृथिवी विकृताभून्मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വര! അവന്റെ ആ ഭയാനകമായ രക്തത്താൽ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ഭൂമി മുഴുവൻ വികൃതവും അസ്വാഭാവികവുമായ അവസ്ഥയിലായി.

Verse 51

तद्रक्तमखिलं रुद्रनियोगान्मांसमेव च । महारौरवमासाद्य रक्तकुंडमभूदिह

രുദ്രന്റെ കല്പനയാൽ ആ രക്തമെല്ലാം മാംസവും മഹാറൗരവ നരകത്തിൽ പതിച്ചു; അങ്ങനെ, ഇവിടെ അത് ഭയാനകമായ 'രക്തകുണ്ഡം' ആയി മാറി.

Verse 52

तत्तेजो निर्गतं देहाद्रुद्रे च लयमागमत् । वृन्दादेहोद्भवं यद्वद्गौर्य्यां हि विलयं गतम्

ആ തേജസ് ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു രുദ്രനിൽ പ്രവേശിച്ച് അവനിൽ തന്നേ ലയിച്ചു; വൃന്ദയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പ്രകാശം ഒടുവിൽ ഗൗരിയിൽ ലയിച്ചതുപോലെ।

Verse 53

जलंधरं हतं दृष्ट्वा देवगन्धर्वपन्नगाः । अभवन्सुप्रसन्नाश्च साधु देवेति चाब्रुवन्

ജലന്ധരൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും നാഗന്മാരും അത്യന്തം പ്രസന്നരായി “സാധു! ഹേ ദേവാ!” എന്നു ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 54

सर्वे प्रसन्नतां याता देवसिद्धमुनीश्वराः । पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वाणास्तद्यशो जगुरुच्चकैः

ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷി-മുനീശ്വരന്മാരും എല്ലാവരും ആനന്ദപരവശരായി. പുഷ്പവൃഷ്ടി ചെയ്തുകൊണ്ട് അവർ ആ പ്രഭുവിന്റെയും ആ വിജയകൃത്യത്തിന്റെയും യശസ്സു ഉച്ചത്തിൽ പാടി.

Verse 55

देवांगना महामोदान्ननृतुः प्रेमविह्वलाः । कलस्वराः कलपदं किन्नरैस्सह संजगुः

മഹാ ആനന്ദത്തിൽ ദേവാംഗനമാർ പ്രേമവിവശരായി നൃത്തം ചെയ്തു. മധുരസ്വരങ്ങളിലും മനോഹര ലയത്തിലും കിന്നരന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ ഗാനം പാടി.

Verse 56

दिशः प्रसेदुस्सर्वाश्च हते वृन्दापतौ मुने । ववुः पुण्यास्सुखस्पर्शा वायवस्त्रिविधा अपि

ഹേ മുനേ! വൃന്ദാപതി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളും ശാന്തമായി. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കാറ്റുകളും പുണ്യമയവും സുഖസ്പർശവുമാക്കി വീശിത്തുടങ്ങി.

Verse 57

चन्द्रमाः शीततां यातो रविस्तेपे सुतेजसा । अग्नयो जज्वलुश्शांता बभूव विकृतं नभः

ചന്ദ്രൻ തന്റെ ശീതളത നഷ്ടപ്പെടുത്തി; സൂര്യൻ സ്വന്തം പ്രചണ്ഡ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിച്ചു. ശാന്തമായിരുന്ന അഗ്നികളും ജ്വലിച്ചു; ആകാശം പോലും വികൃതമായി।

Verse 58

एवं त्रैलोक्यमखिलं स्वास्थ्यमापाधिकं मुने । हतेऽब्धितनये तस्मिन्हरेणानतमूर्तिना

ഇങ്ങനെ, ഹേ മുനേ, എല്ലാവരും നമസ്കരിക്കുന്ന രൂപമുള്ള ഹരി ആ സമുദ്രപുത്രനെ വധിച്ചപ്പോൾ, സമസ്ത ത്രിലോകവും കൂടുതൽ മഹത്തായ ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും പ്രാപിച്ചു।