वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ वद त्वं वदतां वर । किमकार्षीद्धरिस्तत्र धर्मं तत्याज सा कथम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സർവ്വജ്ഞനായ സനത്കുമാരാ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! പറയുക: ഹരി അവിടെ എന്തു ചെയ്തു? ആ സാഹചര്യത്തിൽ അവൻ ധർമ്മം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ചു?

Verse 2

सनत्कुमार उपाच । विष्णुर्जालंधरं गत्वा दैत्यस्य पुटभेदनम् । पातिव्रत्यस्य भंगाय वृन्दायाश्चा करोन्मतिम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—വിഷ്ണു ജാലന്ധരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ആ ദൈത്യന്റെ സംരക്ഷണശക്തി ഭേദിക്കാനും, വൃന്ദയുടെ പാതിവ്രത്യധർമ്മം ഭംഗപ്പെടാനും ഒരു ഉപായം ആലോചിച്ചു.

Verse 3

वृन्दां स दर्शयामास स्वप्नं मायाविनां वरः । स्वयं तन्नगरोद्यानमास्थितोऽद्भुतविग्रहः

ദിവ്യമായയുടെ പരമാധിപൻ വൃന്ദയ്ക്ക് സ്വപ്നദർശനം വരുത്തി; താനേ അത്ഭുതദേഹം ധരിച്ചു ആ നഗരോദ്യാനത്തിൽ നിലകൊണ്ടു।

Verse 4

अथ वृन्दा तदा देवी तत्पत्नी निशि सुव्रता । हरेर्मायाप्रभावात्तु दुस्स्वप्नं सा ददर्श ह

അപ്പോൾ അവന്റെ ഭാര്യയായ സുവ്രതയായ വൃന്ദാദേവി, രാത്രിയിൽ ഹരിയുടെ മായാപ്രഭാവം മൂലം ഒരു ദുഷ്സ്വപ്നം കണ്ടു.

Verse 5

स्वप्नमध्ये हि सा विष्णुमायया प्रददर्श ह । भर्त्तारं महिषारूढं तैलाभ्यक्तं दिगंबरम्

സ്വപ്നത്തിനുള്ളിൽ അവൾ വിഷ്ണുവിന്റെ മായയാൽ തന്റെ ഭർത്താവിനെ കണ്ടു—മഹിഷത്തിന്മേൽ ആരൂഢനായി, തൈലം പുരട്ടപ്പെട്ടവനായി, ദിഗംബരനായി.

Verse 6

कृष्णप्रसूनभूषाढ्यं क्रव्यादगणसेवितम् । दक्षिणाशां गतं मुंडं तमसा च वृतं तदा

കൃഷ്ണപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ക്രവ്യാദഗണങ്ങൾ സേവിച്ചും നിന്ന ആ മുണ്ഡം അപ്പോൾ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക് നീങ്ങി, അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടു.

Verse 7

स्वपुरं सागरे मग्नं सहसैवात्मना सह । इत्यादि बहुदुस्स्वप्नान्निशांते सा ददर्श ह

രാത്രിയുടെ അവസാനം അവൾ അനേകം ഭയങ്കര ദുഷ്സ്വപ്നങ്ങൾ കണ്ടു—തന്റെ നഗരം പെട്ടെന്ന് സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുകയും, താനും അതോടൊപ്പം മുങ്ങുകയും ചെയ്തതുപോലെ.

Verse 8

ततः प्रबुध्य सा बाला तं स्वप्नं स्वं विचिन्वती । ददर्शोदितमादित्यं सच्छिद्रं निःप्रभं मुहुः

അപ്പോൾ ആ ബാലിക ഉണർന്ന് തന്റെ സ്വപ്നത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു. അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദിച്ച സൂര്യനെ കണ്ടു—ചിദ്രങ്ങളുള്ളതുപോലെ, പ്രകാശരഹിതമായതുപോലെ.

Verse 9

तदनिष्टमिदं ज्ञात्वा रुदंती भयविह्वला । कुत्रचिन्नाप सा शर्म गोपुराट्टालभूमिषु

ഇത് അമംഗളമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഭയത്തിൽ വിറച്ചു. ഗോപുരങ്ങളുടെയും ഉയർന്ന കാവൽമാടങ്ങളുടെയും നിലത്തുപോലും അവൾക്ക് എവിടെയും ആശ്വാസം ലഭിച്ചില്ല.

Verse 10

ततस्सखीद्वययुता नगरोद्यानमागमत् । तत्रापि सा गता बाला न प्राप कुत्रचित्सुखम्

പിന്നീട് ആ ബാലിക രണ്ട് സഖികളോടൊപ്പം നഗരോദ്യാനത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ അവിടെ ചെന്നിട്ടും അവൾക്ക് എവിടെയും സന്തോഷം ലഭിച്ചില്ല.

Verse 11

ततो जलंधरस्त्री सा निर्विण्णोद्विग्नमानसा । वनाद्वनांतरं याता नैव वेदात्मना तदा

അപ്പോൾ ജലന്ധരന്റെ ഭാര്യ, നിരാശയും ഉത്കണ്ഠയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, ഒരു കാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാട്ടിലേക്കു പോയി. ആ സമയത്ത് അവൾക്ക് സ്വന്തം ആത്മബോധം പോലും ഇല്ലായിരുന്നു.

Verse 12

भ्रमती सा ततो बाला ददर्शातीव भीषणौ । राक्षसौ सिंहवदनौ दृष्ट्वा दशनभासुरौ

പിന്നീട് അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ആ ബാലിക രണ്ട് അത്യന്തം ഭീകരരായ രാക്ഷസന്മാരെ കണ്ടു—സിംഹമുഖങ്ങളുള്ളവർ, ഭയങ്കരമായി തിളങ്ങുന്ന പല്ലുകളോടെ. അവരെ കണ്ടതോടെ അവൾ ഭീതിയിൽ വിറച്ചു.

Verse 13

तौ दृष्ट्वा विह्वलातीव पलायनपरा तदा । ददर्श तापसं शांतं सशिष्यं मौनमास्थितम्

ആ രണ്ടുപേരെയും കണ്ടപ്പോൾ അവൾ അത്യന്തം വിഹ്വലമായി ഉടൻ ഓടിപ്പോകാൻ തുനിഞ്ഞു. അപ്പോൾ ശിഷ്യനോടുകൂടെ മൗനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ശാന്തനായ തപസ്വിയെ അവൾ കണ്ടു.

Verse 14

ततस्तत्कंठमासाद्य निजां बाहुलतां भयात् । मुने मां रक्ष शरणमागतास्मीत्यभाषत

അപ്പോൾ ഭയത്തോടെ അവൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴുത്തിൽ ചേർന്നു സ്വന്തം ഭുജബന്ധനത്തോടെ മുറുകെ പിടിച്ച്—“മുനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; ഞാൻ ശരണാഗതയായി” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 15

मुनिस्तां विह्वलां दृष्ट्वा राक्षसानुगतां तदा । हुंकारेणैव तौ घोरौ चकार विमुखौ द्रुतम्

മുനി അവളെ വിഹ്വലയായി രാക്ഷസന്മാർ പിന്തുടരുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, ഒരു ഭീകര ‘ഹുംകാരം’ മാത്രം കൊണ്ട് ആ രണ്ടുപേരെയും വേഗത്തിൽ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

Verse 16

तद्धुंकारभयत्रस्तौ दृष्ट्वा तौ विमुखौ गतौ । विस्मितातीव दैत्येन्द्रपत्नी साभून्मुने हृदि

ആ ‘ഹുംകാരം’ ഭയന്ന് വിറച്ചുകൊണ്ട് അവർ രണ്ടുപേരും വിമുഖരായി പിന്മാറുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ ഭാര്യ ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു, ഹേ മുനേ.

Verse 17

ततस्सा मुनिनाथं तं भयान्मुक्ता कृतांजलिः । प्रणम्य दंडवद्भूमौ वृन्दा वचनमब्रवीत्

പിന്നീട് ഭയമുക്തയായ വൃന്ദാ കൈകൂപ്പി ആ മുനിനാഥനെ നമസ്കരിച്ചു; ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് വീണു പ്രണാമം ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 18

वृन्दोवाच । मुनिनाथ दयासिन्धो परपीडानिवारक । रक्षिताहं त्वया घोराद्भयादस्मात्ख लोद्भवात्

വൃന്ദ പറഞ്ഞു— ഹേ മുനിനാഥാ, ദയാസമുദ്രാ, പരപീഡ നിവാരകാ! ഈ ദുഷ്ടമൂലത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭീകരഭയത്തിൽ നിന്ന് നീ എന്നെ രക്ഷിച്ചു.

Verse 19

समर्थस्सर्वथा त्वं हि सर्वज्ञोऽपि कृपानिधे । किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि कृपया तन्निशामय

ഹേ കൃപാനിധേ! നിങ്ങൾ സർവ്വവിധത്തിലും സമർത്ഥൻ; സർവ്വജ്ഞനായിട്ടും ഞാൻ ഒരു അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കൃപയാൽ അത് ശ്രവിക്കണമേ।

Verse 20

जलंधरो हि मद्भर्ता रुद्रं योद्धुं गतः प्रभो । स तत्रास्ते कथं युद्धे तन्मे कथय सुव्रत

ഹേ പ്രഭോ! ജലന്ധരൻ—എന്റെ ഭർത്താവ്—രുദ്രനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോയിരിക്കുന്നു. അവൻ അവിടെ ആ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു? ഹേ സുവ്രത, എനിക്ക് പറയുക।

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുനി കപടമായ മൗനം സ്വീകരിച്ചു. ഉപായങ്ങളിൽ നിപുണനായി തന്റെ ലക്ഷ്യം സാധിപ്പാൻ, കരുണ തോന്നിക്കുന്ന ഭാവത്തോടെ അദ്ദേഹം മേലോട്ടു നോക്കി।

Verse 22

तावत्कपीशावायातौ तं प्रणम्याग्रतः स्थितौ । ततस्तद्भ्रूलतासंज्ञानियुक्तौ गगनं गतौ

അപ്പോൾ കുരങ്ങന്മാരിലെ രണ്ടു അധിപന്മാർ വന്നു അവനെ നമസ്കരിച്ചു മുന്നിൽ നിന്നു. പിന്നെ അവന്റെ ഭ്രൂസൂചനപ്രകാരം നിയുക്തരായി, ഇരുവരും ആകാശമാർഗ്ഗം പുറപ്പെട്ടു പോയി।

Verse 23

नीत्वा क्षणार्द्धमागत्य पुनस्तस्याग्रतः स्थितौ । तस्यैव कं कबंधं च हस्तावास्तां मुनीश्वर

അത് എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി അർദ്ധക്ഷണത്തിൽ മടങ്ങിവന്ന് അവർ വീണ്ടും അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു. മുനീശ്വരാ, അവരുടെ കൈകളിൽ അതേ ശിരസ്സും കബന്ധവും (ധഡവും) ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 24

शिरः कबंधं हस्तौ तौ दृष्ट्वाब्धितनयस्य सा । पपात मूर्छिता भूमौ भर्तृव्यसनदुःखिता

സമുദ്രജന്യന്റെ ഛേദിക്കപ്പെട്ട തല, കബന്ധം, ആ രണ്ടു കൈകൾ എന്നിവ കണ്ടപ്പോൾ, ഭർത്താവിന് സംഭവിച്ച ദുരന്തത്തിൽ ദുഃഖിതയായ അവൾ മൂർഛിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു।

Verse 25

वृन्दोवाच । यः पुरा सुखसंवादैर्विनोदयसि मां प्रभो । स कथं न वदस्यद्य वल्लभां मामनागसम्

വൃന്ദ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! മുമ്പ് മധുരസംഭാഷണങ്ങളാൽ എന്നെ ആനന്ദിപ്പിച്ച നിങ്ങൾ, ഇന്ന് കുറ്റമില്ലാത്ത നിങ്ങളുടെ പ്രിയയായ എന്നോടു എന്തുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നില്ല?

Verse 27

नांगीकृतं हि मे वाक्यं रुद्रतत्त्वमजानता । परं ब्रह्म शिवश्चेति वदंत्या दैत्यसत्तम

ഹേ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠാ! രുദ്രതത്ത്വം അറിയാതിരുന്നതിനാൽ, ഞാൻ ‘ശിവൻ തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മം’ എന്നു പറഞ്ഞ എന്റെ വാക്ക് നീ അംഗീകരിച്ചില്ല।

Verse 28

ततस्त्वं हि मया ज्ञातस्तव सेवाप्रभावतः । गर्वितेन त्वया नैव कुसंगवशगेन हि

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ സേവാ-ഭക്തിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; എന്നാൽ കുസംഗത്തിന്റെ വശമായി അഹങ്കരിച്ച് നീ യാതൊന്നും ശരിയായി ചെയ്തില്ല।

Verse 29

इत्थंप्रभाष्य बहुधा स्वधर्मस्था च तत्प्रिया । विललाप विचित्रं सा हृदयेन विदूयता

ഇങ്ങനെ പലവട്ടം പറഞ്ഞ ശേഷം, സ്വധർമത്തിൽ സ്ഥിരയായ ആ പ്രിയസ്ത്രീ—ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്ന ഹൃദയത്തോടെ—വിവിധ വിചിത്ര രീതികളിൽ വിലപിച്ചു।

Verse 30

ततस्सा धैर्यमालंब्य दुःखोच्छ्रवा सान्विमुंचती । उवाच मुनिवर्यं तं सुप्रणम्य कृतांजलिः

അപ്പോൾ അവൾ ധൈര്യം ആശ്രയിച്ച് ദുഃഖഭരിത നിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ടുകൊണ്ട്, ആ മുനിവര്യനെ ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, കയ്യുകൾ കൂപ്പി പറഞ്ഞു।

Verse 31

वृन्दोवाच । कृपानिधे मुनिश्रेष्ठ परोपकरणादर । मयि कृत्वा कृपां साधो जीवयैनं मम प्रभुम्

വൃന്ദ പറഞ്ഞു—കരുണാനിധേ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, പരോപകാരത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന সাধുവേ! എനിക്കു കരുണ കാട്ടി എന്റെ പ്രഭുവിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണമേ।

Verse 32

यत्त्वमस्य पुनश्शक्तो जीवनाय मतो मम । अतस्संजीवयैनं मे प्राणनाथं मुनीश्वर

നീ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വീണ്ടും അവനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ; അതിനാൽ ഹേ മുനീശ്വരാ, എന്റെ പ്രാണനാഥനായ പ്രിയതമനെ സംജീവിപ്പിക്കണമേ।

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा दैत्यपत्नी सा पतिव्रत्यपरायणाः । पादयोः पतिता तस्य दुःखश्वासान् विमुञ्चती

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പതിവ്രതധർമ്മത്തിൽ പൂർണ്ണമായി നിഷ്ഠയുള്ള ആ ദൈത്യരാജന്റെ ഭാര്യ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു, ദുഃഖഭരിതമായ ഭാരമുള്ള നിശ്വാസങ്ങൾ വിടാൻ തുടങ്ങി.

Verse 34

मुनिरुवाच । नायं जीवयितुं शक्तो रुद्रेण निहतो युधि । रुद्रेण निहता युद्धे न जीवन्ति कदाचन

മുനി പറഞ്ഞു—ഇവനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; യുദ്ധത്തിൽ രുദ്രൻ അവനെ നിഹതനാക്കിയിരിക്കുന്നു. രുദ്രന്റെ കൈയ്യാൽ യുദ്ധത്തിൽ നിഹതരായവർ ഒരിക്കലും വീണ്ടും ജീവിക്കുകയില്ല.

Verse 35

तथापि कृपयाविष्ट एनं संजीवयाम्यहम् । रक्ष्याश्शरणगाश्चेति जानन्धर्मं सनातनम्

എങ്കിലും കരുണയാൽ ആവിഷ്ടനായി ഞാൻ അവനെ സംജീവിപ്പിക്കും; ശരണാഗതരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണെന്ന സനാതനധർമ്മം ഞാൻ അറിയുന്നു.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स मुनिस्तस्या जीवयित्वा पतिं मुने । अंतर्दधे ततो विष्णुस्सर्वमायाविनां वरः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഹേ മുനേ, ആ ഋഷി അവളുടെ ഭർത്താവിനെ ജീവിപ്പിച്ചു; പിന്നെ സർവ്വ മായാവിദ്യാധരന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 37

द्रुतं स जीवितस्तेनोत्थितः सागरनन्दनः । वृन्दामालिंग्य तद्वक्त्रं चुचुंब प्रीतमानसः

ആ ദിവ്യപ്രഭാവത്താൽ സാഗരനന്ദനൻ ക്ഷണത്തിൽ ജീവൻ പ്രാപിച്ച് എഴുന്നേറ്റു. വൃന്ദയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ആനന്ദഭരിതഹൃദയത്തോടെ അവളുടെ മുഖം ചുംബിച്ചു.

Verse 38

अथ वृन्दापि भर्तारं दृष्ट्वा हर्षितमानसा । जहौ शोकं च निखिलं स्वप्नवद्धृद्यमन्यत

അപ്പോൾ വൃന്ദയും ഭർത്താവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ഹൃദയം ആനന്ദിച്ചു. അവൾ മുഴുവൻ ദുഃഖവും ഉപേക്ഷിച്ച്, അതിനെ മനസ്സിൽ സ്വപ്നംപോലെ കരുതി.

Verse 39

अथ प्रसन्नहृदया सा हि संजातहृच्छया । रेमे तद्वनमध्यस्था तद्युक्ता बहुवासरान्

പിന്നീട് അവളുടെ ഹൃദയം പ്രസന്നമായി, ഉള്ളിലെ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു. അവൾ ആ വനത്തിന്റെ നടുവിൽ പാർത്ത്, അവനോടൊത്ത് ഏകതയിൽ, പല ദിവസങ്ങളും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 40

कदाचित्सुरतस्यांते दृष्ट्वा विष्णुं तमेव हि । निर्भर्त्स्य क्रोधसंयुक्ता वृन्दा वचनमब्रवीत्

ഒരിക്കൽ സംഗമത്തിന്റെ അവസാനം വൃന്ദ അവൻ തന്നെയാണു വിഷ്ണു എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ക്രോധം നിറഞ്ഞ് അവനെ ശാസിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 41

वृन्दोवाच । धिक् तदेवं हरे शीलं परदाराभिगामिनः । ज्ञातोऽसि त्वं मया सम्यङ्मायी प्रत्यक्षतापसः

വൃന്ദ പറഞ്ഞു—ധിക്, ഹേ ഹരി! പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്ന നിന്റെ ഈ പെരുമാറ്റം. ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു—നീ മായാധാരി വഞ്ചകൻ; എന്റെ കണ്ണുമുന്നിൽ തപസ്വിയുടെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा क्रोधमापन्ना दर्शयंती स्वतेजसम् । शशाप केशवं व्यास पातिव्रत्यरता च सा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൾ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു, തന്റെ തപോതേജസ് വെളിപ്പെടുത്തി; ഹേ വ്യാസാ, പാതിവ്രത്യനിഷ്ഠയായ ആ സാധ്വി കേശവനെ (വിഷ്ണുവിനെ) ശപിച്ചു.

Verse 43

रे महाधम दैत्यारे परधर्मविदूषक । गृह्णीष्व शठ मद्दत्तं शापं सर्वविषोल्बणम्

ഏ മഹാധമാ! ദൈത്യശത്രുവേ, പരധർമ്മത്തെ മലിനമാക്കുന്നവനേ! ഹേ ശഠാ, ഞാൻ നൽകിയ ഈ ശാപം സ്വീകരിക്ക—എല്ലാ വിഷങ്ങളെയും കടത്തിവെട്ടുന്ന ഭീകരവിഷംപോലെ ഉഗ്രം.

Verse 44

यौ त्वया मायया ख्यातौ स्वकीयौ दर्शितौ मम । तावेव राक्षसौ भूत्वा भार्यां तव हरिष्यतः

നീ നിന്റെ മായയാൽ എനിക്ക് ‘എന്റെ സ്വന്തം’ എന്നു പരിചയപ്പെടുത്തി കാണിച്ച ആ രണ്ടുപേരും തന്നേ, രാക്ഷസരായി മാറി നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിക്കും।

Verse 45

त्वं चापि भार्यादुःखार्तो वने कपिसहायवान् । भ्रम सर्पेश्वरेणायं यस्ते शिष्यत्वमागतः

നീയും ഭാര്യാവിയോഗദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായി, കപിയെ സഹായി ആക്കി വനത്തിൽ അലഞ്ഞിരുന്നു. ഈ സർപേശ്വരൻ നിന്റെ ശിഷ്യനായി വന്നിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവനോടൊപ്പം ഇവിടെ സഞ്ചരിക്ക.

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सा तदा वृन्दा प्रविशद्धव्यवाहनम् । विष्णुना वार्यमाणापि तस्मितासक्तचेतसा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അപ്പോൾ വൃന്ദാ ഹവ്യവാഹനമായ യജ്ഞാഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. വിഷ്ണു തടഞ്ഞിട്ടും അവളുടെ ചിത്തം അതേ നിശ്ചയത്തിൽ ദൃഢമായി ആസക്തമായി നിന്നു।

Verse 47

तस्मिन्नवसरे देवा ब्रह्माद्या निखिला मुने । आगता खे समं दारैः सद्गतिं वै दिदृक्षवः

ഹേ മുനേ, അതേ സമയത്ത് ബ്രഹ്മാദികളായ എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി അവിടെ എത്തി; സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന ശുഭപര്യവസാനം—സദ്ഗതി—കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ.

Verse 48

अथ दैत्येन्द्रपत्न्यास्तु तज्ज्योतिः परमं महत् । पश्यतां सर्वदेवानामलोकमगमद्द्रुतम्

അപ്പോൾ ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ആ പരമ മഹത്തായ ജ്യോതി ഉദിച്ചു; സർവ്വദേവന്മാർ നോക്കി നിൽക്കേ അതിവേഗം മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 49

शिवातनौ विलीनं तद्वृन्दातेजो बभूव ह । आसीज्जयजयारावः खस्थितामर पंक्तिषु

വൃന്ദാസമൂഹത്തിന്റെ തേജസ് ശിവന്റെ സ്വന്തം ദേഹത്തിൽ ലയിച്ചു. പിന്നെ ആകാശസ്ഥ ദേവപങ്ക്തികളിൽ “ജയ ജയ” എന്ന മഹാനാദം ഉയർന്നു।

Verse 50

एवं वृन्दा महाराज्ञी कालनेमिसुतोत्तमा । पातिव्रत्यप्रभावाच्च मुक्तिं प्राप परां मुने

ഇങ്ങനെ മഹാരാണി വൃന്ദാ—കാലനേമിയുടെ പുത്രിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠ—പതിവ്രതധർമ്മത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ, ഹേ മുനേ, പരമമുക്തി പ്രാപിച്ചു।

Verse 51

ततो हरिस्तामनुसंस्मन्मुहुर्वृन्दाचिताभस्मरजोवगुंठितः । तत्रैव तस्थौ सुरसिद्धसंघकैः प्रबोध्यमानोपि ययौ न शांतिम्

അതിനുശേഷം ഹരി വൃന്ദയെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, വൃന്ദയുടെ ചിതാഭസ്മധൂളിയിൽ പൊതിഞ്ഞവനായി നിന്നു. അവിടെ തന്നെയായിരുന്നു അവൻ; ദേവ-സിദ്ധസംഘങ്ങൾ ആശ്വസിപ്പിച്ചിട്ടും അവന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല।