अध्याय १७ — देवपलायनं, विष्णोः प्रतियुद्धं, जलंधरक्रोधः (Devas’ Rout, Viṣṇu’s Counterattack, and Jalandhara’s Wrath)
ഈ അധ്യായത്തിൽ സനത്കുമാരൻ യുദ്ധഭൂമിയിലെ തിരിച്ചടിയെ വിവരിക്കുന്നു. ശൂലം, പരശു, പട്ടിശം മുതലായ ആയുധങ്ങളാൽ ശക്തരായ ദൈത്യർ ദേവന്മാരെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നു; പരിക്കേറ്റും ഭീതിയിലുമായ ദേവഗണം യുദ്ധം വിട്ട് പിന്മാറി ഓടിപ്പോകുന്നു. അത് കണ്ട ഹൃഷീകേശനായ വിഷ്ണു ഗരുഡാരൂഢനായി വേഗത്തിൽ എത്തി ദൈത്യരോടു പ്രതിയുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. ശംഖം, ഖഡ്ഗം, ഗദ, ശാർങ്ഗധനുസ്സ് എന്നിവ ധരിച്ചു ക്രോധദീപ്ത ശാസനയോടെ അദ്ദേഹം പോരാടുന്നു; ശാർങ്ഗത്തിന്റെ ടങ്കാരം ത്രിലോകത്തും മുഴങ്ങുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്പുകൾ അനേകം ദിതിജ യോദ്ധാക്കളുടെ ശിരഛേദം ചെയ്യുന്നു; സുദർശനം ഭക്തരക്ഷയുടെ ചിഹ്നമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ ജ്വലിക്കുന്നു. ഗരുഡന്റെ ചിറകുവാതത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡതയിൽ ദൈത്യസേന കൊടുങ്കാറ്റിലെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ചിതറുന്നു. തന്റെ സൈന്യം വിഷമത്തിലായതു കണ്ട ദേവഭയങ്കരനായ ജലന്ധരൻ ക്രോധത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഒരു വീരൻ ഹരിയോടൊപ്പം യുദ്ധിക്കാൻ മുന്നേറി, അടുത്ത പ്രധാന ഏറ്റുമുട്ടലിന് പീഠികയൊരുക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथ दैत्या महावीर्याश्शूलैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्सर्वदेवांश्च भयव्याकुलमानसान्
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മഹാവീര്യമുള്ള ദൈത്യർ ശൂലം, പരശു, പട്ടിശം എന്നിവ കൈവശമാക്കി, ഭയത്താൽ വ്യാകുലമായ മനസ്സുള്ള എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളെയും പ്രഹരിച്ചു.
Verse 2
दैत्यायुधैः समाविद्धदेहा देवास्सवासवाः । रणाद्विदुद्रुवुस्सर्वे भयव्याकुलमानसाः
ദൈത്യായുധങ്ങളാൽ കുത്തേറ്റ ദേഹങ്ങളോടെ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഭയാകുലചിത്തരായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോയി।
Verse 3
पलायनपरान्दृष्ट्वा हृषीकेशस्सुरानथ । विष्णुर्वै गरुडारूढो योद्धुमभ्याययौ द्रुतम्
ദേവന്മാർ പലയാൻ ഒരുങ്ങുന്നതു കണ്ടു, ദേവനാഥനും രക്ഷകനുമായ ഹൃഷീകേശൻ വിഷ്ണു ഗരുഡാരൂഢനായി യുദ്ധത്തിനായി വേഗത്തിൽ മുന്നേറി।
Verse 5
शंखखड्गगदाशार्ङ्गधारी क्रोधसमन्वितः । कठोरास्त्रो महावीरस्सर्वयुद्धविशारदः
ശംഖം, ഖഡ്ഗം, ഗദ, ശാർങ്ഗധനുസ് എന്നിവ ധരിച്ചു അദ്ദേഹം ക്രോധസമന്വിതനായി; കഠിനാസ്ത്രങ്ങളാൽ സജ്ജനായ മഹാവീരൻ സർവയുദ്ധവിദ്യകളിലും വിശാരദൻ ആയിരുന്നു।
Verse 6
धनुषं शार्ङ्गनामानं विस्फूर्य्य विननाद ह । तस्य नादेन त्रैलोक्यं पूरितं महता मुने
ശാർങ്ഗനാമ ധനുസ്സിനെ ഝങ്കരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം മഹാനാദം മുഴക്കി; ഹേ മുനേ, ആ നാദം മൂലം ത്രിലോകവും നിറഞ്ഞു।
Verse 7
शार्ङ्गनिस्सृतबाणैश्च दितिजानां शिरांसि वै । चकर्त्त भगवान् विष्णुः कोटिशो रुट् समाकुलः
ക്രോധത്തിൽ കലങ്ങിയ മനസ്സോടെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ശാർങ്ഗധനുസ്സിൽ നിന്നു ബാണങ്ങൾ വിട്ടു; ദിതിജരായ ദാനവന്മാരുടെ തലകൾ സത്യമായും കോടിക്കണക്കിന് വെട്ടിമാറ്റി।
Verse 8
अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याधिवर्त्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः
അപ്പോൾ അരുണന്റെ അനുജന്റെ അതിവേഗഗതിയും ചിറകടി ഉയർത്തിയ കാറ്റും കൊണ്ട് പീഡിതരായ ദൈത്യർ, കൊടുങ്കാറ്റിൽ ചുഴറ്റപ്പെടുന്ന പോലെ, ആകാശത്ത് മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞു।
Verse 9
ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान्वात्याप्रपीडितान् । चुक्रोधाति महादैत्यो देववृन्दभयंकरः
അപ്പോൾ കൊടുങ്കാറ്റാൽ പീഡിതരായ ദൈത്യരെ കണ്ടു, ദേവസംഘത്തിന് ഭയങ്കരനായ ആ മഹാദൈത്യൻ ജലന്ധരൻ അത്യന്തം ക്രോധിച്ചു ജ്വലിച്ചു।
Verse 10
मर्द्दयंतं च तं दृष्ट्वा दैत्यान् प्रस्फुरिताधरः । योद्धुमभ्याययौ वीरो वेगेन हरिणा सह
അവൻ ദൈത്യരെ ചവിട്ടിമർദിക്കുന്നതു കണ്ടു, കോപത്തിൽ അധരം വിറയ്ക്കെ, ആ വീരൻ ഹരി (വിഷ്ണു) സഹിതം വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിനായി പാഞ്ഞെത്തി।
Verse 11
स चकार महानादं देवासुरभयंकरम् । दैत्यानामधिपः कर्णा विदीर्णाः श्रवणात्ततः
അപ്പോൾ അവൻ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ഭയങ്കരമായ മഹാനാദം മുഴക്കി. അത് കേട്ട ഉടൻ ദൈത്യാധിപന്മാരുടെ കാതുകൾ പിളർന്നുപോയി.
Verse 12
भयंङ्करेण दैत्यस्य नादेन पूरितं तदा । जलंधरस्य महता चकम्पे सकलं जगत्
അപ്പോൾ ദൈത്യന്റെ ഭയങ്കര നാദം എല്ലാടവും നിറഞ്ഞു. ജലന്ധരന്റെ മഹാഗർജ്ജനത്താൽ സർവ്വ ലോകവും നടുങ്ങി.
Verse 13
ततस्समभवद्युद्धं विष्णुदैत्येन्द्रयोर्महत् । आकाशं कुर्वतोर्बाणैस्तदा निरवकाशवत्
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവും ദൈത്യേന്ദ്രനും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം ഉദിച്ചു. അവരുടെ അമ്പുവർഷം ആകാശം നിറച്ചതിനാൽ അവിടെ ഒരു ഇടവും ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നി।
Verse 14
तयोश्च तेन युद्धेन परस्परमभून्मुने । देवासुरर्षिसिद्धानां भीकरेणातिविस्मयः
ഹേ മുനേ, ആ രണ്ടുപേരുടെ പരസ്പര യുദ്ധം കണ്ടു ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ—എല്ലാവരും അതിന്റെ ഭയങ്കര തീവ്രതയിൽ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു।
Verse 15
विष्णुर्दैत्यस्य बाणौघैर्ध्वजं छत्रं धनुश्शरान् । चिच्छेद तं च हृदये बाणेनैकेन ताडयन्
വിഷ്ണു അമ്പുകളുടെ പ്രഹരത്തോടെ ദൈത്യന്റെ ധ്വജം, ഛത്രം, ധനുസ്സും അമ്പുകളും മുറിച്ചുതള്ളി; പിന്നെ ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു അവന്റെ ഹൃദയം ഭേദിച്ചു।
Verse 16
ततो दैत्यस्समुत्पत्य गदापाणिस्त्वरान्वितः । आहत्य गरुडं मूर्ध्नि पातयामास भूतले
അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് അതിവേഗത്തിൽ ചാടി എഴുന്നേറ്റ്; ഗരുഡന്റെ തലയിൽ അടിച്ച് അവനെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തി.
Verse 17
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरोपाख्याने विष्णुजलंधरयुद्धवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ അഞ്ചാം യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ജലന്ധരോപാഖ്യാനത്തിൽ, “വിഷ്ണു-ജലന്ധര യുദ്ധവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.
Verse 18
विष्णुर्गदां च खड्गेन चिच्छेद प्रहसन्निव । तं विव्याध शरैस्तीक्ष्णैश्शार्ङ्गं विस्फूर्य दैत्यहा
കളിയെന്നപോലെ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് വിഷ്ണു ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ഗദയെ ഛേദിച്ചു. പിന്നെ ദൈത്യഹന്താവ് ശാർങ്ഗധനുസ്സു ചുഴറ്റി തീക്ഷ്ണശരങ്ങളാൽ അവനെ കുത്തിവെച്ചു.
Verse 19
विष्णुर्जलंधरं दैत्यं भयदेन शरेण ह । क्रोधाविष्टोऽतितीक्ष्णेन जघानाशु सुरारिहा
അപ്പോൾ ക്രോധാവേശത്തിലായ വിഷ്ണു ദേവശത്രുവായ ദൈത്യൻ ജലന്ധരനെ ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന അതിതീക്ഷ്ണശരത്തോടെ വേഗത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു.
Verse 20
आगतं तस्य तं बाणं दृष्ट्वा दैत्यो महाबलः । छित्त्वा बाणेन विष्णुं च जघान हृदये द्रुतम्
തന്റെ നേരെ വരുന്ന ആ ബാണം കണ്ട മഹാബലനായ ദൈത്യൻ തന്റെ ബാണംകൊണ്ട് അതിനെ വെട്ടിമുറിച്ച്, ഉടൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വേഗത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു।
Verse 21
केशवोऽपि महाबाहुं विक्षिप्तमसुरेण तम् । शरं तिलप्रमाणेन च्छित्त्वा वीरो ननाद ह
കേശവനും അസുരൻ എറിഞ്ഞ ആ ഭുജബലമുള്ള ബാണം കണ്ടു, അതിനെ എള്ളിൻ വിത്തിനോളം ചെറുതായി ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി വെട്ടി; പിന്നെ വീരൻ ഗർജിച്ചു।
Verse 22
पुनर्बाण समाधत्त धनुषि क्रोधवेपितः । महाबलोऽथ बाणेन चिच्छेद स शिलीमुखम्
ക്രോധത്തിൽ വിറച്ച് ആ മഹാബലൻ വീണ്ടും ധനുസ്സിൽ മറ്റൊരു ബാണം ഘടിപ്പിച്ചു; പിന്നെ തന്റെ ബാണംകൊണ്ട് ആ മൂർച്ചയുള്ള ശിലീമുഖത്തെ വെട്ടിമുറിച്ചു।
Verse 23
वासुदेवः पुनर्बाणं नाशाय विबुधद्विषः । क्रोधेनाधत्त धनुषि सिंहवद्विननाद ह
അപ്പോൾ വാസുദേവൻ ദേവദ്വേഷിയുടെ നാശത്തിനായി ക്രോധത്തോടെ ധനുസ്സിൽ വീണ്ടും ഒരു ബാണം ഏർപ്പെടുത്തി, സിംഹത്തെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു।
Verse 24
जलंधरोऽथ दैत्येन्द्रः कोपच्छिन्नाधरो बली । शरेण श्वेन शार्ङ्गाख्यं धनुश्चिच्छेद वैष्णवम्
പിന്നെ ശക്തനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ജലന്ധരൻ—കോപത്തിൽ അധരം പിളർന്നവൻ—ഒരു ബാണംകൊണ്ട് വൈഷ്ണവ ‘ശാർങ്ഗ’ എന്ന പ്രസിദ്ധ ധനുസ്സിനെ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു।
Verse 25
पुनर्बाणैस्सुतीक्ष्णैश्च जघान मधुसूदनम् । उग्रवीर्यो महावीरो देवानां भयकारकः
വീണ്ടും അവൻ അത്യന്തം തീക്ഷ്ണമായ ബാണങ്ങളാൽ മധുസൂദനനെ (വിഷ്ണുവിനെ) പ്രഹരിച്ചു; ഉഗ്രവീര്യനായ ആ മഹാവീരൻ ദേവന്മാർക്ക് ഭയകാരകനായി।
Verse 26
स च्छिन्नधन्वा भगवान्केशवो लोकरक्ष कः । जलंधरस्य नाशाय चिक्षेप स्वगदां पराम्
അപ്പോൾ ധനുസ്സ് മുറിഞ്ഞിരുന്നാലും ലോകരക്ഷകനായ ഭഗവാൻ കേശവൻ ജലന്ധരന്റെ നാശത്തിനായി തന്റെ പരമ ഗദ എറിഞ്ഞു।
Verse 27
सा गदा हरिणा क्षिप्ता ज्वलज्ज्वलनसन्निभा । अमोघगतिका शीघ्रं तस्य देहे ललाग ह
ഹരിയാൽ എറിഞ്ഞ ആ ഗദ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ ദഹിച്ച്, അമോഘഗതിയോടെ വേഗത്തിൽ അവന്റെ ദേഹത്ത് പതിഞ്ഞു ചേർന്നു നിന്നു।
Verse 28
तया हतो महादैत्यो न चचालापि किंचन । जलंधरो मदोन्मत्तः पुष्पमालाहतो यथा
അവളുടെ പ്രഹാരത്തിൽ ആ മഹാദൈത്യൻ അല്പവും കുലുങ്ങിയില്ല. അഹങ്കാരമദത്തിൽ മത്തനായ ജലന്ധരൻ പുഷ്പമാലകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ അചലനായി നിന്നു।
Verse 29
ततो जलंधरः क्रोधी देवत्रासकरोऽक्षिपत् । त्रिशूलमनलाकारं हरये रणदुर्म्मदः
അപ്പോൾ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച്, ദേവന്മാർക്ക് ഭീതിയാകുന്നവനും യുദ്ധമദത്തിൽ മത്തനുമായ ജലന്ധരൻ അഗ്നിരൂപമായ ത്രിശൂലം ഹരിയിലേക്കെറിഞ്ഞു।
Verse 30
अथ विष्णुस्तत्त्रिशूलं चिच्छेद तरसा द्रुतम् । नंदकाख्येन खड्गेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्
അപ്പോൾ വിഷ്ണു ഹൃദയത്തിൽ ശിവപാദപദ്മം സ്മരിച്ച്, നന്ദക എന്ന ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ആ ത്രിശൂലം വേഗത്തോടെയും ബലത്തോടെയും ഛേദിച്ചു।
Verse 31
छिन्ने त्रिशूले दैत्येन्द्र उत्प्लुत्य सहसा द्रुतम् । आगत्य हृदये विष्णुं जघान दृढमुष्टिना
ത്രിശൂലം ഛിന്നമായപ്പോൾ ദൈത്യേന്ദ്രൻ പെട്ടെന്ന് ചാടി വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വന്ന്, അടുത്തെത്തി വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ ദൃഢമുഷ്ടിയാൽ പ്രഹരിച്ചു।
Verse 32
सोपि विष्णुर्महावीरोऽविगणय्य च तद्व्यथाम । जलंधरं च हृदये जघान दृढमुष्टिना
അപ്പോൾ മഹാവീരനായ വിഷ്ണു ആ വേദനയെ അവഗണിച്ച്, ജലന്ധരന്റെ ഹൃദയപ്രദേശത്ത് ദൃഢമുഷ്ടിയാൽ പ്രഹരിച്ചു।
Verse 33
ततस्तौ बाहुयुद्धेन युयुधाते महाबलौ । बाहुभिर्मुष्टिभिश्चैव जानुभिर्नादयन्महीम्
അപ്പോൾ ആ രണ്ടു മഹാബലന്മാർ ബാഹുയുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി. ഭുജങ്ങളും മുട്ടികളും മുട്ടുകാലുകളും കൊണ്ട് ശക്തമായി പ്രഹരിച്ചതാൽ ഭൂമി മുഴങ്ങിപ്പോയി.
Verse 34
एवं हि सुचिरं युद्धं कृत्वा तेनासुरेण वै । विस्मितोऽभून्मुनिश्रेष्ठ हृदि ग्लानिमवाप ह
ഇങ്ങനെ ആ അസുരനോടു ദീർഘകാലം യുദ്ധം ചെയ്ത് അവൻ വിസ്മയപ്പെട്ടു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ; അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ക്ഷീണം ഉദിച്ചു.
Verse 35
अथ प्रसन्नो भगवान्मायी मायाविदां वरः । उवाच दैत्यराजानं मेघगंभीरया गिरा
അപ്പോൾ മായാധിപനായ, മായാവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായി, മേഘഗംഭീരമായ വാണിയോടെ ദൈത്യരാജനോടു പറഞ്ഞു।
Verse 36
विष्णुरुवाच । भोभो दैत्यवरश्रेष्ठ धन्यस्त्वं रणदुर्मदः । महायुधवरैर्यत्त्वं न भीतो हि महाप्रभुः
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു— “ഹോ ഹോ! ദൈത്യങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, യുദ്ധമദത്തിൽ മത്തനായവനേ, നീ ധന്യൻ. ഉത്തമ മഹായുദ്ധായുധങ്ങളുടെ മുന്നിലും, ഹേ മഹാപ്രഭോ, നീ സത്യമായും ഭയപ്പെടുന്നില്ല।”
Verse 37
एभिरेवायुधैरुग्रैर्दैत्या हि बहवो हताः । महाजौ दुर्मदा वीराश्छिन्नदेहा मृतिं गताः
ഇവ തന്നെയുള്ള ഉഗ്രായുധങ്ങളാൽ അനേകം ദൈത്യർ വധിക്കപ്പെട്ടു. ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ദുർമദനായ വീരന്മാരുടെ ദേഹങ്ങൾ ഛിന്നമായി അവർ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു।
Verse 38
युद्धेन ते महादैत्य प्रसन्नोऽस्मि महान्भवान् । न दृष्टस्त्वत्समो वीरस्त्रैलोक्ये सचराचरे
ഹേ മഹാദൈത്യാ! ഈ യുദ്ധംകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു; നീ സത്യത്തിൽ മഹാനാണ്. ത്രിലോകത്തിൽ ചരാചര സകല സത്തകളിലും നിന്നെപ്പോലൊരു വീരനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
Verse 39
वरं वरय दैत्येन्द्र प्रीतोऽस्मि तव विक्रमात् । अदेयमपि ते दद्मि यत्ते मनसि वर्तते
ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! വരം ചോദിക്ക; നിന്റെ വിക്രമത്തിൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. സാധാരണയായി അദേയമായതും, നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആഗ്രഹവും ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.
Verse 40
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विष्णोर्मायाविनो हरेः । प्रत्युवाच महाबुद्धिर्दैत्यराजो जलंधरः
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ മായാധാരിയായ ഹരി വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ദൈത്യരാജൻ ജലന്ധരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു।
Verse 41
जलंधर उवाच । यदि भावुक तुष्टोऽसि वरमे तन्ददस्व मे । मद्भगिन्या मया सार्धं मद्गेहे सगणो वस
ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ സദ്ഭാവനയുള്ളവനേ! നീ തൃപ്തനായാൽ എനിക്ക് ഈ വരം തരിക— എന്റെ സഹോദരിയോടും എന്നോടും കൂടി, നിന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം, എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കണം।”
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य महादैत्यस्य खिन्नधीः । तथास्त्विति च देवेशो जगाद भगवान् हरिः
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ മഹാദൈത്യന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവേശനായ ഭഗവാൻ ഹരിയുടെ മനസ് ചിന്താഭാരത്തോടെ മങ്ങിയപ്പോൾ, അദ്ദേഹം “തഥാസ്തു—അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.
Verse 43
उवास स ततो विष्णुस्सर्वदेवगणैस्सह । जलंधरं नाम पुरमागत्य रमया सह
അതിനുശേഷം വിഷ്ണു സർവ്വദേവഗണങ്ങളോടും കൂടി, രമാ (ലക്ഷ്മി) സഹിതം ജലന്ധരനാമ നഗരത്തിലേക്ക് എത്തി അവിടെ വസിച്ചു.
Verse 44
अथो जलंधरो दैत्यस्स्वभगिन्या च विष्णुना । उवास स्वालयं प्राप्तो हर्षाकुलितमानसः
അതിനുശേഷം ദൈത്യനായ ജലന്ധരൻ തന്റെ സഹോദരിയോടും വിഷ്ണുവോടും കൂടി സ്വന്തം ആലയത്തിലെത്തി, ആനന്ദത്തിൽ വിങ്ങിയ മനസ്സോടെ അവിടെ വസിച്ചു.
Verse 45
जलंधरोऽथ देवानामधिकारेषु दानवान् । स्थापयित्वा सहर्षस्सन्पुनरागान्महीतलम्
അപ്പോൾ ജലന്ധരൻ ദേവന്മാരുടെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിൽ ദാനവരെ സ്ഥാപിച്ച്, ഹർഷത്തോടെ, വീണ്ടും ഭൂതലത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവന്നു.
Verse 46
देवगंधर्वसिद्धेषु यत्किंचिद्रत्नसंचि तम् । तदात्मवशगं कृत्वाऽतिष्ठत्सागरनंदनः
ദേവന്മാരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും സിദ്ധന്മാരിലും ഉണ്ടായിരുന്ന ഏതു രത്നസമ്പത്തും തന്റെ അധീനത്തിലാക്കി, സാഗരനന്ദനൻ (ജലന്ധരൻ) ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു.
Verse 47
पातालभवने दैत्यं निशुंभं सुमहाबलम् । स्थापयित्वा स शेषादीनानय द्भूतलं बली
പാതാളഭവനത്തിൽ മഹാബലവാനായ ദൈത്യൻ നിശുംഭനെ സ്ഥാപിച്ച്, ആ ബലവാൻ (ജലന്ധരൻ) പിന്നെ ശേഷൻ മുതലായവരെ ഭൂതലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
Verse 48
देवगंधर्वसिद्धौघान् सर्पराक्षसमानुषान् । स्वपुरे नागरान्कृत्वा शशास भुवनत्रयम्
ദേവ-ഗന്ധർവ-സിദ്ധസമൂഹങ്ങളെയും, നാഗന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും, മനുഷ്യരെയും തന്റെ നഗരത്തിലെ പൗരന്മാരാക്കി, അവൻ ത്രിഭുവനത്തെ ഭരിച്ചു।
Verse 49
एवं जलंधरः कृत्वा देवान्स्ववशवर्तिनः । धर्मेण पालयामास प्रजाः पुत्रानिवौरसान्
ഇങ്ങനെ ജലന്ധരൻ ദേവന്മാരെ തന്റെ അധീനത്തിലാക്കി, ധർമ്മപ്രകാരം പ്രജകളെ ഭരിച്ചു—അവർ തന്റെ തന്നെ ഔരസപുത്രന്മാരെന്നപോലെ സംരക്ഷിച്ചു പോഷിച്ചു।
Verse 50
न कश्चिद्व्याधितो नैव दुःखितो न कृशस्तथा । न दीनो दृश्यते तस्मिन्धर्माद्राज्यं प्रशासति
ആ രാജ്യത്തിൽ ആരെയും രോഗബാധിതനായി കണ്ടില്ല; ദുഃഖിതനോ ക്ഷീണിതനോ ആരുമില്ല; ദീനനോ ദരിദ്രനോ ആരും കാണപ്പെട്ടില്ല—കാരണം രാജാവ് ധർമ്മപ്രകാരം രാജ്യം ഭരിച്ചു।
Frequently Asked Questions
A battlefield turn in which the devas are wounded and flee, followed by Viṣṇu’s rapid arrival on Garuḍa to counterattack the daityas, culminating in Jalandhara’s wrath upon seeing his forces shaken.
The episode contrasts destabilizing fear and injury with restored order through decisive divine agency; it also implies that even deva-power is contingent and must be re-aligned with higher cosmic order, a recurring Śaiva Purāṇic theme.
Viṣṇu’s martial form with Śārṅga (whose sound fills the three worlds), the Sudarśana Cakra as a radiant protective emblem, and Garuḍa’s wing-winds as a force that disperses hostile armies.