शिवतेजसः समुद्रे बालरूपप्रादुर्भावः (Śiva’s Tejas Manifesting as a Child in the Ocean)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । श्रुतेयमद्भुता मेऽद्य कथा शंभोर्महात्मनः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സർവ്വജ്ഞനായ ബ്രഹ്മപുത്ര സനത്കുമാരാ, നമസ്കാരം. ഇന്ന് മഹാത്മാവായ ശംഭു (ശിവൻ)യുടെ ഈ അത്ഭുതകഥ ഞാൻ ശ്രവിച്ചു.

Verse 2

क्षिप्ते स्वतेजसि ब्रह्मन्भालनेत्रसमुद्भवे । लवणांभसि किं ताताभवत्तत्र वदाशु तत्

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഭാലനേത്രത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച സ്വതേജസ്സുള്ള ആ അഗ്നി ലവണസമുദ്രത്തിൽ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, അവിടെ എന്തു സംഭവിച്ചു, പ്രിയനേ? വേഗം പറയുക.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ शिवलीलां महाद्भुताम् । यच्छ्रुत्वा श्रद्धया भक्तो योगिनां गतिमाप्नुयात्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞനായ താതാ, ശിവന്റെ മഹാദ്ഭുതമായ ലീല കേൾക്കുക. അത് ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ ഭക്തൻ യോഗികളുടെ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 4

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् । क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालत्वमाप ह

അപ്പോൾ ശിവന്റെ ഭാലനേത്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ തേജസ് ലവണസമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; ഉടൻതന്നെ അത് ബാലരൂപം പ്രാപിച്ചു।

Verse 5

तत्र वै सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे । रुरोदोच्चैस्स वै बाल सर्वलोक भयंकरः

അവിടെ സിന്ധുവും ഗംഗയും സമുദ്രവുമായി ചേരുന്ന സംഗമത്തിൽ ആ ബാലൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; അത് സർവലോകങ്ങൾക്കും ഭയങ്കരമായി തോന്നി।

Verse 6

रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः । स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतः

അവന്റെ കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം മൂലം ഭൂമി വീണ്ടും വീണ്ടും നടുങ്ങി; ആ ഗർജ്ജനത്താൽ സ്വർഗവും സത്യലോകവും പോലും ബധിരമായതുപോലെ ആയി।

Verse 7

बालस्य रोदनेनैव सर्वे लोकाश्च तत्रसुः । सर्वतो लोकपालाश्च विह्वलीकृतमानसाः

ആ ദിവ്യശിശുവിന്റെ വെറും കരച്ചിലാൽ തന്നെ സർവ്വലോകങ്ങളും കലങ്ങിപ്പോയി; എല്ലാദിക്കുകളിലുമുള്ള ലോകപാലകർ മനസ്സിൽ വിഹ്വലരായി മയങ്ങി നിന്നു.

Verse 8

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र चचाल सचराचरम् । भुवनं निखिलं तात रोदनात्तच्छिशोर्विभो

ഇനിയും എന്തു പറയണം, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ആ വിഭുവായ ശിശുവിന്റെ കരച്ചിലാൽ, ഹേ താതാ, ചരാചരസഹിതം സർവ്വഭുവനവും നടുങ്ങി.

Verse 9

अथ ते व्याकुलास्सर्वे देवास्समुनयो द्रुतम् । पितामहं लोकगुरुं ब्रह्माणं शरणं ययुः

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനികളോടുകൂടെ വ്യാകുലരായി, വേഗത്തിൽ ലോകഗുരുവായ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 10

तत्र गत्वा च ते देवा सुनयश्च सवासवाः । प्रणम्य च सुसंस्तुत्य प्रोचुस्तं परमेष्ठिनम्

അവിടെ ചെന്ന ശേഷം ആ ദേവന്മാർ, സുനയന്മാരും ഇന്ദ്രനുമൊത്ത്, നമസ്കരിച്ചു ഉത്തമമായി സ്തുതിച്ച്, ആ പരമേഷ്ഠി (സൃഷ്ടികർത്താവ്)യോട് പറഞ്ഞു.

Verse 11

देवा ऊचुः । लोकाधीश सुराधीश भयन्नस्समुपस्थितम् । तन्नाशय महायोगिञ्जातोयं ह्यद्भुतो रवः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ലോകാധീശാ, ഹേ സുരാധീശാ! ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഭയം വന്നെത്തി മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു. ഹേ മഹായോഗീ, അതിനെ നശിപ്പിക്കണമേ; ഈ അത്ഭുത ഗർജ്ജനം സത്യമായും ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । गंतुमैच्छत्ततस्तत्र किमेतदिति विस्मितः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് വിസ്മയപ്പെട്ടു; “ഇത് എന്ത്?” എന്നു വിചാരിച്ച് അവിടേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैस्तातावतरत्सत्यलोकतः । रसां तज्ज्ञातुमिच्छन्स समुद्रमगमत्तदा

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടുകൂടെ സത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് അവതരിച്ചു. ആ കാര്യത്തിന്റെ തത്ത്വ-രസം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलं धरवधोपाख्याने जलंधरोत्पत्तिविवाहवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ജലന്ധരവധോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായി ‘ജലന്ധരന്റെ ഉത്ഭവവും വിവാഹവർണ്ണനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 15

आगतं विधिमालोक्य देवरूप्यथ सागरः । प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयत्

ദിവ്യരൂപത്തിൽ വന്ന വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ട സാഗരൻ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു; ആ ശിശുവിനെ എടുത്ത് സ്നേഹത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി।

Verse 16

ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं सागरं विस्मयान्वितः । जलराशे द्रुतं ब्रूहि कस्यायं शिशुरद्भुतः

അപ്പോൾ വിസ്മയഭരിതനായ ബ്രഹ്മാവ് സാഗരനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ ജലരാശേ! വേഗം പറയുക; ഈ അത്ഭുത ശിശു ആരുടേതാണ്?”

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मणो वाक्यमाकर्ण्य मुदितस्सागरस्तदा । प्रत्युवाच प्रजेशं स नत्वा स्तुत्वा कृतांजलिः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സാഗരൻ ആനന്ദിച്ചു. പിന്നെ പ്രജാപതിയെ നമസ്കരിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, കൈകൂപ്പി മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 18

समुद्र उवाच । भो भो ब्रह्मन्मया प्राप्तो बालकोऽयमजानता । प्रभवं सिंधुगंगायामकस्मात्सर्वलोकप

സമുദ്രൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ! എനിക്ക് അറിയാതെയേ ഈ ബാലൻ എന്റെ അധീനത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. സമുദ്ര-ഗംഗാ സംഗമത്തിൽ അവൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു— ഹേ സർവ്വലോകപാലകാ!

Verse 19

जातकर्मादिसंस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो । जातकोक्तफलं सर्वं विधातर्वक्तुमर्हसि

ഹേ ജഗദ്ഗുരോ! ഇദ്ദേഹത്തിന് ജാതകർമ്മം മുതലായ ജന്മസംസ്കാരങ്ങൾ നിർവഹിക്കണമേ. കൂടാതെ ഹേ വിധാതാ ബ്രഹ്മാ! നവജാതനുവേണ്ടി ചെയ്ത ഈ സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലങ്ങളെ മുഴുവനായി കൃപയോടെ പ്രസ്താവിക്കണമേ.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । एवं वदति पाथोधौ स बालस्सागरात्मजः । ब्रह्माणमग्रहीत्कण्ठे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— സമുദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, സാഗരപുത്രനായ ആ ബാലൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കഴുത്ത് പിടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും കുലുക്കി.

Verse 21

विधूननं च तस्यैवं सर्वलोककृतो विधेः । पीडितस्य च कालेय नेत्राभ्यामगमज्जलम्

ഇങ്ങനെ സർവ്വലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിധാതാ ബ്രഹ്മാവ് കുലുക്കപ്പെടുകയും വ്യാകുലനാകുകയും ചെയ്തു. പീഡിതനായ കാലേയ ദാനവന്റെ ഇരുകണ്ണുകളിൽ നിന്നു ജലം (കണ്ണീർ) ഒഴുകി.

Verse 22

कराभ्यामब्धिजातस्य तत्सुतस्य महौजसः । कथंचिन्मुक्तकण्ठस्तु ब्रह्मा प्रोवाच सादरम्

ആ മഹൗജസ്സുള്ള സമുദ്രജന്യന്റെ പുത്രന്റെ ഇരുകൈകളിൽ നിന്നു ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെയോ തന്റെ കഴുത്ത് വിടുവിച്ചു. കഴുത്ത് മോചിതനായ ഉടൻ ബ്രഹ്മാവ് ആദരത്തോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । शृणु सागर वक्ष्यामि तवास्य तनयस्य हि । जातकोक्तफलं सर्वं समाधानरतः खलु

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സാഗരാ, കേൾക്കുക; നിന്റെ ഈ പുത്രന്റെ ജന്മലക്ഷണങ്ങളിൽ പറയപ്പെട്ട എല്ലാ ഫലങ്ങളും ഞാൻ നിശ്ചയമായി, വ്യക്തവും സ്ഥിരവുമായ വിശദീകരണഭാവത്തോടെ പറയുന്നു।

Verse 24

नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैव जलं मम । तस्माज्जलंधरेतीह ख्यातो नाम्ना भवत्वसौ

ഇവൻ തന്റെ കണ്ണുകളാൽ തന്നെ എന്റെ ജലം തടഞ്ഞുവെച്ചതിനാൽ, അതുകൊണ്ട് ഇവൻ ഇവിടെ ‘ജലന്ധരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകട്ടെ।

Verse 25

अधुनैवैष तरुणस्सर्वशास्त्रार्थपारगः । महापराक्रमो धीरो योद्धा च रणदुर्मदः

ഇപ്പോഴുതന്നെ ഈ യുവാവ് സർവ്വശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിലും പാരംഗതനാണ്. മഹാപരാക്രമശാലി, ധീരൻ, ധൈര്യവാനായ യോദ്ധാവ്; യുദ്ധമദ്ധ്യേ നിർഭയനും ഉഗ്ര ആത്മവിശ്വാസമുള്ളവനും ആകുന്നു।

Verse 26

भविष्यति च गंभीरस्त्वं यथा समरे गुहः । सर्वजेता च संग्रामे सर्वसंपद्विराजितः

നീ ഭാവിയിൽ ഗൗരവവും ദൃഢസങ്കൽപവും ഉള്ളവനാകും—യുദ്ധത്തിൽ ഗുഹൻ (കാർത്തികേയൻ) പോലെ. സമരത്തിൽ നീ സർവ്വജേതാവായി, സർവ്വസമ്പത്തും ശ്രീയും അണിഞ്ഞ് ദീപ്തനാകും.

Verse 27

दैत्यानामधिपो बालः सर्वेषां च भविष्यति । विष्णोरपि भवेज्जेता न कुत श्चित्पराभवः

ആ ബാലൻ ദൈത്യന്മാരുടെ അധിപതിയാകും; എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനുമാകും. വിഷ്ണുവിനെയും ജയിക്കും; ഏതൊരു ദിക്കിൽ നിന്നുമവന് പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 28

अवध्यस्सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति । यत एष समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति

രുദ്രനെ കൂടാതെ അവൻ സർവഭൂതങ്ങൾക്കും അവധ്യനായിത്തീരും. ഏത് ഉറവിടത്തിൽ നിന്നാണ് അവൻ ഉദ്ഭവിച്ചതോ, ഇപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും അവിടേക്കുതന്നെ പോകും।

Verse 29

पतिव्रतास्य भविता पत्नी सौभाग्यवर्द्धिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी रम्या प्रियवाक्छीलसागरा

അവൾ പതിവ്രതയായ ശുദ്ധശീലമുള്ള ഭാര്യയായി, ഭർത്താവിന്റെ സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നവളാകും. സർവ്വാംഗസുന്ദരി, രമണീയ, പ്രിയവാക്കിന്റെയും സദാചാരത്തിന്റെയും സാഗരസമയായിരിക്കും.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् । आमंत्र्य सरितान्नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ശുക്രനെ വിളിച്ചു രാജപദത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു. പിന്നെ നദീനാഥനോട് വിടപറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 31

अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनस्सागरस्तदा । तमात्मजं समादाय स्वगेहमगमन्मुदा

അപ്പോൾ അവനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ സാഗരൻ തന്റെ പുത്രനെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 32

अपोषयन्महोपायैस्स्वबालं मुदितात्मकः । सर्वांगसुन्दरं रम्यं महाद्भुतसुतेजसम्

ആനന്ദഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ അവൻ ഉത്തമ മാർഗങ്ങളാൽ തന്റെ ബാലനെ പോഷിപ്പിച്ചു—സർവ്വാംഗസുന്ദരനും രമണീയനും, മഹാദ്ഭുതമായ ശുഭതേജസ്സാൽ ദീപ്തനുമായവൻ.

Verse 33

अथाम्बुधिस्समाहूय कालनेमिं महासुरम् । वृन्दाभिधां सुतां तस्य तद्भार्यार्थमयाचत

അപ്പോൾ അംബുധി മഹാസുരനായ കാലനേമിയെ വിളിച്ചു, അവന്റെ ‘വൃന്ദാ’ എന്ന പുത്രിയെ ഭാര്യയായി നൽകണമെന്നു യാചിച്ചു।

Verse 34

कालनेम्यसुरो वीरोऽसुराणां प्रवरस्सुधीः । साधु येनेम्बुधेर्याञ्चां स्वकर्मनिपुणो मुने

ഹേ മുനേ! വീരനായ അസുരൻ കാലനേമി അസുരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും പ്രാജ്ഞനുമായിരുന്നു; സ്വന്തം ഉപായങ്ങളിൽ നിപുണനായി അംബുധിയുടെ യാചനയെ യഥാവിധി അംഗീകരിച്ചു।

Verse 35

जलंधराय वीराय सागरप्रभवाय च । ददौ ब्रह्मविधानेन स्वसुतां प्राणवल्लभाम्

സമുദ്രജന്യനായ വീര ജലന്ധരനു ബ്രഹ്മവിധാനപ്രകാരം നിശ്ചിത കർമങ്ങളോടെ തന്റെ പ്രാണപ്രിയ പുത്രിയെ വിവാഹദാനമായി നൽകി।

Verse 36

तदोत्सवो महानासीद्विवाहे च तयोस्तदा । सुखं प्रापुर्नदा नद्योऽसुराश्चैवाखिला मुने

ഹേ മുനേ! അന്ന് അവരുടെ വിവാഹോത്സവം അത്യന്തം മഹത്തായതായി; നദികളും ഉപനദികളും സമസ്ത അസുരഗണവും സുഖം പ്രാപിച്ചു।

Verse 37

समुद्रोऽति सुखं प्राप सुतं दृष्ट्वा हि सस्त्रियम् । दानं ददौ द्विजातिभ्योऽप्यन्येभ्यश्च यथाविधि

പുത്രനെ വധുവിനോടുകൂടെ കണ്ട സമുദ്രന് അത്യന്തം ആനന്ദം ലഭിച്ചു; തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ദ്വിജന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകി।

Verse 38

ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पाताल संस्थिताः । ते हि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः

മുമ്പ് ദേവന്മാർ ജയിച്ചിട്ട് പാതാളത്തിൽ പാർത്തിരുന്ന ദൈത്യർ ഭൂമണ്ഡലത്തിലേക്ക് വന്നു; നിർഭയരായി അവനെയേ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 39

ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां सिंधुसुताय दत्त्वा । बभूवुरत्यन्तमुदान्विता हि तमाश्रिता देव विनिर्जयाय

അപ്പോൾ കാലനേമി മുതലായ അസുരർ സിന്ധുപുത്രനു തങ്ങളുടെ പുത്രിയെ വിവാഹമായി നൽകി അത്യന്തം ആഹ്ലാദിച്ചു; ഹേ ദേവാ, ദേവന്മാരുടെ സമ്പൂർണ്ണ പരാജയത്തിനായി അവർ അവനെയേ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 40

स चापि वीरोम्बुधिबालकोऽसौ जलंधराख्योऽसुरवीरवीरः । संप्राप्य भार्यामतिसुन्दरी वशी चकार राज्यं हि कविप्रभावात्

സമുദ്രപുത്രനായ ആ വീരൻ ‘ജലന്ധരൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, അസുരവീരന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യൻ. അതിസുന്ദരിയായ ഭാര്യയെ ലഭിച്ച ശേഷം, കവി (ശുക്ര)യുടെ പ്രഭാവത്താൽ രാജ്യം വശപ്പെടുത്തി.