Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant

a

ब्रह्मोवाच एवं स मन्मथनिभस्सदा सहचरोभवत् । आनुकूल्यं तव कृतः सर्वं देव करिष्यति

brahmovāca evaṃ sa manmathanibhassadā sahacarobhavat | ānukūlyaṃ tava kṛtaḥ sarvaṃ deva kariṣyati

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മദനനെപ്പോലെ സുന്ദരനായ അവൻ നിന്റെ നിത്യ സഹചാരിയായി. ഹേ ദേവാ! നിനക്കനുകൂലനായ അവൻ നിനക്കായി എല്ലാം നിർവഹിക്കും.

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (Perfect), Parasmaipada, Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular)
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya (adverb)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormSarvanāma (Pronoun), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (Singular), Puṃliṅga (Masculine)
manmathanibhaḥresembling Manmatha
manmathanibhaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootmanmatha + nibha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); ‘like Manmatha’
sadāalways
sadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
FormAvyaya (adverb of time)
sahacaraḥcompanion
sahacaraḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsaha + cara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
abhavatbecame/was
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLuṅ-lakāra (Aorist), Parasmaipada, Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular)
ānukūlyamfavor/helpfulness
ānukūlyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootānukūlya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकliṅga (Neuter), Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
tavaof you/for you
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormSarvanāma (Pronoun), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Ekavacana (Singular)
kṛtaḥhas been done/made
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormKṛdanta: kta (past passive participle), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); used predicatively ‘done/made’ (agreement with saḥ)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga (Neuter), Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Sambodhana (Vocative), Ekavacana (Singular)
kariṣyatiwill do
kariṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormLuṭ-lakāra (Simple Future), Parasmaipada, Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular)

Brahma

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Role: teaching

B
Brahma
M
Manmatha

FAQs

The verse highlights ānukūlya—becoming favorable and aligned to the divine will—through which supportive forces naturally arise and all necessary outcomes are accomplished under the Lord’s ordinance.

In Saguna worship, devotees approach Shiva as the personal Deva who arranges help and removes obstacles; this verse reflects that the Lord’s purposes are fulfilled through divinely appointed attendants once harmony (ānukūlya) is established.

Cultivate ānukūlya through daily japa of the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with a steady vow of devotion; this inner alignment is the practical takeaway implied by the verse.