
അധ്യായം 2-ൽ നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ ഋഷിമാരോട് സൂതൻ പറയുന്നു—മുൻ ഉപദേശം കേട്ട ശേഷം ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ഋഷി പാപ-പ്രണാശിനിയായ കഥ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. തുടർന്ന് സംഭാഷണം നാരദൻ–ബ്രഹ്മാവിലേക്കു മാറുന്നു; നാരദൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു ശംഭുവിന്റെ മംഗളകഥ കേൾക്കാനുള്ള തീരാത്ത ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ച്, സതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശിവന്റെ പുണ്യചരിതങ്ങൾ സമഗ്രമായി വിശദീകരിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവൻ ക്രമമായി ചോദിക്കുന്നു—ദക്ഷഗൃഹത്തിൽ സതിയുടെ ജനനം, ശിവന്റെ മനസ്സ് വിവാഹത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ തിരിഞ്ഞു, ദക്ഷന്റെ ക്രോധം മൂലം സതി ദേഹത്യാഗം ചെയ്ത് ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായി പുനർജന്മം എങ്ങനെ നേടി, പാർവതിയായി മടങ്ങിവന്നതും കഠിനതപസ്സിന്റെ കാരണവും, വിവാഹം എങ്ങനെ നടന്നു, കൂടാതെ സ്മരഹന്തനായ ശിവനോടൊപ്പം അർദ്ധാംഗിനീ-ഭാവം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് മറുപടി ആരംഭിച്ച് ഇതിനെ പരമപാവനവും ദിവ്യവും ‘രഹസ്യങ്ങളിലെ അതിരഹസ്യം’ എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഉപസംഹാരത്തിൽ അധ്യായത്തിന് ‘കാമപ്രാദുർഭാവം’ എന്ന പേര് നൽകപ്പെടുന്നു; സതി–പാർവതി ചക്രത്തിൽ കാമദേവന്റെ പങ്കും ശിവന്റെ പ്രതികരണവും തുടർവിവരണത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 1
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नेमिषारण्यवासिनः । पप्रच्छ च मुनिश्रेष्ठः कथां पापप्रणाशिनीम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നൈമിഷാരണ്യവാസികളായ ഋഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മുനി വീണ്ടും പാപനാശിനിയായ പുണ്യകഥ ചോദിച്ചു।
Verse 2
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामप्रादुर्भावो नाम द्वितीयोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഗ്രന്ഥമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ ദ്വിതീയ വിഭാഗമായ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘കാമപ്രാദുർഭാവം’ എന്ന രണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Verse 3
अतः कथय तत्सर्वं शिवस्य चरितं शुभम् । सतीकीर्त्यन्वितं दिव्यं श्रोतुमिच्छामि विश्वकृत्
അതുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ശിവന്റെ ആ സമസ്ത ശുഭചരിതം പറയുക—സതിയുടെ കീർത്തിയാൽ അലങ്കൃതവും ദിവ്യവുമായതു. ഞാൻ, വിശ്വകർത്താവ്, അത് ശ്രവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Verse 4
सती हि कथमुत्पन्ना दक्षदारेषु शोभना । कथं हरो मनश्चक्रे दाराहरणकर्मणि
ദക്ഷന്റെ ഭാര്യയുടെ ഗൃഹത്തിൽ ശോഭയുള്ള സതി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? പിന്നെ ഹരൻ (ശിവൻ) അവളെ വധുവായി സ്വീകരിക്കുന്ന കര്മ്മത്തിൽ തന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചു?
Verse 5
कथं वा दक्षकोपेन त्यक्तदेहा सती पुरा । हिमवत्तनया जाता भूयो वाकाशमागता
ദക്ഷന്റെ കോപം മൂലം മുമ്പ് ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച സതി എങ്ങനെ? പിന്നെ ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായി വീണ്ടും ജനിച്ച് അവൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും ദിവ്യാവസ്ഥ—ശിവസായുജ്യം—പ്രാപിച്ചു?
Verse 6
पार्वत्याश्च तपोऽत्युग्रं विवाहश्च कथं त्वभूत् । कथमर्द्धशरीरस्था बभूव स्मरनाशिनः
പാർവതി എങ്ങനെ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ തപസ്സ് ചെയ്തു, അവളുടെ വിവാഹം എങ്ങനെ നടന്നു? പിന്നെ സ്മരനാശി (ശിവൻ)യുടെ അർദ്ധശരീരമായി അവൾ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതയായി?
Verse 7
एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । नान्योस्ति संशयच्छेत्ता त्वत्समो न भविष्यति
ഹേ മഹാമതേ! ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി വിവരിച്ചുതരിക. ഞങ്ങളുടെ സംശയങ്ങൾ നീക്കാൻ നിനക്കു തുല്യൻ മറ്റാരുമില്ല; ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകുകയില്ല.
Verse 8
ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं च मुने सर्वं सतीशिवयशश्शुभम् । पावनं परमं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं परम्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! സതീയും ശിവനും ഉള്ള ഈ ശുഭയശസ്സ് മുഴുവനായി കേൾക്കുക. അത് പരമപാവനവും പരമദിവ്യവും, ഗുഹ്യങ്ങളിൽ അതിഗുഹ്യവുമാണ്।
Verse 9
एतच्छंभुः पुरोवाच भक्तवर्याय विष्णवे । पृष्टस्तेन महाभक्त्या परोपकृतये मुने
ഹേ മുനേ! ഈ വാക്ക് ശംഭു മുൻപേ ഭക്തശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പരോപകാരാർത്ഥം മഹാഭക്തിയോടെ ചോദിച്ചതിനാൽ.
Verse 10
ततस्सोपि मया पृष्टो विष्णुश्शैववरस्सुधीः । प्रीत्या मह्यं समाचख्यौ विस्तरान्मुनिसत्तम
അപ്പോൾ ഞാനും അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു—ശൈവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാബുദ്ധിമാനുമായ വിഷ്ണുവിനോട്. സ്നേഹത്തോടെ അദ്ദേഹം എനിക്ക് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ.
Verse 11
अहं तत्कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । शिवाशिवयशोयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम्
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ പുരാതന പുണ്യകഥ പറയാം—ശിവനും ശിവാ (സതി) യുടെയും യശസ്സാൽ സമ്പന്നമായതും, ധർമ്മസമ്മതമായ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നതുമാണ്.
Verse 12
पुरा यदा शिवो देवो निर्गुणो निर्विकल्पकः । अरूपश्शक्तिरहितश्चिन्मात्रस्सदसत्परः
ആദിയിൽ ദേവാധിദേവനായ ശിവൻ നിർഗുണനും നിർവികൽപ്പനും ആയിരുന്നപ്പോൾ—നിരാകാരനും, പ്രകടശക്തിയില്ലാത്തവനും, ശുദ്ധചൈതന്യമാത്രനും—സത്യും അസത്യും ഇരട്ടയ്ക്കും അതീതനായിരുന്നു.
Verse 13
अभवत्सगुणस्सोपि द्विरूपश्शक्तिमान्प्रभुः । सोमो दिव्याकृतिर्विप्र निर्वि कारी परात्परः
ആ പ്രഭു സോമനും സഗുണരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. ഹേ വിപ്രാ, ശക്തിമാൻ അധീശ്വരൻ ദ്വിരൂപം ധരിച്ചു—ദിവ്യാകൃതിയോടെ—എന്നാലും അവൻ നിർവികാരൻ, പരാത്പരൻ।
Verse 14
तस्य वामांगजो विष्णुर्ब्रह्माहं दक्षिणांगजः । रुद्रो हृदयतो जातोऽभवच्च मुनिसत्तम
അവന്റെ വാമാംഗത്തിൽ നിന്ന് വിഷ്ണു ജനിച്ചു; ദക്ഷിണാംഗത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ബ്രഹ്മാവായി ജനിച്ചു. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ ഉദ്ഭവിച്ചു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ।
Verse 15
सृष्टिकर्ताभवं ब्रह्मा विष्णुः पालनकारकः । लयकर्ता स्वयं रुद्रस्त्रिधाभूतस्सदाशिवः
ഞാൻ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികർത്താവായി; വിഷ്ണു പരിപാലകൻ. ലയകർത്താവ് സ്വയം രുദ്രൻ. ഇങ്ങനെ ഏക സദാശിവൻ ത്രിരൂപമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു।
Verse 16
मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यांगिरसौ क्रतुम् । वसिष्ठं नारदं दक्षं भृगुं चेति महाप्रभून्
അവൻ ആ മഹാപ്രഭുക്കളെ പരാമർശിച്ചു—മരീചി, അത്രി, പുലഹ, പുലസ്ത്യ, അങ്ഗിരസ്, ക്രതു, വസിഷ്ഠ, നാരദ, ദക്ഷ, ഭൃഗു—ഋഷിമാരിൽ മഹാതേജസ്സുകൾ।
Verse 17
सृष्ट्वा प्रजापतीन् दक्षप्रमुखान्सुरसत्तमान् । अमन्यं सुप्रसन्नोहं निजं सर्वमहोन्नतम्
ദക്ഷപ്രമുഖരായ ദേവശ്രേഷ്ഠ പ്രജാപതികളെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, എന്റെ നിലയെ സർവ്വഥാ മഹോന്നതവും പരമസിദ്ധവുമെന്നു കരുതി.
Verse 19
ब्रह्माहं मानसान्पुत्रानसर्जं च यदा मुने । तदा मन्मनसो जाता चारुरूपा वरांगना
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ മുനേ, ഞാൻ മാനസപുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുതന്നെ അതിസുന്ദരിയായ ഒരു ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ ജനിച്ചു.
Verse 20
नाम्ना संध्या दिवक्षांता सायं संध्या जपंतिका । अतीव सुन्दरी सुभ्रूर्मुनिचेतोविमोहिनी
അവളുടെ പേര് സന്ധ്യ; ‘ദിവക്ഷാന്താ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെട്ടു. സായാഹ്നത്തിൽ അവൾ സന്ധ്യാജപം ചെയ്തു. അത്യന്തം സുന്ദരിയും സുന്ദരഭ്രൂവുമുള്ള അവൾ മുനികളുടെ ചിത്തത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നവളായിരുന്നു.
Verse 22
दृष्ट्वाहं तां समुत्थाय चिन्तयन्हृदि हृद्गतम् । दक्षादयश्च स्रष्टारो मरीच्याद्याश्च मत्सुताः
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ എഴുന്നേറ്റ്, ഹൃദയത്തിന്റെ അന്തർഗ്ഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന ചിന്തയെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു— “ദക്ഷാദി പ്രജാപതികൾ സ്രഷ്ടാക്കളാണ്; മരീച്യാദി എന്റെ മാനസപുത്രന്മാരും (ഈ കാര്യത്തിൽ സന്നിഹിതർ/ബന്ധപ്പെട്ടവർ) ആകുന്നു.”
Verse 23
एवं चिंतयतो मे हि ब्रह्मणो मुनिसत्तम । मानसः पुरुषो मंजुराविर्भूतो महाद्भुतः
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ ബ്രഹ്മാവായി ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച അത്യദ്ഭുതനായ പുരുഷൻ മനോഹരമായ ദീപ്തരൂപത്തോടെ എന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
Verse 24
कांचनीकृतजाताभः पीनोरस्कस्सुनासिकः । सुवृत्तोरुकटीजंघो नीलवेलितकेसरः
അവന്റെ ദേഹകാന്തി ശുദ്ധസ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; വക്ഷസ്ഥലം വിശാലവും പുഷ്ടവും, നാസിക സുനിർമ്മിതവുമായിരുന്നു. ഊരു-കടി-ജംഘകൾ സുന്യസ്തം, കേശം നീലാഭ തരംഗങ്ങളായി ചുരുണ്ടിരുന്നു.
Verse 25
लग्नभ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः । कपाटायतसद्वक्षो रोमराजीवराजितः
അവന്റെ ഇരുഭ്രൂകളും ചേർന്ന് ഒരൊറ്റ മനോഹര വളവായി തോന്നി; ദൃഷ്ടി മൃദുവായി ചലിച്ച് ലളിതമായി കളിച്ചു. മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു. കപാടംപോലെ വിശാലമായ വക്ഷസ്ഥലം രോമരാജിയാൽ ശോഭിച്ചു—ഇങ്ങനെ ഭക്തിയും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ശിവന്റെ സഗുണ മംഗളരൂപം തെളിഞ്ഞു.
Verse 26
अभ्रमातंगकाकारः पीनो नीलसुवासकः । आरक्तपाणिनयनमुखपादकरोद्भवः
അവൻ മഴമേഘവും ഗജവും പോലെയുള്ള വർണ്ണ-ഗൗരവത്തോടെ, ദൃഢദേഹിയും ശക്തനും ആയിരുന്നു; നീലവസ്ത്രധാരിയും. അവന്റെ കൈകൾ, കണ്ണുകൾ, മുഖം, പാദങ്ങൾ, അനുഗ്രഹ-രക്ഷ നൽകുന്ന കരതലങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നു അരുണപ്രഭ പടർന്നു.
Verse 27
क्षीणमध्यश्चारुदन्तः प्रमत्तगजगंधनः । प्रफुल्लपद्मपत्राक्षः केसरघ्राणतर्पणः
അവന്റെ നടുവ് സുന്ദരമായി സ്ലിം ആയിരുന്നു; ദന്തങ്ങൾ മനോഹരമായിരുന്നു. മദിച്ച ഗജത്തിന്റെ ഗന്ധംപോലെ ആകർഷകത അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ താമരപ്പത്രങ്ങളെപ്പോലെ; കേശരത്തിന്റെ സുഗന്ധത്തിൽ അവൻ തൃപ്തനായി.
Verse 28
कंबुग्रीवो मीनकेतुः प्रांशुर्मकरवाहनः । पंचपुष्पायुधो वेगी पुष्पकोदंडमंडितः
അവന്റെ കഴുത്ത് ശംഖുപോലെ; പതാകയിൽ മീൻചിഹ്നം; അവൻ ഉയരം കൂടിയവൻ, അവന്റെ വാഹനം മകരം. അഞ്ചു പുഷ്പബാണങ്ങൾ ആയുധമായി, വേഗശാലിയായി, പുഷ്പകോദണ്ഡം ധരിച്ച് അലങ്കൃതനായി—ഇങ്ങനെ കാമദേവൻ വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 29
कांतः कटाक्षपातेन भ्रामयन्नयनद्वयम् । सुगंधिमारुतो तात शृंगाररससेवितः
ഹേ താത, ആ കാന്തൻ (വസന്തൻ) കടാക്ഷപാതംപോലെ പ്രഭാവത്തോടെ കണ്ണുകളുടെ ജോടിയെ മയക്കുന്നു; സുഗന്ധമാർന്ന കാറ്റ് ശൃംഗാരരസത്തിൽ നനഞ്ഞ് മനസ്സിൽ വിഷയാസക്തി ഉണർത്തുന്നു.
Verse 30
तं वीक्ष्य पुरुषं सर्वे दक्षाद्या मत्सुताश्च ते । औत्सुक्यं परमं जग्मुर्विस्मयाविष्टमानसाः
ആ മഹാപുരുഷനെ കണ്ടപ്പോൾ ദക്ഷൻ മുതലായ എല്ലാവരും, എന്റെ പുത്രിമാരോടുകൂടി, വിസ്മയത്തിൽ ആകുലരായി. അവരുടെ മനസ്സുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ ലീനമായി പരമ ഉത്സുകതയാൽ നിറഞ്ഞു.
Verse 31
अभवद्विकृतं तेषां मत्सुतानां मनो द्रुतम् । धैर्यं नैवालभत्तात कामाकुलितचेतसाम्
അപ്പോൾ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ മനസ്സുകൾ വേഗത്തിൽ വികൃതമായി കലങ്ങി. കാമത്താൽ ആകുലമായ ചിത്തമുള്ളവർക്ക്, പ്രിയനേ, ധൈര്യവും സ്ഥിരതയും ലഭിച്ചില്ല.
Verse 32
मां सोपि वेधसं वीक्ष्य स्रष्टारं जगतां पतिम् । प्रणम्य पुरुषः प्राह विनयानतकंधरः
അപ്പോൾ ആ പുരുഷൻ വേധസനായ ബ്രഹ്മാവിനെ—ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും അധിപതിയും—കണ്ട് നമസ്കരിച്ചു; വിനയത്തോടെ കഴുത്ത് കുനിച്ച് പറഞ്ഞു.
Verse 33
पुरुष उवाच । किं करिष्याम्यहं कर्म ब्रह्मंस्तत्र नियोजय । मान्योद्य पुरुषो यस्मादुचितः शोभितो विधे
പുരുഷൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ ഏത് കര്മ്മം ചെയ്യണം? അതിലേക്കു എന്നെ നിയോഗിക്കണമേ. കാരണം ഇന്ന് ഞാൻ മാന്യൻ—യോഗ്യനും ശോഭിതനും—ഹേ വിധാതാവേ.
Verse 34
अभिमानं च योग्यं च स्थानं पत्नी च या मम । तन्मे वद त्रिलोकेश त्वं स्रष्टा जगतां पतिः
എനിക്ക് യോജ്യമായ മാനമഹത്വം, ഉചിതമായ സ്ഥാനം, കൂടാതെ എന്റെ ഭാര്യയാകുന്നവൾ ആരെന്നതും—എനിക്കു പറയുക. ഹേ ത്രിലോകേശാ! നീ ജഗത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും അധിപതിയും ആകുന്നു; അതിനാൽ പ്രസ്താവിക്കൂ॥
Verse 35
ब्रह्मोवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा पुरुषस्य महात्मनः । क्षणं न किंचित्प्रावोचत्स स्रष्टा चातिविस्मितः
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ആ മഹാത്മ പരമപുരുഷന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് ഒരു ക്ഷണം ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു॥
Verse 36
अतो मनस्सुसंयम्य सम्यगुत्सृज्य विस्मयम् । अवोचत्पुरुषं ब्रह्मा तत्कामं च समावहन्
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിനെ നന്നായി നിയന്ത്രിച്ച്, വിസ്മയം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു; ആ പരമപുരുഷനോട് സംസാരിച്ചു—അന്തരത്തിൽ അഭിലഷിത ലക്ഷ്യത്തിനുള്ള ദൃഢനിശ്ചയം സമാഹരിച്ചുകൊണ്ട്॥
Verse 37
ब्रह्मोवाच । अनेन त्वं स्वरूपेण पुष्पबाणैश्च पंचभिः । मोहयन् पुरुषान् स्त्रीश्च कुरु सृष्टिं सनातनीम्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഈ നിന്റെ സ്വരൂപത്താലും നിന്റെ അഞ്ചു പുഷ്പബാണങ്ങളാലും പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും മോഹിപ്പിച്ച്, ഇങ്ങനെ സനാതന സൃഷ്ടിപ്രവാഹം പ്രవర്ത്തിപ്പിക്കൂ॥
Verse 38
अस्मिञ्जीवाश्च देवाद्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे । एते सर्वे भविष्यन्ति न क्षमास्त्यवलंबने
ഈ ത്രിലോകത്തിൽ—ചരവും അചരവും ഉൾപ്പെടെ—ദേവന്മാരിൽ തുടങ്ങി എല്ലാ ദേഹധാരികളായ ജീവികളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവർ എല്ലാവരും കാലാധീനമായി ഉദ്ഭവിച്ച് ലയിക്കും; ഏതൊരു ആശ്രയത്താലും ഇവിടെ നിലനിൽക്കാൻ ആരക്കും കഴിവില്ല।
Verse 39
अहं वा वासुदेवो वा स्थाणुर्वा पुरुषोत्तमः । भविष्यामस्तव वशे किमन्ये प्राणधारकाः
ഞാനായാലും, വാസുദേവൻ (വിഷ്ണു) ആയാലും, സ്ഥാണു (ശിവൻ) ആയാലും, പുരുഷോത്തമൻ തന്നെയായാലും—ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്റെ അധീനതയിൽ തന്നെയിരിക്കും; പിന്നെ മറ്റു പ്രാണധാരികളായ ദേഹധാരികളെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയണം?
Verse 40
प्रच्छन्नरूपो जंतूनां प्रविशन्हृदयं सदा । सुखहेतुः स्वयं भूत्वा सृष्टिं कुरु सनातनीम्
മറഞ്ഞ രൂപം ധരിച്ചു സദാ ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ. സ്വയം അവരുടെ സുഖത്തിന്റെ കാരണമായി സനാതന സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കൂ.
Verse 41
त्वत्पुष्पबाणस्य सदा सुखलक्ष्यं मनोद्भुतम् । सर्वेषां प्राणिनां नित्यं सदा मदकरो भवान्
നിന്റെ പുഷ്പബാണങ്ങൾ സദാ മനസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന സുഖകരമായ ലക്ഷ്യത്തെയേ ഭേദിക്കുന്നു. എല്ലാ പ്രാണികൾക്കും നീ നിത്യവും നിരന്തരം മദം—മോഹകരമായ ആസക്തി—ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ.
Verse 42
इति ते कर्म कथितं सृष्टिप्रावर्तकं पुनः । नामान्येते वदिष्यंति सुता मे तव तत्त्वतः
ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആ കര്മ്മം ഞാൻ വീണ്ടും നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി തത്ത്വാനുസാരമായി എന്റെ പുത്രിമാർ നിന്നോട് ഈ നാമങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കും.
Verse 43
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाहं सुरश्रेष्ठ स्वसुतानां मुखानि च । आलोक्य स्वासने पाद्मे प्रोपविष्टोऽभवं क्षणम्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഞാൻ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ മുഖങ്ങൾ നോക്കി, പിന്നെ എന്റെ പദ്മാസനത്തിൽ ക്ഷണമാത്രം ഇരുന്നിരുന്നു.
The chapter formally introduces the inquiry that links Satī’s life-cycle (birth in Dakṣa’s house, body-abandonment, rebirth as Pārvatī) to the Kāma/Smara complex—i.e., the narrative conditions leading to Śiva as ‘Smaranāśin’ and to Pārvatī’s tapas and marriage.
By labeling the teaching “guhyād guhyatamam,” the text frames Satī–Śiva history as more than myth: it is a doctrinal disclosure about purification through hearing, the inner meaning of tapas, and the metaphysical continuity of Śakti across embodiments.
Satī’s manifestation in Dakṣa’s lineage and her re-manifestation as Himavat’s daughter (Pārvatī) are foregrounded, with Kāma/Smara invoked as the catalytic figure whose encounter with Śiva becomes integral to the later narrative arc.