Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 9

दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā

ततो यमादियुक्तस्य दक्षस्य मुनिसत्तम । जगदम्बा पूजयतः प्रत्यक्षमभवच्छिवा

tato yamādiyuktasya dakṣasya munisattama | jagadambā pūjayataḥ pratyakṣamabhavacchivā

അപ്പോൾ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, യമാദി നിയമങ്ങളാൽ യുക്തനായ ദക്ഷ പ്രജാപതി ജഗദംബയെ പൂജിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ശിവാ ദേവി അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷരൂപത്തിൽ അവതരിച്ചു।

ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thereupon/from that’
यमादियुक्तस्यof (him) endowed with yama etc. (restraints)
यमादियुक्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयम (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-आधारित प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यमादिभिः युक्तः इति तृतीया-तत्पुरुष), पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘दक्षस्य’ इति विशेषण
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
मुनिसत्तमO best of sages
मुनिसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मुनीनां सत्तमः), पुल्लिङ्ग, संबोधन, एकवचन
जगदम्बाMother of the world
जगदम्बा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + अम्बा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: जगतः अम्बा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूजयतःyou worship
पूजयतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pūj (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; (हे मुनिसत्तम इति संबोधनसापेक्षं कथन)
प्रत्यक्षम्manifestly, directly
प्रत्यक्षम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘manifestly/in person’
अभवत्became, appeared
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शिवाŚivā (the auspicious Goddess)
शिवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśivā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद-समनाधिकरण (जगदम्बा = शिवा)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

S
Shiva
P
Parvati
D
Daksha

FAQs

It teaches that when worship is joined with inner discipline (yama and related observances), the Divine Mother’s grace becomes tangible—culminating in pratyakṣa darśana, a direct experience of Śiva-Śakti’s presence.

The verse highlights saguna upāsanā—devotional worship leading to a visible manifestation. In Shaiva practice, the same principle applies to Linga worship: disciplined devotion invites the Lord’s and Śakti’s grace to be experienced directly in the heart and in sacred presence.

It implies combining ethical restraints (yama) with steady pūjā and mantra-japa—such as the pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”—so that devotion is supported by purity, restraint, and focused contemplation.