Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च

Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn

चक्रुस्ते विविधोपायान् निष्फला अभवंश्च ते । अभवत्तस्य संमोहो योगिनस्समदर्शिनः

cakruste vividhopāyān niṣphalā abhavaṃśca te | abhavattasya saṃmoho yoginassamadarśinaḥ

അവർ പലവിധ ഉപായങ്ങൾ ചെയ്തു; അവ എല്ലാം നിഷ്ഫലമായി. പിന്നെ സമദർശിയായ ആ യോഗിയിലും മോഹം ഉദിച്ചു.

cakruḥdid/made
cakruḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
vividha-upāyānvarious means/strategies
vividha-upāyān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvividha (प्रातिपदिक) + upāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (vividhaḥ upāyaḥ)
niṣphalāḥfruitless
niṣphalāḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootniṣphala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (te इत्यस्य)
abhavanbecame/were
abhavan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (repetition for emphasis)
abhavatarose/occurred
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
saṃmohaḥdelusion/bewilderment
saṃmohaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃmoha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
yoginaḥof the yogin
yoginaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (yoginaḥ = ‘of the yogin’); वैकल्पिके प्रथमा-बहुवचनं सम्भवति, किन्तु ‘समदर्शिनः’ इत्यनेन सह षष्ठी-एकवचनं युक्तम्
samadarśinaḥof the even-sighted (equanimous)
samadarśinaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsamadarśin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (yoginaḥ); तत्पुरुषः (samaṃ darśanaṃ yasya) ‘one who sees equally’

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

FAQs

It shows that spiritual effort alone can become niṣphala (fruitless) when obscuring bonds (pāśa) like moha arise; in Shaiva Siddhanta, clarity and liberation mature through disciplined practice supported by Shiva’s anugraha (grace).

When methods fail and confusion rises, the Purana’s remedy is turning the mind toward Saguna Shiva—steady devotion to the Shiva-Linga, mantra, and remembrance—so practice is anchored in Pati (Shiva) rather than in technique alone.

A practical takeaway is to stabilize sādhanā with Shiva-oriented upāyas—japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), Linga-pūjā, and contemplative equanimity—so that moha does not derail yoga.