मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

മേന പറഞ്ഞു— ഹേ മുനേ, ഞാൻ ആദ്യം ഗിരിജാപതി പരമേശ്വരനെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആരുടെ നിമിത്തം ഈ പരമ തപസ്സ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ആ ശിവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ അവൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ അധീനയായിരുന്നാലും, ശിവദർശനാഭിലാഷത്തോടെ, ഹേ മുനേ, നിനക്കൊപ്പം ഉടൻ തന്നെ ചന്ദ്രശാലയിലേക്കു വന്നു.

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

അപ്പോഴേക്കും ബ്രഹ്മാവ് എത്തി—തേജസ്സുള്ളവരിൽ ശിരോമണി, ദീപ്തിയിൽ ഉത്തമൻ—ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയുടെ യശസ്വിയായ പുത്രനെപ്പോലെ, ധർമ്മപുഞ്ചം തന്നെ സാക്ഷാത് പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ അദ്ദേഹം സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പ്രിയ പുത്രന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദേവന്മാരോടുകൂടെ വേർവേറായി പർവ്വതദ്വാരത്തിലേക്ക് പോകുക; ഞങ്ങൾ പിന്നീടു നിങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് വരാം.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട ഹരി (വിഷ്ണു) എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, ആ ലക്ഷ്യത്തിൽ ഏകാഗ്രനായി പ്രസ്താവിച്ചു. പിന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉത്സുകഹൃദയത്തോടെ വേഗത്തിൽ യാത്ര പുറപ്പെട്ടു.

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

ഹേ മുനേ, നീ—വിശ്വേശ്വരൻ—മേനയെ അവളുടെ അന്തഃപുരത്തിലെ (ശിരോഗൃഹത്തിലെ) നിലയിൽ തന്നെയായി അങ്ങനെ ദർശിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ അവളുടെ ഹൃദയം കുലുങ്ങി ധൈര്യം തകർന്നു.

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

ആ സമയത്ത്, ഹേ മുനേ, മേനാ അത്യന്തം ശുഭമായ ആ സൈന്യത്തെ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാം ക്രമത്തിലും യുക്തിയിലും നടക്കുന്നതായി കണ്ടു ആനന്ദിതയായി।

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

അപ്പോൾ ആദ്യം ഗന്ധർവന്മാർ എത്തി—സുന്ദരരും ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നരും. അവർ ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളിൽ സമൃദ്ധരായി, നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

അവർ നാനാവിധ വാഹനങ്ങളോടുകൂടിയവരും, നാനാവിധ വാദ്യങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; വിചിത്ര പതാകകളാൽ ശോഭിച്ച്, അപ്സരാഗണങ്ങളോടും കൂടിയിരുന്നു।

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

പിന്നീട് അവിടെ വസുവിനെ—തന്റെ ഭർത്താവായ പരമപ്രഭാമയനായ പ്രഭുവിനെ—കണ്ട് മേനാ അത്യന്തം ആനന്ദിതയായി, “ഇവൻ ശിവൻ തന്നേ” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

ഇവർ ശിവന്റെ ഗണന്മാത്രം; ഇവൻ സ്വയം ശിവനല്ല, ശിവാ (പാർവതി)യുടെ പതിയും അല്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ ഋഷിശ്രേഷ്ഠാ, നീ അവളോടു ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

ഇതു കേട്ട് മേന ആലോചനയിൽ മുഴുകി. “ഇതിലും മഹത്തായ ഒരാൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും?” എന്നു അവൾ ചിന്തിച്ചു.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

ഇതിനിടയിൽ മണിഗ്രീവാദി യക്ഷർ അവളെ കണ്ടു; അവളെ കണ്ടതോടെ അവരുടെ സേനയുടെ ശോഭയും ഉത്സാഹവും ഇരട്ടിയായി വർധിച്ചു.

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

തന്റെ ഭർത്താവ് മണിഗ്രീവനെ ദീപ്തിയോടെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ സന്തോഷിച്ചു. അപ്പോൾ ഹർഷത്തോടെ മേന പറഞ്ഞു: “ഇവൻ രുദ്രൻ—സ്വയം ശിവൻ, പരമസ്വാമി.”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“ഇവൻ രുദ്രനല്ല; ശിവനെപ്പോലുള്ള സ്വാമിയും അല്ല; ഇവൻ ശിവന്റെ സേവകനത്രേ.” എന്നു ഋഷിപത്നിയോട് പറഞ്ഞ ഉടനെ, അതേ നിമിഷം അഗ്നിദേവൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

അവനിൽ ഇരട്ടിയായി വർധിച്ച ദീപ്തി കണ്ട അവൾ പറഞ്ഞു— “ഇവൻ ഗിരിജയുടെ സ്വാമിയായ രുദ്രൻ.” എന്നാൽ അപ്പോൾ നീ മറുപടി പറഞ്ഞു— “അല്ല, അങ്ങനെ അല്ല.”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

അപ്പോൾ തന്നെ യമൻ എത്തി; അവന്റെ പ്രഭ ഇരട്ടിയായി തെളിഞ്ഞു. അവനെ കണ്ട മേന ആനന്ദത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ രുദ്രൻ (ശിവൻ)!”

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

നീ അവളോട് “ഇല്ല, ഇല്ല” എന്നു പറയുമ്പോഴേക്കും, അപ്പോൾ തന്നെ നിരൃതി എത്തി—ശുഭൻ, പുണ്യജനങ്ങളുടെ പ്രഭു, ഇരട്ടിയായ ശോഭ ധരിച്ചവൻ.

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

അവനെ കണ്ട മേന ആനന്ദത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ രുദ്രൻ (ശിവൻ)!” എന്നാൽ നീ അവളോട് “ഇല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ തന്നെ വരുണൻ എത്തി.

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

അപ്പോൾ അവന്റെ ശോഭ ഇരട്ടിയായി കൂടുതൽ പ്രകാശിച്ചു; അത് കണ്ട അവൾ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ തന്നെയാണ് ഗിരിജയുടെ സ്വാമിയായ രുദ്രൻ.” എന്നാൽ നീ മറുപടി പറഞ്ഞു—“ഇത് സത്യമോ, അല്ലയോ?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

അപ്പോൾ തന്നെ വായുദേവൻ എത്തി; മുൻപേക്കാൾ ഇരട്ടിയായി പ്രകാശിച്ചു. അവനെ കണ്ട സന്തോഷഭരിതയായ മേന പറഞ്ഞു—“ഇവൻ രുദ്രൻ തന്നേ.”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

നീ അവളോട് “ഇല്ല” എന്നു പറഞ്ഞ അതേ നിമിഷം ധനദൻ (കുബേരൻ) എത്തി; ഗുഹ്യകാധിപൻ മുൻപേക്കാൾ ഇരട്ടിയായ ശോഭ ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

അവനെ കണ്ട മേനാ ആനന്ദത്തോടെ “ഇവൻ രുദ്രൻ” എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ നീ അവളോട് “ഇല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു. അതേ നിമിഷം ഈശാനൻ—പരമേശ്വര ശിവൻ—എത്തി.

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

അവനിൽ കൂടി ഇരട്ടിയായ ശോഭ കണ്ട അവൾ പറഞ്ഞു: “ഇവൻ രുദ്രൻ—ഗിരിജയുടെ സ്വാമി.” എന്നാൽ അപ്പോൾ നീ “ഇല്ല, ഇവൻ അല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

അപ്പോൾ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ എത്തി—അവന്റെ പ്രഭയും കൂടുതൽ ഇരട്ടിയായി. സർവ്വ അമരന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ, ത്രിദിവേശ്വരൻ, നാനാവിധ ദിവ്യദീപ്തിയും പവിത്ര വിഭൂതിയും ധരിച്ചു വന്നു.

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

അവനെ കണ്ട മേനക പറഞ്ഞു—“ഇവൻ തന്നെ ശങ്കരൻ.” എന്നാൽ നീ അപ്പോൾ മറുപടി പറഞ്ഞു—“അല്ല; ഇവൻ ശങ്കരൻ അല്ല, ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആണിത്.”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

അപ്പോഴേക്കും ചന്ദ്രൻ എത്തി; ഇരട്ടിയായ ശോഭ അവൻ ധരിച്ചു. അവനെ കണ്ട റുദ്രൻ ‘ഇവനാണ്’ എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ നീ അവളെക്കുറിച്ച് ‘അല്ല, ഇതല്ല’ എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

അപ്പോഴേക്കും സൂര്യൻ എത്തി; മുൻപത്തേക്കാൾ ഇരട്ടിയായ ദീപ്തി അവൻ ധരിച്ചു. അവനെ കണ്ട അവൾ പറഞ്ഞു; എന്നാൽ നീ ‘അല്ല—ഇവൻ ഇവിടെ വരരുത്’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

അപ്പോഴേക്കും ഭൃഗു മുതലായ മുനീശ്വരന്മാർ അവിടെ എത്തി. അവർ എല്ലാവരും ദിവ്യ തേജസ്സിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളായി, തങ്ങളുടെ ശിഷ്യഗണങ്ങളോടുകൂടിയവരായിരുന്നു.

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

അവരുടെ ഇടയിൽ വാഗീശനെ കണ്ട മേനക പറഞ്ഞു—“ഇവൻ ഗിരിജയുടെ സ്വാമിയായ രുദ്രൻ.” അപ്പോൾ നീ മറുപടി പറഞ്ഞു—“അല്ല, ഇവൻ അല്ല.”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

മുനേ, അപ്പോൾ മേനാ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു മഹാനന്ദത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ മകളുടെ സ്വാമി, ശിവപതി.” എന്നാൽ നീ അവളോട്—“അല്ല, അങ്ങനെ അല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

അതിനിടയിൽ അവിടെ ദേവൻ വിഷ്ണു സമാഗതനായി—സകല ശോഭകളാലും ദീപ്തൻ, ശ്രീസമ്പന്നൻ, മേഘശ്യാമ വർണ്ണൻ, ചതുര്ഭുജൻ।

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

അവന്റെ സൗന്ദര്യം കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരെയും മങ്ങിച്ചമയ്ക്കുന്നു. പീതാംബരം ധരിച്ച് സ്വാധീനനും ദീപ്തിമാനുമാകുന്നു. പദ്മനേത്രൻ, പരമശാന്തൻ, പക്ഷിരാജൻ ഗരുഡവാഹനൻ.

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

ശംഖാദി മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തനും, മുകുടാദി ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനും ആകുന്നു. അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നം ദീപ്തമാണ്. അവൻ ലക്ഷ്മീപതി—അപ്രമേയനും അനന്തപ്രഭയുമുള്ളവൻ.

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ വിസ്മയത്തോടെ കണ്ണുകൾ വിസ്തരിച്ച്, മഹാനന്ദത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ സാക്ഷാൽ ശിവാപതി; നിശ്ചയം ശിവൻ തന്നേ, സംശയമില്ല।”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

അപ്പോൾ മേനകയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദൂതൻ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ ശിവാപതി അല്ല; ഇവൻ കേശവൻ, സ്വയം ഹരി (വിഷ്ണു) തന്നെയാണ്।”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

ശങ്കരൻ സകലകാര്യങ്ങളുടെയും അധികാരിയും ആ പരമതത്ത്വത്തിന്റെ പ്രിയനുമാണ്. അതിനാൽ അറിയുക—പരമോന്നത വരം ഇതുതന്നെ: പാർവതീപതി ശിവൻ.

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

ആ ദീപ്തി ഞാൻ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതി. അവൻ തന്നെയാണ് സർവ്വ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ അധിപതി—സ്വരാട്, സർവേശ്വരൻ, സ്വയംഭൂ സ്വതന്ത്രൻ.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മേന ആ ശുഭകന്യയെ യോജ്യയെന്നു കരുതി—മഹാധനസമ്പന്ന, ഭാഗ്യവതി, മൂന്നു കുലങ്ങൾക്കും സുഖം വരുത്തുന്നവൾ.

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

പ്രസന്നമുഖത്തോടെ, പ്രീതിയാൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവൾ പറഞ്ഞു—വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ അത്യധിക ഭാഗ്യം പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ട്.

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

മേന പറഞ്ഞു—ഇന്ന് പാർവതിയുടെ ജനനത്താൽ ഞാൻ സർവ്വവിധം ധന്യയായി. ഇന്ന് ഗിരീശ്വരൻ (ശിവൻ) പോലും ധന്യൻ; എന്റെ എല്ലാം പരമധന്യമായി.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം വിഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ മൂന്നാം ഭാഗമായ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ “ശിവന്റെ അത്ഭുത ദിവ്യലീലാവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള നാല്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

അവളുടെ ഭാഗ്യം എന്തു പറഞ്ഞ് വർണ്ണിക്കാം—നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും? ആ പ്രഭുവിനെ പ്രാപിക്കുകയും നേരിൽ ദർശിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട് അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ വർണ്ണനാതീതമാണ്.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രേമം നിറഞ്ഞ മനസ്സുള്ള മേന തുടർന്നു സംസാരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കെ, അതേസമയം അത്ഭുതാതിശയ മഹിമയുള്ള പ്രഭു രുദ്രൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

ഹേ മുനി നാരദാ, നിന്റെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം മനസ്സിലാക്കി നീ അപ്പോൾ മേനയോട് മഹാ പ്രീതിയോടെ സംസാരിച്ചു; അവൾക്ക് ആ ശിവാപതിയെ—ശിവാ (പാർവതി)യുടെ പരമ ഭർത്താവും രക്ഷകനുമായ പ്രഭുവിനെ—ദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുന്ദരി, ഇതാ സാക്ഷാൽ ശങ്കരൻ തന്നെ; നീ നേരിൽ ദർശിക്ക. അവനുവേണ്ടി ശിവ ദീപവനത്തിൽ മഹത്തായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഹർഷിതയായ മേന ആനന്ദത്തോടെ പ്രഭു ഈശാനനെ ദർശിച്ചു; അത്ഭുതാകൃതിയുള്ളവൻ, അത്ഭുത അനുചരവൃന്ദങ്ങളോടുകൂടിയവൻ, സർവ്വഥാ വിസ്മയമയൻ।

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

അപ്പോഴുതന്നെ മഹാദ്ഭുതമായ രുദ്രസേന എത്തി—ഭൂതം, പ്രേതം മുതലായ സംഘങ്ങളോടുകൂടി, നാനാവിധ ഗണങ്ങളാൽ സമന്വിതമായി।

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

ചിലർ ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു; ചിലർ പതാകകൾ വഹിച്ച് മർമരധ്വനി ഉയർത്തി. അവിടെ ചിലർ വളഞ്ഞ തൂണ്ടുള്ളവർ; മറ്റുചിലർ അതുപോലെ വിരൂപാകൃതിയുള്ളവർ।

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

ചിലർ കരാളവും ഭീകരവുമായ രൂപമുള്ളവർ, ചിലർ താടിയുള്ളവർ; ചിലർ മുടന്തന്മാർ, ചിലർ കണ്ണുകളില്ലാത്തവർ. ചിലർ ദണ്ഡവും പാശവും ധരിച്ചു; ചിലർ കൈയിൽ മുദ്ഗരം (ഗദ) പിടിച്ചു.

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

ചിലർ വിചിത്രവും വിരുദ്ധവുമായ വാഹനങ്ങൾ ധരിച്ചു; ചിലർ കൊമ്പിന്റെ നാദം മുഴക്കി വാദിച്ചു കലഹിച്ചു. ചിലർ ഡമരു മുഴക്കുകയും ചിലർ ഗോമുഖ വാദ്യം ഊതുകയും ചെയ്തു.

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

ചില ഗണങ്ങൾ മുഖമില്ലാത്തവർ; ചിലർ വിമുഖർ; ചിലർ അനേകം മുഖങ്ങളുള്ളവർ. ചിലർ കൈകളില്ലാത്തവർ; ചിലർ വികൃത കൈകളുള്ളവർ; ചിലർ അനേകം കൈകളുള്ളവർ ആയിരുന്നു.

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

ഗണങ്ങൾ അനവധി വിചിത്ര രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ചിലർ കണ്ണില്ലാത്തവർ, ചിലർ അനേകം കണ്ണുകളുള്ളവർ; ചിലർ വികൃതശിരസ്സുള്ളവർ, ചിലർ സുന്ദരമായി ഘടിതശിരസ്സുള്ളവർ. ചിലർ കാതില്ലാത്തവർ, ചിലർ അനേകം കാതുകളുള്ളവർ; ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത വേഷം ധരിച്ചു.

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

ഇങ്ങനെ വികൃതവും ഭയങ്കരവുമായ രൂപങ്ങളോടെ അനേകം പ്രബല ഗണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രിയനേ, അവർ അസംഖ്യർ—മഹാവീരർ, ശക്തിയിൽ ഭയാനകർ.

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

വിരലാൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ആ സുന്ദരമുഖി പറഞ്ഞു—“ഹേ മുനേ, അവിടെ രുദ്രഗണങ്ങളെ നോക്കുക. ഹരന്റെ സേവകരെയും നോക്കുക; സ്വയം ഹരനെയും ദർശിക്കുക.”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

ഹേ മുനേ, ഭൂതപ്രേതാദികളോടുകൂടിയ അസംഖ്യ ഗണങ്ങളെ കണ്ട ഉടനെ, ആ നിമിഷം തന്നെ മേനക ഭയാകുലയായി।

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

അവരുടെ മദ്ധ്യേ അവൾ ശങ്കരനെ ദർശിച്ചു—നിർഗുണനായിട്ടും ഗുണാതീത പരമേശ്വരനായി പ്രകാശിക്കുന്നവനെ—വൃഷഭാരൂഢൻ, പഞ്ചവക്ത്രൻ, ത്രിനേത്രൻ, ഭസ്മവിഭൂഷിതൻ।

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

ജടാധാരിയും ചന്ദ്രമൗലിയുമായ കപാലധാരിയും, പത്ത് കൈകളുള്ളവനും, വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ചവനും, ശ്രേഷ്ഠ പിനാകധനുസ്സ് കൈയിൽ വഹിക്കുന്നവനുമായ പരമേശ്വരൻ ശിവനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

ത്രിശൂലം ധരിച്ച്, വിചിത്രദൃഷ്ടിയോടെ, വികൃതവും കലക്കമുള്ളതുമായ രൂപത്തിൽ, ഗജചർമ്മം ധരിച്ച അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ശിവയുടെ മാതാവ് മേന ഭീതിയിലായി।

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

അവൾ അമ്പരന്ന് വിറച്ച്, വ്യാകുലയായി, മനസ്സു കലങ്ങിയതായി കണ്ടപ്പോൾ നീ വിരലാൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി “ഇവൻ ശിവൻ” എന്നു പറഞ്ഞു, പിന്നെ അവളോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

നിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ദുഃഖഭാരമേറിയ സതിയായ മേന, കാറ്റടിച്ച് വീണ വള്ളിപോലെ വേഗത്തിൽ നിലത്തേക്ക് പതിച്ചു വീണു.

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

ഈ വികൃതമായ സംഭവമ देखकर അവൾ, “ഇതെന്ത്! എന്റെ ദുർഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ വഞ്ചിതയായി” എന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഉടനെ മേനകാ ക്ഷണത്തിൽ അവിടെയേ മൂർച്ചിച്ചു വീണു.

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

അപ്പോൾ സഖിമാർ പലവിധ പരിശ്രമങ്ങളോടെ അവളെ ശുശ്രൂഷിച്ചു; ഗിരീശ്വരന്റെ പ്രിയയായ മേന പതുക്കെ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു.

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

ഹേ പ്രിയ, മേനയുടെ ഗർവ്വം അകറ്റുന്ന ആ അത്ഭുതാത്മഗണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുത്തി—മായയാൽ അലിപ്തവും പൂർണ്ണ നിർവികാരവുമായ ആത്മതത്ത്വം.