अनरण्य-वंशवर्णनम् तथा पिप्पलादस्य कामोत्पत्तिः (Genealogy of King Anaraṇya and Pippalāda’s arousal of desire)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । मनोर्वंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वर । इन्द्रसावर्णिसंज्ञस्य चतुर्दशमितस्य हि

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപേശ്വരാ! മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ആ രാജാവ് അനരണ്യൻ. അവൻ ‘ഇന്ദ്ര-സാവർണി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പതിനാലാം മന്വന്തരത്തിൽപ്പെട്ടവൻ ആകുന്നു.

Verse 2

अनरण्यो नृपश्रेष्ठस्स प्तद्वीपमहीपतिः । शम्भुभक्तो विशेषेण मङ्गलारण्यजो बली

അനരണ്യൻ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ; സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയുടെ അധിപതി. മംഗലാരണ്യത്തിൽ ജനിച്ച ആ ബലവാൻ പ്രത്യേകമായി ശംഭുവിന്റെ അനന്യഭക്തനായിരുന്നു.

Verse 3

भृगुं पुरोधसं कृत्वा शतं यज्ञांश्चकार सः । न स्वीचकार शक्रत्वं दीयमानं सुरैरपि

ഭൃഗുവിനെ പുരോഹിതനാക്കി അദ്ദേഹം നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി. ദേവന്മാർ നൽകിയ ഇന്ദ്രപദവും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചില്ല.

Verse 4

बभूवश्शतपुत्राश्च राज्ञस्तस्य हिमालय । कन्यैका सुन्दरी नाम्ना पद्मा पद्मालया समा

ഹേ ഹിമാലയാ! ആ രാജാവിന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ പത്മാ എന്ന പേരുള്ള ഒരേയൊരു സുന്ദരിയായ പുത്രി—പദ്മാലയാ ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ദീപ്തിയും ശുദ്ധിയും നിറഞ്ഞവൾ.

Verse 5

यस्स्नेहः पुत्रशतके कन्यायाञ्च ततोऽधिकः । नृपस्य तस्य तस्यां हि बभूव नगसत्तम

ഹേ നഗശ്രേഷ്ഠാ! നൂറ് പുത്രന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തേക്കാളും അധികം ആ രാജാവിന് തന്റെ പുത്രിയോടായിരുന്നു സ്നേഹം; അവളോടു അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം അനുരാഗം ഉദിച്ചു.

Verse 6

प्राणाधिकाः प्रियतमा महिष्यस्सर्वयोषितः । नृपस्य पत्न्यः पञ्चासन्सर्वास्सौभाग्यसंयुता

രാജാവിന്റെ പ്രധാന മഹിഷിമാർ പ്രാണത്തേക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവരും, എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും അത്യന്തം പ്രിയതമരുമായിരുന്നു. രാജാവിന് അഞ്ചു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ എല്ലാവരും സൗഭാഗ്യസമ്പന്നരായിരുന്നു.

Verse 7

सा कन्या यौवनस्था च बभूव स्वपितुर्गृहे । पत्रं प्रस्थापयामास सुवरान यनायसः

ആ കന്യ യൗവനം പ്രാപിച്ചിട്ടും പിതൃഗൃഹത്തിൽ തന്നെ പാർന്നു. തുടർന്ന് ശ്രേഷ്ഠരെ ദൂതന്മാരാക്കി ഒരു കത്ത് അയച്ചു.

Verse 8

एकदा पिप्पलादर्षिर्गर्न्तुं स्वाश्रममुत्सुकः । तपःस्थाने निर्जने च गन्धर्वं स ददर्श ह

ഒരിക്കൽ പിപ്പലാദ ഋഷി സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഉത്സുകനായി. തപസ്സിനായി വേർതിരിച്ച നിർജനസ്ഥാനത്ത് അദ്ദേഹം ഒരു ഗന്ധർവനെ കണ്ടു.

Verse 9

स्त्रीयुतं मग्नचित्तं च शृङ्गारे रससागरे । विहरन्तं महाप्रेम्णा कामशास्त्रविशारदम्

അവൻ ഒരു സ്ത്രീയോടുകൂടി, മനസ്സ് മുഴുവനായി ലീനമായി, മഹാപ്രേമത്തോടെ ശൃംഗാരരസസാഗരത്തിൽ വിഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; കാമശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണനായിരുന്നു.

Verse 10

दृष्ट्वा तं मुनिशार्दूलः सकामः संबभूव सः । तपत्स्वदत्तचित्तश्चाचिंतयद्दारसंग्रहम्

അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ആ മുനിശാർദൂലൻ കാമത്താൽ ഉണർന്നു. തപസ്സിൽ ചിത്തം നിവേശിച്ചിരുന്നിട്ടും ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണമെന്ന ചിന്ത അവനിൽ ഉദിച്ചു.

Verse 11

एवंवृत्तस्य तस्यैव पिप्पलादस्य सन्मुनेः । कियत्कालो गतस्तत्र कामोन्मथितचेतसः

ഇങ്ങനെ ആയിരുന്ന ആ സന്മുനി പിപ്പലാദന്റെ, കാമം കലക്കിയ മനസ്സോടെ, അവിടെ എത്രകാലം കഴിഞ്ഞു?

Verse 12

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं पद्मामिव मनोरमाम्

ഒരിക്കൽ മുനീശ്വരൻ പുഷ്പഭദ്രാ നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ പോകുമ്പോൾ, താമരപോലെ മനോഹരിയായ യുവതി പദ്മയെ കണ്ടു।

Verse 13

केयं कन्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः । जना निवेदयांचक्रुर्नत्वा शापनियन्त्रिताः

മുനി സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നവരോട് “ഈ കന്യ ആരാണ്?” എന്നു ചോദിച്ചു; ശാപബന്ധിതരായ അവർ നമസ്കരിച്ചു കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം അറിയിച്ചു।

Verse 14

जना ऊचुः । अनरण्यसुतेयं वै पद्मा नाम रमापरा । वरारोहा प्रार्थ्यमाना नृपश्रेष्ठैर्गुणालया

ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഇവൾ സത്യമായും അനരണ്യന്റെ പുത്രി; പദ്മാ എന്ന നാമം, രമയുടെ പരമസ്വരൂപം. വരാരോഹാ, ഗുണാലയം; ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കന്മാർ വിവാഹാർത്ഥം അപേക്ഷിക്കുന്നവൾ.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्वाक्यं जनानां तथ्यवादिनाम् । चुक्षोभातीव मनसि तल्लिप्सुर भवच्च सः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—സത്യവാദികളായ ജനങ്ങളുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ മുനി മനസ്സിൽ അത്യന്തം കലങ്ങിപ്പോയി; അതേ കാര്യം നേടുവാൻ അതീവ ആഗ്രഹിയായി മാറി.

Verse 16

मुनिः स्नात्वाभीष्टदेवं सम्पूज्य विधिवच्छिवम् । जगाम कामी भिक्षार्थमनरण्यसभां गिरे

സ്നാനം ചെയ്ത് മുനി തന്റെ ഇഷ്ടദേവനായ ശിവനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജിച്ചു. പിന്നെ അഭീഷ്ടസിദ്ധി ആഗ്രഹിച്ചു ഭിക്ഷയ്ക്കായി അനരണ്യഗിരിയിലെ സഭയിലേക്കു പോയി।

Verse 17

राजा शीघ्रं मुनिं दृष्ट्वा प्रणनाम भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

രാജാവ് മുനിയെ കണ്ടയുടൻ ഭയാകുലനായി വേഗത്തിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു. മധുപർക്കം മുതലായ ആദരങ്ങൾ നൽകി ഭക്തിയോടെ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു।

Verse 18

कामात्सर्वं गृहीत्वा च ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किञ्चिनिर्वक्तुमक्षमः

കാമവശനായി മുനി എല്ലാം സ്വീകരിച്ച് കന്യയെ യാചിച്ചു. എന്നാൽ രാജാവ് മൗനമായി; ഒന്നും ഉച്ചരിക്കാൻ പൂർണ്ണമായി അശക്തനായി.

Verse 19

मुनिर्ययाचे कन्यां स तां देहीति नृपेश्वर । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्यामि क्षणेन च

മുനി കന്യയെ ആവശ്യപ്പെട്ടു: “ഹേ രാജാധിരാജാ, അവളെ എനിക്കു തരിക; അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷണത്തിൽ എല്ലാം ഭസ്മമാക്കും.”

Verse 20

सर्वे बभूववुराच्छन्ना गणास्तत्तेजसा मुने । रुरोद राजा सगणो दृष्ट्वा विप्रं जरातुरम्

ഹേ മുനേ, ആ തേജസ്സാൽ എല്ലാ ഗണങ്ങളും മൂടപ്പെട്ടു. ജരാക്ലിഷ്ടനായ ആ വിപ്രനെ കണ്ട രാജാവ് അനുചരന്മാരോടുകൂടെ കരഞ്ഞു.

Verse 21

महिष्यो रुरुदुस्सर्वा इतिकर्त्तव्यताक्षमाः । मूर्च्छामाप महाराज्ञी कन्यामाता शुचाकुला

എല്ലാ പെൺമഹിഷികളും കരഞ്ഞുതുടങ്ങി; എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയാതെ അശക്തരായി. ദുഃഖത്തിൽ വിറങ്ങലിച്ച കന്യാമാതാവായ മഹാരാണി മൂർച്ചപ്പെട്ടു വീണു।

Verse 22

बभूवुस्तनयास्सर्वे शोकाकुलि तमानसाः । सर्वं शोकाकुलं जातं नृपसम्बन्धि शैलप

രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും മനസ്സിൽ ശോകത്തിൽ മുങ്ങി. രാജകുടുംബത്തോടും ശൈലപബന്ധുക്കളോടും ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാം ശോകാകുലമായി.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे प्राज्ञो द्विजो गुरुरनुत्तमः । पुरोहितश्च मतिमानागतो नृपसन्निधिम्

ഇതിനിടയിൽ ജ്ഞാനിയായ അത്യുത്തമ ദ്വിജഗുരുവും, വിവേകമുള്ള പുരോഹിതനും, രാജസന്നിധിയിൽ എത്തി.

Verse 24

राजा प्रणम्य सम्पूज्य रुरोद च तयोः पुरः । सर्वं निवेदयांचक्रे पप्रच्छोचितमाशु तत्

രാജാവ് നമസ്കരിച്ചു വിധിപൂർവ്വം അവരെ പൂജിച്ചു. പിന്നെ അവരുടെ സന്നിധിയിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് എല്ലാം അറിയിച്ച്, ഉടൻ എന്താണ് യുക്തമായ കര്‍ത്തവ്യം എന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 25

अथ राज्ञो गुरुर्विप्रः पण्डितश्च पुरोहितः । अपि द्वौ शास्त्रनीतिज्ञौ बोधयामासतुर्नृपम्

അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ഗുരുവായ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണനും പുരോഹിതനും—ഇരുവരും ശാസ്ത്രവും നീതിയും അറിയുന്നവർ—രാജാവിനെ യഥാവിധി ബോധിപ്പിച്ച് ശരിയായ മാർഗം കാണിച്ചു.

Verse 26

शोकाकुलाश्च महिषीर्नृपबालांश्च कन्यकाम् । उत्तमा नीतिमादृत्य सर्वेषां हितकारिणीम्

രാജ്ഞിമാരും രാജകുട്ടികളും ആ കന്യയും ദുഃഖത്തിൽ ആകുലരായി. എന്നാൽ ഉത്തമാ ഉന്നതമായ നീതി സ്വീകരിച്ച് എല്ലാവർക്കും ഹിതം വരുത്തി.

Verse 27

गुरुपुरोधसावूचतुः । शृणु राजन्महाप्राज्ञ वचो नौ सद्धितावहम् । मा शुचः सपरीवारश्शास्त्रे कुरु मतिं सतीम्

ഗുരുവും പുരോഹിതനും പറഞ്ഞു—“മഹാപ്രാജ്ഞനായ രാജാവേ, സത്യഹിതം വരുത്തുന്ന ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക. പരിവാരത്തോടുകൂടെ ദുഃഖിക്കരുത്; ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ മനസ്സിനെ ദൃഢമാക്കുക.”

Verse 28

अद्य वाब्ददिनान्ते वा दातव्या कन्यका नृप । पात्राय विप्रायान्यस्मै कस्मै चिद्वा विशेषतः

ഹേ നൃപാ! ഇന്നുതന്നെയോ അല്ലെങ്കിൽ വർഷവും ദിവസവും അവസാനിക്കുമ്പോഴോ കന്യാദാനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്—വിശേഷിച്ച് യോഗ്യനായ ബ്രാഹ്മണനു; അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു യോഗ്യപാത്രനു.

Verse 29

सत्पात्रं ब्राह्मणादन्यन्न पश्यावो जगत्त्रये । सुतां दत्त्वा च मुनये रक्ष स्वां सर्वसम्पदम्

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സത്യബ്രാഹ്മണനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ സത്പാത്രം ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ മുനിക്കു പുത്രിയെ നൽകി, നിന്റെ സമസ്ത സമ്പത്തും ക്ഷേമവും സംരക്ഷിക്കു.

Verse 30

राजन्नेकनिमित्तेन सर्वसंपद्विनश्यति । सर्वं रक्षति तं त्यक्त्वा विना तं शरणागतम्

ഹേ രാജാവേ! ഒരൊറ്റ (അധർമ്മ) കാരണത്താൽ സമസ്ത സമ്പത്തും നശിക്കുന്നു. എല്ലാം കാക്കുന്ന അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റിടത്ത് ശരണം തേടുന്നവൻ യഥാർത്ഥ ആശ്രയം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । राजा प्राज्ञवचः श्रुत्वा विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यां सालंकृतां कृत्वा मुनीन्द्राय ददौ किल

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ജ്ഞാനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചു. പിന്നെ കന്യയെ അലങ്കരിച്ച് മുനീന്ദ്രനു സത്യമായും നൽകി.

Verse 32

कान्तां गृहीत्वा स मुनिर्विवाह्य विधिवद्गिरे । पद्मां पद्मोपमां तां वै मुदितस्स्वालयं ययौ

ആ മുനി തന്റെ പ്രിയയായ പദ്മയെ കൈപിടിച്ച് പർവതത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം വിവാഹകർമ്മം നിർവഹിച്ചു. പിന്നെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, താമരസമാനയായ പദ്മയോടൊപ്പം തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 33

राजा सर्वान्परित्यज्य दत्त्वा वृद्धाय चात्मजाम् । ग्लानिं चित्ते समाधाय जगाम तपसे वनम्

രാജാവ് എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് തന്റെ പുത്രിയെ ആ വൃദ്ധനു വിവാഹമായി നൽകി. പിന്നെ മനസ്സിൽ ഗാഢമായ ഗ്ലാനി ഉറപ്പാക്കി തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി—പാശുബന്ധനം വിട്ട് മോക്ഷദാതാവായ പതി-ശിവന്റെ പഥത്തിലേക്ക്.

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डेऽनरण्यचरितवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ “അനരണ്യചരിതവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 35

पूज्याः पुत्राश्च भृत्याश्च मूर्च्छामापुर्नृपं विना । शुशुचुः श्वाससंयुक्तं ज्ञात्वा सर्वेपरे जनाः

രാജാവില്ലാതെ പൂജ്യന്മാരും പുത്രന്മാരും ഭൃത്യന്മാരും മൂർച്ചിതരായി വീണു. മറ്റു ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും, അവനിൽ ഇനിയും ശ്വാസം ശേഷിക്കുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു വിലപിച്ചു।

Verse 36

अनरण्यो वनं गत्वा तपस्तप्त्वाति शंकरम् । समाराध्य ययौ भक्त्या शिवलोकमनामयम्

അനരണ്യൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി കഠിനതപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ച്, ദുഃഖരഹിതമായ നിർാമയ ശിവലോകം പ്രാപിച്ചു.

Verse 37

नृपस्य कीर्तिमान्नाम्ना ज्येष्ठपुत्रोथ धार्मिकः । पुत्रवत्पालयामास प्रजा राज्यं चकार ह

രാജാവിന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ ‘കീർത്തിമാൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ; സത്യത്തിൽ ധർമ്മാത്മാവ്. അവൻ പ്രജയെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ പരിപാലിച്ച് യഥാവിധി രാജ്യം ഭരിച്ചു.

Verse 38

इति ते कथितं शैलानरण्यचरितं शुभम् । कन्यां दत्त्वा यथारक्षद्वंशं चाप्यखिलं धनम्

ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിനക്കു പർവ്വതരാജനും വനവാസിയും സംബന്ധിച്ച ഈ ശുഭചരിതം പറഞ്ഞു. കന്യാദാനം ചെയ്ത് അവൻ തന്റെ വംശത്തെ കാത്തു, സമസ്ത ധനവും സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 39

शैलराज त्वमप्येवं सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वकुलं सर्वान्वशान्कुरु सुरानपि

ഹേ ശൈലരാജാ! നീയും ഇങ്ങനെ നിന്റെ പുത്രിയെ ശിവനു സമർപ്പിച്ച് നിന്റെ സമസ്ത കുലത്തെയും കാത്തുകൊൾക. എല്ലാവരെയും സൗഹൃദപരമായ ശാസനയിൽ നിർത്തി, ദേവന്മാരെയും പോലും യഥോചിത ക്രമത്തിൽ നിലനിർത്തുക.