Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

मेना-हिमालयसंवादः

Menā’s Counsel to Himālaya; Response to Slander of Śiva

ऋषय ऊचुः । सर्वोत्कृष्टं महाराज सार्वभौम दिवौकसाम् । स्वभाग्यं वर्ण्यतेऽस्माभिः किं पुनस्सकलोत्तमम्

ṛṣaya ūcuḥ | sarvotkṛṣṭaṃ mahārāja sārvabhauma divaukasām | svabhāgyaṃ varṇyate'smābhiḥ kiṃ punassakalottamam

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാരാജാ! ദേവലോകത്തിന്റെ സർവ്വഭൗമനേ! ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ പരമഭാഗ്യത്തെയേ സರ್ವോത്തമമെന്ന് വർണ്ണിക്കുന്നു; എന്നാൽ സകലത്തിലും ഉത്തമമായതിനെ കുറിച്ച് പറയുന്നത് എത്രയധികം മഹത്തായിരിക്കും!

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सर्वोत्कृष्टम्O most excellent (one)
सर्वोत्कृष्टम्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसर्व-उत्कृष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सम्बोधनार्थं स्तुतिवचनम्)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन
सार्वभौमO universal sovereign
सार्वभौम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसार्व-भौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; विशेषण
दिवौकसाम्of the dwellers in heaven (gods)
दिवौकसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्-ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
स्वभाग्यम्our own good fortune
स्वभाग्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व-भाग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वर्ण्यतेis being described
वर्ण्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्ण् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta (कर्ता, कर्मणि) / Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता in passive/करण), बहुवचन; सर्वनाम
किम्what?
किम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
पुनःthen again / moreover
पुनः:
Kriyavisheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; ‘moreover/further’ अर्थे क्रियाविशेषण
सकलोत्तमम्best of all
सकलोत्तमम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeAdjective
Rootसकल-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘किम्’ इत्यस्य विशेषण (what is the best of all?)

The sages (ṛṣis)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Significance: Declaring Śiva as sārvabhauma (universal sovereign) supports the pilgrim’s conviction that any authentic Śiva-kṣetra grants access to the supreme Lord beyond sectarian limits.

Type: stotra

FAQs

It expresses the Shaiva devotional principle that even the ability to praise and hear sacred truth is itself a rare grace (anugraha), and that the Supreme—ultimately Shiva as Pati, the highest reality—is beyond ordinary comparison.

The verse sets the tone of exalted praise (stuti) that culminates in recognizing the Supreme Lord. In Shaiva practice, such praise naturally turns the mind toward Saguna Shiva—often worshiped as the Linga—through whom the seeker is led toward the highest truth.

A practical takeaway is stuti and śravaṇa: regularly recite Shiva-stotras or the Panchakshara mantra (Om Namaḥ Śivāya) with gratitude, treating the opportunity to worship and hear Shiva-kathā as sacred fortune.