गणेशोत्पत्ति-प्रसङ्गः / Episode on the Origin of Gaṇeśa (Śvetakalpa Account)

Verse 1

सूत उवाच । तारकारेरिति श्रुत्वा वृत्तमद्भुतमुत्तमम् । नारदस्सुप्रसन्नोथ पप्रच्छ प्रीतितो विधिम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—താരകന്റെ ശത്രു (സ്കന്ദൻ) സംബന്ധിച്ച അത്യദ്ഭുതവും ഉത്തമവും ആയ ആ വൃത്താന്തം കേട്ടപ്പോൾ നാരദൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി; ഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം പിന്നെ വിധി (പൂജാ‑വ്രതക്രമം) ചോദിച്ചു।

Verse 2

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ शिवज्ञाननिधे मया । श्रुतं कार्तिकसद्वृत्तममृतादपि चोत्तमम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവാ, ഹേ പ്രജാനാഥാ, ഹേ ശിവജ്ഞാനനിധേ! കാർത്തികേയന്റെ സദ്വൃത്താന്തം ഞാൻ ശ്രവിച്ചു; അത് അമൃതത്തേക്കാളും ഉത്തമമാണ്।

Verse 3

अधुना श्रोतुमिच्छामि गाणेशं वृत्तमुत्तमम् । तज्जन्मचरितं दिव्यं सर्वमंगलमंगलम्

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഗണേശനെക്കുറിച്ചുള്ള അത്യുത്തമമായ വൃത്താന്തം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—അവന്റെ ദിവ്യജന്മചരിതവും കൃത്യങ്ങളും, സർവമംഗളങ്ങളിൽ പരമമംഗളമായത്।

Verse 4

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदस्य महामुने । प्रसन्नमानसो ब्रह्मा प्रत्युवाच शिवं स्मरन्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മഹാമുനി നാരദന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, മനസ്സ് പ്രസന്നമായ ബ്രഹ്മാവ് ഭഗവാൻ ശിവനെ സ്മരിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । कल्पभेदाद्गणेशस्य जनिः प्रोक्ता विधेः परात् । शनिदृष्टं शिरश्छिन्नं संचितं गजमाननम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—കൽപഭേദങ്ങളാൽ ഗണേശന്റെ ജന്മവൃത്താന്തം സാധാരണവിധിയെ അതിക്രമിച്ച് പലവിധമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശനിയുടെ ദൃഷ്ടി പതിച്ചതോടെ ശിരഛേദം സംഭവിച്ചു; പിന്നെ ഗജമുഖരൂപം സംയോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 6

इदानीं श्वेतकल्पोक्ता गणेशोत्पत्तिरुच्यते । यत्र च्छिन्नं शिरस्तस्य शिवेन च कृपालुना

ഇപ്പോൾ ശ്വേതകൽപ്പത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ച ഗണേശോത്പത്തി വിവരണം പറയുന്നു—അവിടെ കരുണാമയനായ ശിവൻ അവന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു, പിന്നെ അനുഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 7

संदेहो नात्र कर्तव्यः शंकरस्सूतिकृन्मुने । स हि सर्वाधिपः शंभुर्निर्गुणस्सगुणो ऽपि हि

മുനേ, ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട; ശങ്കരൻ തന്നെയാണ് ജനനകാരണം ആയത്. ആ ശംഭുവാണ് സർവാധിപൻ—നിർഗുണനും, കരുണയാൽ സഗുണരൂപത്തിലും പ്രകാശിക്കുന്നവൻ।

Verse 8

तल्लीलयाखिलं विश्वं सृज्यते पाल्यते तथा । विनाश्यते मुनिश्रेष्ठ प्रस्तुतं शृणु चादरात्

അവന്റെ ലീലകൊണ്ടുതന്നെ ഈ സർവ്വവിശ്വം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു, പാലിക്കപ്പെടുന്നു, ഒടുവിൽ ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതു ആദരത്തോടെ കേൾക്കുക.

Verse 9

उद्वाहिते शिवे चात्र कैलासं च गते सति । कियता चैव कालेन जातो गणपतेर्भवः

ശിവൻ വിധിപൂർവ്വം വിവാഹിതനായി കൈലാസത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ ശേഷം, എത്ര കാലം കഴിഞ്ഞ് ഗണപതിയുടെ അവതാരം (ജനനം) സംഭവിച്ചു?

Verse 10

एकस्मिन्नेव काले च जया च विजया सखी । पार्वत्या च मिलित्वा वै विचारे तत्पराभवत्

അന്നേ സമയത്ത് ജയയും വിജയയും എന്ന സഖിമാർ പാർവതിയുമായി കൂടിച്ചേർന്ന്, എന്ത് ചെയ്യണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചനയിൽ ലീനരായി.

Verse 11

रुद्रस्य च गणास्सर्वे शिवस्याज्ञापरायणाः । ते सर्वेप्यस्मदीयाश्च नन्दिभृंगिपुरस्सराः

രുദ്രന്റെ എല്ലാ ഗണങ്ങളും ശിവാജ്ഞ പാലിക്കുന്നതിൽ പൂർണ്ണമായി സമർപ്പിതരാണ്. അവർ എല്ലാവരും നമ്മുടെ പക്ഷത്തുമുണ്ട്—അവരിൽ നന്ദിയും ഭൃംഗിയും മുൻപന്തിയിലാണ്.

Verse 12

प्रमथास्ते ह्यसंख्याता अस्मदीयो न कश्चन । द्वारि तिष्ठन्ति ते सर्वे शंकराज्ञापरायणाः

ആ പ്രമഥന്മാർ സത്യമായും അസംഖ്യരാണ്; അവരിൽ ഒരാളും ഞങ്ങളുടേതല്ല. അവർ എല്ലാവരും വാതിലിങ്കൽ നിന്നുകൊണ്ട് ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുവാൻ പൂർണ്ണമായി പരായണരാണ്.

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशोत्पत्तिवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയിലെ ചതുര്ഥ കുമാരഖണ്ഡത്തിൽ ‘ഗണേശോത്പത്തി-വർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ത്രയോദശ അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती देवी सखीभ्यां सुन्दरं वचः । हितं मेने तदा तच्च कर्तुं स्माप्यध्यवस्यति

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവി പാർവതി തന്റെ രണ്ടു സഖിമാരോടു മധുരവും മനോഹരവും ആയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. അത് ഹിതകരമെന്ന് കരുതി, അത് ചെയ്യാൻ അവൾ ദൃഢമായി തീരുമാനിച്ചു.

Verse 15

ततः कदाचिन्मज्जत्यां पार्वत्यां वै सदाशिवः । नंदिनं परिभर्त्स्याथ ह्याजगाम गृहांतरम्

പിന്നീട് ഒരിക്കൽ, പാർവതി കുളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ സദാശിവൻ നന്ദിയെ ശാസിച്ചു; പിന്നെ ആ സ്ഥലം വിട്ട് അകത്തുള്ള മറ്റൊരു മുറിയിലേക്കു പോയി.

Verse 16

आयांतं शंकरं दृष्ट्वाऽसमये जगदंबिका । उत्तस्थौ मज्जती सा वै लज्जिता सुन्दरी तदा

അസമയത്ത് ശങ്കരൻ വരുന്നതു കണ്ട ജഗദംബിക—കുളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവൾ—ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു; ആ സുന്ദരി ദേവി അന്നേ നിമിഷം ലജ്ജിച്ചു.

Verse 17

तस्मिन्नवसरे देवी कौतुकेनातिसंयुता । तदीयं तद्वचश्चैव हितं मेने सुखावहम्

ആ സമയത്ത് ദേവി അത്യന്തം കൗതുകത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, അവന്റെ വാക്കുകളെ ഹിതകരവും സുഖദായകവും എന്നു കരുതി।

Verse 18

एवं जाते सदा काले कदाचित्पार्वती शिवा । विचिंत्य मनसा चेति परमाया परेश्वरी

ഇങ്ങനെ കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ഒരിക്കൽ ശിവസ്വരൂപിണിയായ ശുഭയായ പാർവതി മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു; കാരണം അവളാണ് പരമമായയും പരേശ്വരിയും।

Verse 19

मदीयस्सेवकः कश्चिद्भवेच्छुभतरः कृती । मदाज्ञया परं नान्यद्रेखामात्रं चलेदिह

എന്റെ ഒരു സേവകൻ അത്യന്തം ശുഭനും കൃതാർത്ഥനും ആകട്ടെ; എന്റെ ആജ്ഞയെ മറികടന്ന് ഇവിടെ ഒന്നും—രേഖാമാത്രം പോലും—ചലിക്കരുത്।

Verse 20

विचार्येति च सा देवी वपुषो मलसंभवम् । पुरुषं निर्ममौ सा तु सर्वलक्षणसंयुतम्

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ആ ദേവി തന്റെ ദേഹമലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഒരു പുരുഷനെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവൻ സർവ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായിരുന്നു।

Verse 21

सर्वावयवनिर्द्दोषं सर्वावयव सुन्दरम् । विशालं सर्वशोभाढ्यं महाबलपराक्रमम्

അവൻ ഓരോ അവയവത്തിലും നിർദോഷനും, ഓരോ ഭാഗത്തിലും സുന്ദരനും, വിശാലവും മഹിമയുമുള്ളവനും, സർവ്വശോഭകളാൽ അലങ്കൃതനും, മഹാബലവും വീരപരാക്രമവും സമ്പന്നനുമായിരുന്നു।

Verse 22

वस्त्राणि च तदा तस्मै दत्त्वा सा विविधानि हि । नानालंकरणं चैव बह्वाशिषमनुत्तमाम्

അപ്പോൾ അവൾ അവനു പലവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി, നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളും അർപ്പിച്ചു, ധാരാളമായ അനുത്തമ ആശീർവാദങ്ങളും പ്രസാദിച്ചു.

Verse 23

मत्पुत्रस्त्वं मदीयोसि नान्यः कश्चिदिहास्ति मे । एवमुक्तस्य पुरुषो नमस्कृत्य शिवां जगौ

“നീ എന്റെ പുത്രൻ; നീ എന്റേതു തന്നെ; ഇവിടെ എനിക്ക് മറ്റാരുമില്ല.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട് ആ പുരുഷൻ നമസ്കരിച്ചു ശിവാ (പാർവതി)യെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 24

गणेश उवाच । किं कार्यं विद्यते तेद्य करवाणि तवोदितम् । इत्युक्ता सा तदा तेन प्रत्युवाच सुतं शिवा

ഗണേശൻ പറഞ്ഞു: “ഇന്ന് അമ്മയ്ക്ക് എന്ത് കാര്യമുണ്ട്? അമ്മ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശിവാ (ദേവി) അപ്പോൾ തന്റെ പുത്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 25

शिवोवाच । हे तात शृणु मद्वाक्यं द्वारपालो भवाद्य मे । मत्पुत्रस्त्वं मदीयोऽसि नान्यथा कश्चिदस्ति मे

ശിവൻ അരുളി: “പ്രിയ കുഞ്ഞേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ഇന്നുമുതൽ നീ എന്റെ ദ്വാരപാലകനാകുക. നീ എന്റെ പുത്രൻ, നീ എന്റേതു തന്നെ; എനിക്ക് നിനക്കുപോലെ മറ്റാരുമില്ല.”

Verse 26

विना मदाज्ञां मत्पुत्र नैवायान्म द्गृहान्तरम् । कोऽपि क्वापि हठात्तात सत्यमेतन्मयोदितम्

“എന്റെ ആജ്ഞയില്ലാതെ, എന്റെ പുത്രാ, ആരും—എവിടെ നിന്നായാലും—ബലമായി എന്റെ ഗൃഹത്തിന്റെ അകത്തളത്തിലേക്ക് കടക്കരുത്. പ്രിയ കുഞ്ഞേ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ.”

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च ददौ तस्मै यष्टिं चातिदृढां मुने । तदीयं रूपमालोक्य सुन्दरं हर्षमागता

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ഹേ മുനേ, അവന് അത്യന്തം ദൃഢമായ ദണ്ഡം നൽകി. തന്റെ തന്നെ സുന്ദരരൂപം കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.

Verse 28

मुखमाचुंब्य सुप्रीत्यालिंग्य तं कृपया सुतम् । स्वद्वारि स्थापयामास यष्टिपाणिं गणाधिपम्

അവന്റെ മുഖം ചുംബിച്ച്, അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, കരുണയോടെ ആ പുത്രനെ—കയ്യിൽ ദണ്ഡം ധരിച്ച ഗണാധിപൻ ഗണേശനെ—സ്വദ്വാരത്തിൽ കാവലായി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 29

अथ देवीसुतस्तात गृहद्वारि स्थितो गणः । यष्टिपाणिर्महावीरः पार्वतीहितकाम्यया

അതിനുശേഷം, ഹേ താത, ദേവിയുടെ പുത്രനായ ആ ഗണൻ ഗൃഹദ്വാരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു—കയ്യിൽ ദണ്ഡം ധരിച്ച മഹാവീരൻ—പാർവതിയുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച്.

Verse 30

स्वद्वारि स्थापयित्वा तं गणेशं स्वसुतं शिवा । स्वयं च मज्जती सा वै संस्थितासीत्सखीयुता

സ്വദ്വാരത്തിൽ തന്റെ പുത്രനായ ഗണേശനെ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, ശിവാ (പാർവതി) സ്വയം സ്നാനം ആരംഭിച്ചു; സഖികളോടൊപ്പം അവിടെ തന്നെയിരുന്നു.

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु शिवो द्वारि समागतः । कौतुकी मुनिर्शादूल नानालीलाविशारदः

അന്നേ സമയത്ത് ശിവൻ വാതിലിങ്കൽ എത്തി—ഹേ മുനിശാർദൂലാ, അദ്ദേഹം കൗതുകപ്രിയനും അനേകം ദിവ്യ ലീലകളിൽ നിപുണനും ആകുന്നു।

Verse 32

उवाच च शिवेशं तमविज्ञाय गणाधिपः । मातुराज्ञां विना देव गम्यतां न त्वया धुना

ആ ശിവേശ്വരനെ തിരിച്ചറിയാതെ ഗണാധിപൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! മാതാവിന്റെ ആജ്ഞയില്ലാതെ ഇപ്പോൾ നീ പോകാൻ പാടില്ല.”

Verse 33

मज्जनार्थं स्थिता माता क्व यासीतो व्रजाधुना । इत्युक्त्वा यष्टिकां तस्य रोधनाय तदाग्रहीत्

കുളിക്കാനായി നിന്നിരുന്ന മാതാവ് പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ഉടൻ തിരികെ വരിക.” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ തടയാൻ അവൾ ഉടൻ ഒരു ചെറിയ വടി എടുത്തു.

Verse 34

तं दृष्ट्वा तु शिवः प्राह कं निषेधसि मूढधीः । मां न जानास्यसद्बुद्धे शिवोहमिति नान्यथा

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശിവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മൂഢബുദ്ധിയേ! നീ ആരെയാണ് വിലക്കുന്നത്? ഹേ തെറ്റിദ്ധാരണയുള്ളവനേ, നീ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; ഞാൻ ശിവൻ—ഇതാണ് സത്യം, മറ്റെങ്ങനെല്ല.”

Verse 35

ताडितस्तेन यष्ट्या हि गणेशेन महेश्वरः । प्रत्युवाच स तं पुत्रं बहुलीलश्च कोपितः

ഗണേശൻ ആ ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിച്ചതോടെ, അനേകം ദിവ്യലീലാരൂപങ്ങളുള്ള മഹേശ്വരൻ കോപിച്ച് തന്റെ പുത്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 36

शिव उवाच । मुर्खोसि त्वं न जानासि शिवोहं गिरिजापतिः । स्वगृहं यामि रे बाल निषेधसि कथं हि माम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“നീ മൂഢൻ; ഞാൻ ശിവൻ, ഗിരിജാപതി ആണെന്നു നീ അറിയുന്നില്ല. ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിലേക്കു പോകുന്നു—ഹേ ബാലാ, നീ എങ്ങനെ എന്നെ തടയും?”

Verse 37

इत्युक्त्वा प्रविशंतं तं महेशं गणनायकः । क्रोधं कृत्वा ततो विप्र दंडेनाताडयत्पुनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹേശൻ അകത്തു പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഗണനായകൻ—ഹേ വിപ്രാ—ക്രോധിച്ച് വീണ്ടും ദണ്ഡംകൊണ്ട് അവനെ അടിച്ചു।

Verse 38

ततश्शिवश्च संक्रुद्धो गणानाज्ञापयन्निजान् । को वायं वर्तते किंच क्रियते पश्यतां गणाः

അപ്പോൾ ശിവൻ ക്രുദ്ധനായി തന്റെ ഗണങ്ങളെ ആജ്ഞാപിച്ചു—“ഇവിടെ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? എന്താണ് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്? ഗണങ്ങളേ, നോക്കി ഉടൻ അറിഞ്ഞു അറിയിക്കൂ।”

Verse 39

इत्युक्त्वा तु शिवस्तत्र स्थितः क्रुद्धो गृहाद्बहिः । भवाचाररतस्स्वामी बह्वद्भुतसुलीलकः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ശിവൻ അവിടെ വീട്ടിന് പുറത്തു ക്രോധത്തോടെ നിലകൊണ്ടു—ഭവാചാരത്തിൽ രതനായ സ്വാമി, അനവധി അത്ഭുതകരവും വിസ്മയകരവും ആയ ലീലകളുള്ളവൻ।