Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Viśveśvara-māhātmya and the Nirguṇa–Saguṇa Emergence of Śiva (Śakti–Puruṣa/Prakṛti Discourse)

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विश्वेश्वरमाहात्म्ये काश्यां रुद्रागमनवर्णनंनाम द्वाविंशोऽध्यायः

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ viśveśvaramāhātmye kāśyāṃ rudrāgamanavarṇanaṃnāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ നാലാം കോടിരുദ്രസംഹിതയിലെ വിശ്വേശ്വരമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘കാശിയിൽ രുദ്രാഗമനവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formसमाप्तिसूचक अव्यय; colophon marker
श्रीशिवमहापुराणेin the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
श्रीशिवमहापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-शिव-महा-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Neuter, Locative, Singular; बहुपद-तत्पुरुष (title compound)
चतुर्थ्याम्in the fourth (section)
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular (agreeing with saṃhitāyām understood)
कोटिरुद्रसंहितायाम्in the Koṭirudra-saṃhitā
कोटिरुद्रसंहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकोटि-रुद्र-संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular; (कोटिरुद्रस्य संहिता) षष्ठी-तत्पुरुष
विश्वेश्वरमाहात्म्येin the (section on) the greatness of Viśveśvara
विश्वेश्वरमाहात्म्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वेश्वर-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Neuter, Locative, Singular; (विश्वेश्वरस्य माहात्म्यम्) षष्ठी-तत्पुरुष
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Feminine, Locative, Singular
रुद्रागमनवर्णनंनाम(entitled) ‘Description of Rudra’s arrival’
रुद्रागमनवर्णनंनाम:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र-आगमन-वर्णन-नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Neuter, Nominative, Singular; शीर्षक-समास: (रुद्रस्य आगमनस्य वर्णनम्) षष्ठी-तत्पुरुष; नाम (indeclinable-like usage as title marker)
द्वाविंशःtwenty-second
द्वाविंशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वा-विंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular (agreeing with adhyāyaḥ); numeral compound (22nd)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

Suta Goswami (traditional Purāṇic narrator concluding the chapter to the sages of Naimiṣāraṇya)

Jyotirlinga: Viśvanātha

Sthala Purana: Colophon situating the narrative within Viśveśvara Māhātmya: the chapter’s subject is Rudra’s arrival in Kāśī, grounding the kṣetra’s sanctity in Śiva’s direct presence (nitya-sannidhi).

Significance: Textual framing used in recitation (pārāyaṇa) to accrue merit and reinforce Kāśī’s status as a mokṣa-kṣetra centered on Viśveśvara.

S
Shiva (Rudra)
V
Vishveshvara
K
Kashi (Varanasi)

FAQs

This is a colophon marking the completion of a chapter in the Koṭirudra Saṃhitā, emphasizing the sanctity of Kāśī and the glory (māhātmya) of Viśveśvara—Shiva as the liberating Lord whose presence makes Kāśī a foremost place for mokṣa-oriented devotion.

By naming “Viśveśvara Māhātmya,” it points to Saguna Shiva worship centered on the Viśveśvara Liṅga (Jyotirliṅga tradition), where devotees approach Shiva through a concrete, worshipable form while seeking His supreme, transcendent grace.

As a chapter-ending marker for Viśveśvara’s glory in Kāśī, the practical takeaway is Liṅga-pūjā with pañcākṣarī japa (Om Namaḥ Śivāya), along with traditional Śaiva observances such as bhasma (tripuṇḍra) and rudrākṣa, especially when undertaking Kāśī-yātrā or Mahāśivarātri worship.