Dashati 3
Soma Pavamāna as the purified, radiant power flowing through the filter into the ritual seat
Soma (Pavamāna)
Bright flowing and exalting—celebratory praise aligned with the visible ‘running’ of clarified Soma
The verses belong to the Pavamāna hymn stream where Samavedic selection is primarily liturgical/melodic; specific ṛṣi attribution is not provided in the given data.
പവമാന സോമൻ പവിത്രം (ചാലനി) വഴിയായി ദീപ്തിയായി ഒഴുകി യോനി/പാത്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് യാഗാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ശുദ്ധീകരിത ശക്തിയായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു. ബഭ്രു–അരുൺ–ഹരി എന്നീ വർണ്ണവിശേഷണങ്ങൾ പിഴിഞ്ഞും തെളിച്ചും വന്ന സോമത്തിന്റെ പ്രകാശഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ശുദ്ധീകരണം ദ്രവത്തിന്റെ ഭൗതിക തെളിച്ചം മാത്രമല്ല; യജമാനന്റെ മനസ്സിലെ ഇച്ഛാശക്തിയും ഉദ്ദേശവും ശുദ്ധമാക്കുന്ന അന്തർശുദ്ധീകരണമാണ്—സോമൻ മനസസ്പതി, മനസ്സിന്റെയും നിർണ്ണയത്തിന്റെയും അധിപൻ. യാഗത്തിന്റെ വീരനായി, ലോകധാരകനായി അവൻ ക്രമത്തെ നിലനിർത്തുന്നു. അവസാനം സോമൻ ഇന്ദ്രന്റെ പാനാർത്ഥമായി അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഇന്ദ്രന് മദം/ബലം, ഉന്മേഷം എന്നിവ നൽകുന്ന മുഖ്യപാനം ആകുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्र सुन्वानायान्धसो मर्त्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
സോമരസം പിഴിയുന്നവനുവേണ്ടി, മർത്ത്യൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, ആ സ്തുതിഗാനം മുന്നോട്ടൊഴുകട്ടെ—ആ വചനം. അശ്രദ്ധനായ ശ്വാനത്തെ അകറ്റുക; ഹേ ഭൃഗുക്കളേ, യജ്ഞത്തെ കാക്കുന്നതുപോലെ അവനെ പ്രഹരിക്കുവിൻ.
Mantra 2
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम्
ഇവിടെ, ആനന്ദത്തിലുള്ള ബന്ധുവിനെപ്പോലെ, അവൻ ഭോഗത്തിനായി ശോധിക്കപ്പെടുന്നു; രണ്ടു മടികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന പുത്രനെപ്പോലെ; കന്യകളുടെ ഇടയിൽ സ്ലൈഡായി സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രിയനെപ്പോലെ; തിരഞ്ഞെടുത്ത വരനെപ്പോലെ—അവൻ യോനി, തന്റെ ആശ്രയത്തിൽ, ആസീനനാകുന്നു.
Mantra 3
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम्
സ വീരഃ ദക്ഷസാധനഃ—ശക്തി സിദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വീരൻ; യഃ ഹരിഃ (സോമ) രോദസീ എന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങളെ താങ്ങി നിർത്തുന്നു. ഹരിഃ പവിത്രത്തിൽ ചാലിക്കപ്പെടുന്നു; വിധാതാവുപോലെ ജ്ഞാനിയായ ക്രമീകരകനായി യോനിയിൽ (പാത്രത്തിൽ) ഇരിക്കുന്നു.
Mantra 4
अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शं गवे देवेभ्यो अनुकामकृत्
അമിത്രഹാ, വിചർഷണിഃ—മനുഷ്യരിൽ വ്യാപിക്കുന്ന സോമേ! നീ ശുദ്ധനാകുക; ഗാവിനും (ധനത്തിനും), ക്ഷേമത്തിനും, ദേവന്മാർക്കും വേണ്ടി—ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനായി.
Mantra 5
इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे मनश्चिन्मनसस्पतिः
ഇന്ദ്രൻ പാനം ചെയ്യുന്നതിനായി, ഹേ സോമ, മദ (ഉല്ലാസം) നിമിത്തം നീ പൂർണ്ണമായി ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു; നീ മനസസ്പതി—മനസ്സിന്റെ അധിപതിയും ആകുന്നു.
Mantra 6
पवमान सुवीर्यं रयिं सोम रिरीहि नः इन्दविन्द्रेण नो युजा
പവമാന സോമാ, ഞങ്ങൾക്ക് സുവീര്യം (ഉത്തമ വീര്യം)യും റയി (ധന-സമൃദ്ധി)യും ദാനം ചെയ്യുക; ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനെ യുക്തസഹായിയായി ചേർത്ത് ഞങ്ങളെ സമൃദ്ധരാക്കുക.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as Pavamāna—the Soma that is actively being purified—describing his tawny/ruddy radiance, his filtering through the pavitra, and his settling into the ritual vessel as an offering-power.
Because the purified Soma is prepared for Indra to drink; the verses frame Soma’s pouring and readiness as leading to Indra’s strength and exhilaration (mada) in the sacrifice.
‘Pavitra’ is the strainer/cloth used to clarify Soma; ‘yoni’ is the ‘seat’ or receptacle—practically the vessel/cup into which the clarified Soma is received and established for offering.