Sukta 13
Sukta 9.13
Likely Triṣṭubh/Jagatī-class line length; requires syllable count verification.
ഈ പവമാന സോമസ്തുതിയിൽ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന സോമൻ ഉണ്ണിനിർമ്മിതമായ ചാലനിയിലൂടെ “ആയിരം ധാരകളായി” വേഗത്തിൽ ഒഴുകി ദേവന്മാർക്ക് യോഗ്യനാകുന്നതിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച്, ശുദ്ധീകരിച്ച സോമസാരം വായുവിനും ഇന്ദ്രനും അർപ്പിക്കാനുള്ള ഒരുക്കിയ ഹവിസ്സായി അവതരിപ്പിച്ച്, ഒഴുകുന്ന ഇന്ദുവിന്റെ ശക്തികൾ സമൃദ്ധമായ ധനം, വീര്യശക്തി, ശത്രുബലങ്ങളുടെ പരാജയം എന്നിവ കൊണ്ടുവരണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അവസാനം, സോമൻ “ഋതത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ” അധിവസിക്കുന്നതിലൂടെ ശുദ്ധി, ശരിയായ ക്രമം, പ്രകാശമയ ദർശനം എന്നിവ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു സമാപിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
सोमः पुनानो अर्षति सहस्रधारो अत्यविः । वायोरिन्द्रस्य निष्कृतम् ॥
സോമൻ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടെ സഹസ്രധാരകളായി ഒഴുകുന്നു, ഉണ്ണിന്റെ ചാലനിയെ അതിക്രമിച്ച്; അവൻ വായുവിന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും നിഷ്കൃതം—സജ്ജമാക്കിയ ആസനവും യജ്ഞസ്ഥാനവും—വരെ എത്തുന്നു.
Mantra 2
पवमानमवस्यवो विप्रमभि प्र गायत । सुष्वाणं देववीतये ॥
ഹേ വരദാനമാഗ്രഹിക്കുന്നവരേ, പവമാന സോമനെ—വിപ്രനെ (പ്രചോദിത കവിയെ/ഋഷിയെ)—അഭിമുഖമായി ഉച്ചത്തിൽ പാടുവിൻ; സുഷ്വാണൻ (പിഴിഞ്ഞെടുത്തവൻ) അവൻ ദേവവീതയേ, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദസ്വീകരണത്തിനായി വരുന്നു—ദിവ്യശക്തികൾ നമ്മിൽ പ്രവേശിച്ച് പങ്കുചേരുവാൻ.
Mantra 3
पवन्ते वाजसातये सोमाः सहस्रपाजसः । गृणाना देववीतये ॥
വാജസാതയേ—ബലസമൃദ്ധിയുടെ ജയത്തിനായി—സഹസ്രപാജസഃ (ആയിരമടങ്ങ് തേജസ്സുള്ള) സോമധാരകൾ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഗൃണാനാ—സ്തുതികളാൽ പാടപ്പെടുമ്പോൾ—അവ ദേവവീതയേ, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദപങ്കാളിത്തത്തിനായി ഒഴുകുന്നു.
Mantra 4
उत नो वाजसातये पवस्व बृहतीरिषः । द्युमदिन्दो सुवीर्यम् ॥
ഞങ്ങള്ക്കായും, വാജസാതയേ—സമൃദ്ധിയുടെ ജയത്തിനായി—നീ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുക, ബൃഹതീരിഷഃ—വിശാലമായ ഊർജ്ജപ്രേരണകളായി; ഹേ ഇന്ദു, ദ്യുമത് സുവീര്യം—പ്രകാശമയ തേജസ്സും ഉന്നത വീര്യശക്തിയും—ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 5
ते नः सहस्रिणं रयिं पवन्तामा सुवीर्यम् । सुवाना देवास इन्दवः ॥
ഞങ്ങൾക്കായി—ദേവകർമ്മത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന, സുസ്വരിതമായ ഇന്ദവഃ (സോമധാരകൾ) സഹസ്രഗുണ റയി (സമൃദ്ധി)യെ ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ; കൂടാതെ സുവീര്യ (ഉത്തമ വീര്യ-ശക്തി, നായകബലം)യും നല്കട്ടെ.
Mantra 6
अत्या हियाना न हेतृभिरसृग्रं वाजसातये । वि वारमव्यमाशवः ॥
അത്യന്ത വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞോടുന്ന, ചാട്ടക്കൊമ്പുകളാൽ പോലും ഓടിക്കപ്പെടാത്ത ത്വരിത അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ, അവർ വാജസാതി (സമൃദ്ധി-വിജയം) നേടാൻ ഒഴുകിപ്പുറപ്പെട്ടു; ഉത്സുക ആശവഃ (വേഗികൾ) അവ്യം (ഊനിന ശോധക-ജാലകം) വിശാലമായി വിരിച്ചു—ശുദ്ധാനന്ദത്തിന് വഴി തുറന്നു.
Mantra 7
वाश्रा अर्षन्तीन्दवोऽभि वत्सं न धेनवः । दधन्विरे गभस्त्योः ॥
പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദവഃ (സോമബിന്ദുക്കൾ) ഒഴുകുന്നു—കിടാവിനരികേ മുഴങ്ങുന്ന ധേനുക്കളെപ്പോലെ; അവർ ഗഭസ്ത്യോഃ (രണ്ടു കൈകൾ/കിരണ-കൈകൾ)യിൽ സ്ഥിരമായി പതിഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നു—അർപ്പിക്കുന്നവന്റെയും അന്വേഷിക്കുന്നവന്റെയും ഗ്രഹണത്തിൽ ദൃഢപിടി നേടുന്നു.
Mantra 8
जुष्ट इन्द्राय मत्सरः पवमान कनिक्रदत् । विश्वा अप द्विषो जहि ॥
ഇന്ദ്രന് പ്രിയമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഉന്മാദകരമായ സോമൻ—ഹേ പവമാന—ആനന്ദോന്മാദത്തിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നു; നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ പ്രകാശവികാസത്തെ തടയുന്ന എല്ലാ ദ്വേഷങ്ങളെയും എല്ലാ ശത്രുചലനങ്ങളെയും അകറ്റിക്കളയുക.
Mantra 9
अपघ्नन्तो अराव्णः पवमानाः स्वर्दृशः । योनावृतस्य सीदत ॥
സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ചു, ശത്രുവും വക്രവുമായ ശക്തികളെ പ്രഹരിച്ച്, സൂര്യലോകത്തെ ദർശിക്കുന്ന സോമധാരകൾ ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ യോനിയിൽ ഇരിക്കുന്നു.
Inside Sukta 13
How it unfolds
- Where it opens
Soma begins as an impetuous, thousand-streamed current, purifying himself as he rushes beyond the woolen filter toward the prepared divine seat.
- Development
The hymn shifts from vivid ritual imagery (flowing, straining, preparation) to the boon-request: may the purified Indu-powers bring abundant wealth and noble heroic strength.
- Climax
Soma’s purified force becomes openly militant and luminous—he smites hostile/crooked powers and attains ‘sun-seeing’ clarity.
- Where it settles
The currents finally ‘take their seat in the womb of Ṛta,’ closing on establishment in truth-order and the secure fruition of purification.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaThe hymn depicts Soma as luminous, forceful, and truth-seated, driving away crooked/hostile powers and taking his place in the realm of Ṛta.
- Cosmic functionSoma mediates between earth and heaven: extracted from the plant, clarified through ritual order, and offered so that the gods—especially Vāyu (breath/wind) and Indra (victorious power)—are strengthened to uphold cosmic stability and victory.
- Inner significancePsychologically, Soma Pavamāna signifies the mind-life (prāṇa and thought) being clarified: impulses are strained of turbulence, energy becomes lucid, and the purified current settles into truth (ṛta), enabling ‘sun-seeing’ (svardṛś) consciousness.
The seer
- Anukramaṇī attribution requiredThis sukta’s seer is not identifiable from the supplied data; in Mandala 9 many hymns are attributed to Soma-pavamāna seers from multiple families, and the precise r̥ṣi must be verified from the Sarvānukramaṇī for RV 9.13.1.
Famous verses
sahasradhāro atyaviḥ
sahasriṇaṃ rayim
yonau ṛtasya
Attributes of the deity
- Self-purifying (pavamāna)
- Thousand-streamed abundance (sahasradhāra)
- Passes beyond the woolen filter (atyaviḥ)
- Prepared oblation-seat for Vāyu and Indra (vāyor indrasya niṣkṛtam)
- Bestower of wealth and heroic power (rayi, suvīrya)
- Destroyer of hostile/crooked forces (apaghnan arāvṇaḥ)
- Truth-seated, Ṛta-womb abiding (yonau ṛtasya)
- Luminous, ‘sun-world seeing’ (svardṛśaḥ)
Also by this seer
- Attribution cannot be responsibly listed without Anukramaṇī confirmation for RV 9.13.
The rite, step by step
- Soma is pressed/extracted (savana) and mixed as required with water for flow.
- The juice is poured through the woolen strainer (avi/pavitra), repeatedly purified as it streams.
- The clarified Soma is collected in the vessel and ‘prepared’ as niṣkṛta—fit/appointed for divine reception.
- Invocations are made to Soma Pavamāna while directing the offering intention toward Vāyu and Indra.
- Libations are offered into the fire or presented according to Soma-rite procedure, accompanied by requests for rayi (plenty) and suvīrya (heroic vigor).
- Concluding aspiration: the purified currents ‘sit’ in Ṛta—stability, right order, and victory over hostile forces are affirmed.
Offerings
- Pressed Soma juice (Soma-rasa)
- Water for washing/flowing in purification
- Optional accompaniments per rite (e.g., milk/curds in some traditions)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified through the ritual strainer, then offered as a refined oblation—especially for Vāyu and Indra—while asking for wealth, strength, and protection.
Because Pavamāna Soma is defined by the act of purification: the juice is strained through wool so it becomes clear, potent, and ritually fit for offering.
It means the purified Soma settles into Ṛta—truth and right order—symbolizing that purification leads to clarity, harmony, and the defeat of crooked or hostile forces.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
