Rig Veda 8.46.23: Mandala 8, Sukta 46, Mantra 23

Sukta 8.46

Devata: Indra-linked dānastuti imagery; implicit cosmic order via turning (ṛta)

Samhita Patha (Devanagari)

दश श्यावा ऋधद्रयो वीतवारास आशवः । मथ्रा नेमिं नि वावृतुः ॥

Transliteration

dáśa śyā́vā ṛdhád-rayo vītá-vārāsa ā́śavaḥ | mathrā́ némim ní vāvṛtuḥ ||

Translation

സമൃദ്ധിയിൽ സമ്പന്നരും, ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നേടുന്നവരും, വേഗശാലികളുമായ പത്ത് ശ്യാവാ (അന്ധകാര-ശക്തികൾ)—മഥനക്കാരെപ്പോലെ—നേമി (ചക്രത്തിന്റെ അരിക്) താഴേക്ക് തിരിച്ച്, ഗതിയുടെ ചക്രത്തെ ശരിയായ പരിവർത്തനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दश: ten
• दश: Kartā
• Type: Noun (Numeral)
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• श्यावाः: dark/black (ones)
• श्यावाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: श्याव (प्रातिपदिक)

• ऋधद्रयः: having thriving riches / prospering in wealth
• ऋधद्रयः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऋधद्रय (प्रातिपदिक; समासः: ऋधत्/ऋधद् + रय ‘धन’)

• वीतवाराः: having won/obtained the desired prize
• वीतवाराः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वीतवार (प्रातिपदिक; समासः: वीत ‘प्राप्त/विजित’ + वार ‘वरण/प्रार्थित वस्तु/पुरस्कार’)

• आशवः: swift
• आशवः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• मथ्राः: the chariot-frame/gear (as object acted upon)
• मथ्राः: Karma
• Type: Noun
• Root: मथ्र (प्रातिपदिक; RV-विशेषः—‘मथ्र’ = रथ/चक्र-सम्बद्धः भागः, प्रायः ‘धुरा/रथ-यन्त्र’ इत्यर्थे)

• नेमिम्: the felly/rim (of a wheel)
• नेमिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नेमि (प्रातिपदिक)

• नि: down, in; (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• वावृतुः: they have turned/rolled (around), have revolved
• वावृतुः: —
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तने) / √वृ (वरणे) — RV-प्रयोगे ‘वावृतुः’ = परिपूर्ण-आवृत्तिः/परिवर्तनम्