Rig Veda 8.36.1 — Mandala 8, Sukta 36, Mantra 1

Sukta 8.36

Rishi: Not specified in the provided excerpt; traditionally RV 8.36 is Indra-focused (often Kāṇva-associated in Mandala 8).

Devata: Indra (with Maruts as associated powers)

Chandas: Jagatī/triṣṭubh-like; requires verification

Samhita Patha (Devanagari)

अवितासि सुन्वतो वृक्तबर्हिषः पिबा सोमं मदाय कं शतक्रतो । यं ते भागमधारयन्विश्वाः सेहानः पृतना उरु ज्रयः समप्सुजिन्मरुत्वाँ इन्द्र सत्पते ॥

Transliteration

avitā́si sunvató vṛktá-barhiṣaḥ píbā sómaṃ mádāya káṃ śatakrato | yáṃ te bhāgám ádhārayan víśvāḥ sehānáḥ pṛ́tanāḥ urú jráyaḥ sám apsu-jín marútvān índra sat-pate ||

Translation

സോമം പിഴിയുന്നവന്റെ രക്ഷകനേ, ഒരുക്കിയ ബർഹിസ്‌ (യജ്ഞാസനം) ഉള്ളവനേ; ശതക്രതോ, മദത്തിനായി സോമം പാനം ചെയ്‌ക. നിനക്കായി നിശ്ചയിച്ച ആ ഭാഗംകൊണ്ട് നീ എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളും ജയിച്ച്, വിശാലമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ബലവും അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ/ആഴങ്ങളിൽ) പോലും വിജയം നേടുക; മരുৎവാൻ ഇന്ദ്രാ, സത്പതേ.

Word by Word

• अविता: protector, helper
• अविता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: अवितृ- (प्रातिपदिक; √अव् ‘रक्षणे’ से) अथवा √अव् + तृच्

• असि: you are
• असि: (सम्बन्ध/विधेय)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू-सत्तायाम्)

• सुन्वतः: of the Soma-presser
• सुन्वतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: √सु (सोम-प्रसवे) → सुन्वत् (वर्तमान कृदन्त)

• वृक्तबर्हिषः: of him whose sacrificial grass is strewn/prepared
• वृक्तबर्हिषः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective (bahuvrīhi/karma-dhāraya usage)
• Root: वृक्त-बर्हिस् (समास; वृक्त ‘कृत/छिन्न’ + बर्हिस् ‘कुश-आसन’)

• पिब: drink!
• पिब: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• मदाय: for exhilaration
• मदाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (दत्तिवाचक)
• Type: Noun
• Root: मद- (प्रातिपदिक; ‘हर्ष/मत्तता’)

• कम्: whom?/which (one)
• कम्: कर्म (प्रश्नार्थ)
• Type: Pronoun (interrog./indef.)
• Root: क (प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतक्रतो: O hundred-powered/ hundred-willed one (Indra)
• शतक्रतो: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: शत-क्रतु (समास; ‘शत’ + ‘क्रतु’)

• यम्: which/whom
• यम्: कर्म (यम्…अधारयन्)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• भागम्: share, portion
• भागम्: कर्म (यम्…भागम्)
• Type: Noun
• Root: भाग- (प्रातिपदिक)

• अधारयन्: they placed/held (for you)
• अधारयन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे) + अधि-

• विश्वाः: all (the hosts/companies)
• विश्वाः: कर्तृ (अधारयन्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• सेहानः: prevailing, overpowering
• सेहानः: कर्तृ (समाप्सुजित्…इन्द्रः—विशेषण)
• Type: Participle
• Root: √सह् (सहने/बलवत्त्वे) → सेहान- (परिपूर्ण/वर्तमान कृदन्त; Vedic form)

• पृतनाः: battles, armies
• पृतनाः: कर्म/विषय (सेहानः—यासु)
• Type: Noun
• Root: पृतना- (प्रातिपदिक)

• उरु: widely, far
• उरु: क्रियाविशेषण (ज्रयः)
• Type: Adjective
• Root: उरु- (प्रातिपदिक)

• ज्रयः: speed, rushing
• ज्रयः: (सेहानः…ज्रयः—विशेष्य/विधेय)
• Type: Noun (action/quality)
• Root: √ज्रि/ज्रय् (गतौ/वेगे) → ज्रयस् (प्रातिपदिक)

• समप्सुजित्: victorious in the waters / winning in the streams
• समप्सुजित्: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: सम्-अप्सु-जित् (समास; अप्सु ‘जल/आपः’ + √जि ‘जये’ → जित्)

• मरुत्वान्: accompanied by the Maruts
• मरुत्वान्: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मरुत्वन्त् (मरुत् + वत्)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• सत्पते: O lord of the good/true (lord of the virtuous)
• सत्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: सत्-पति (समास; सत् ‘सज्जन/सत्’ + पति)