Sukta 29
Sukta 2.29
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ഈ ഏഴ് ഋക്കുകളുള്ള ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതിയിൽ ഗൃത്സമദൻ ആദിത്യന്മാരെ—പ്രധാനമായി മിത്രനും വരുണനും—ഋതത്തിന്റെ (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയവും നൈതികവുമായ ക്രമം) രക്ഷകരായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കുറ്റവും അന്തർവ്യതിയാനവും ദൂരെയാക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. കവി കരുണയും, സത്യത്തിന്റെ “മധ്യമാർഗ്ഗ”ത്തിൽ ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശവും, കൂടാതെ ഉള്ളിലെ വീരശക്തിയാൽ നിലനിൽക്കുന്ന “ബൃഹത്” (വിശാല)മായ സമൂഹവാണിയിലും സമൃദ്ധിയിലും തുടർച്ചയായ പങ്കാളിത്തവും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
धृतव्रता आदित्या इषिरा आरे मत्कर्त रहसूरिवागः । शृण्वतो वो वरुण मित्र देवा भद्रस्य विद्वाँ अवसे हुवे वः ॥
ധൃതവ്രതനായ ആദിത്യരേ! ഇഷിര—ഉത്സുകശക്തികളേ—മറഞ്ഞ പ്രേരണപോലെ നീങ്ങുന്ന രഹസ്യദോഷത്തെ എന്നിൽ നിന്നു ദൂരെയാക്കുവിൻ. ഹേ ദേവന്മാരായ വരുണനും മിത്രനും! നിങ്ങൾ കേൾക്കുവിൻ; ഭദ്രത്തെ അറിയുന്നവരായി, സഹായത്തിനായി ഞാൻ നിങ്ങളെ ഹ്വാനിക്കുന്നു.
Mantra 2
यूयं देवाः प्रमतिर्यूयमोजो यूयं द्वेषांसि सनुतर्युयोत । अभिक्षत्तारो अभि च क्षमध्वमद्या च नो मृळयतापरं च ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളാണ് പ്രേരകമായ പ്രജ്ഞ; നിങ്ങളാണ് ഓജസ് (ബലം). ഞങ്ങളുടെ ദ്വേഷങ്ങളെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ നിങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. അധിപതികളായി ഞങ്ങളോടു ക്ഷമയും സഹനവും കാണിക്കുവിൻ; ഇന്നും പിന്നെയും ഞങ്ങളോടു കൃപചെയ്ത് ഞങ്ങളെ ശാന്തിപ്പിക്കുകയും രോഗശമനം നൽകുകയും ചെയ്യുവിൻ.
Mantra 3
किमू नु वः कृणवामापरेण किं सनेन वसव आप्येन । यूयं नो मित्रावरुणादिते च स्वस्तिमिन्द्रामरुतो दधात ॥
അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിങ്ങള്ക്കായി മറ്റേതെങ്കിലും മാർഗ്ഗത്തിൽ എന്തു ചെയ്യാൻ കഴിയും? വെറും പുറംലാഭം കൊണ്ടെന്തു? ഹേ മിത്ര-വരുണനും അദിതിയും, ഞങ്ങൾക്ക് സ്വസ്തി (ക്ഷേമം) സ്ഥാപിക്കുവിൻ; ഹേ ഇന്ദ്രാ, മരുത്തുകളോടുകൂടെ, ആ കല്യാണം ദൃഢമാക്കുവിൻ.
Mantra 4
हये देवा यूयमिदापयः स्थ ते मृळत नाधमानाय मह्यम् । मा वो रथो मध्यमवाळृते भून्मा युष्मावत्स्वापिषु श्रमिष्म ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, സത്യമായും നിങ്ങളാണ് തൃപ്തിയും പുതുമയും നൽകുന്ന ആപഃ (ജലങ്ങൾ). അമർത്ഥത്തിൽ പീഡിതനായി പരിശ്രമിക്കുന്ന എനിക്കു കൃപചെയ്യുവിൻ. നിങ്ങളുടെ രഥം ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ മദ്ധ്യമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോകരുതേ; നിങ്ങളോടുകൂടെ ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധികളിൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 5
प्र व एको मिमय भूर्यागो यन्मा पितेव कितवं शशास । आरे पाशा आरे अघानि देवा मा माधि पुत्रे विमिव ग्रभीष्ट ॥
നിങ്ങളിൽ ഒരുത്തൻ എനിക്കായി വളരെ കുറ്റം അളന്നുവെച്ചു—ചൂതാടുന്ന മകനെ പിതാവ് ശാസിക്കുന്നതുപോലെ. ദേവന്മാരേ, പാശങ്ങൾ ദൂരെയാകട്ടെ, അഘങ്ങൾ ദൂരെയാകട്ടെ; പക്ഷിവേട്ടക്കാരൻ ഇരയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ, പുത്രനിൽ എന്നെ പിടിച്ചെടുക്കരുതേ.
Mantra 6
अर्वाञ्चो अद्या भवता यजत्रा आ वो हार्दि भयमानो व्ययेयम् । त्राध्वं नो देवा निजुरो वृकस्य त्राध्वं कर्तादवपदो यजत्राः ॥
ഇന്ന് ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞുവരുവിൻ, യജത്ര ദേവന്മാരേ; ഹൃദയത്തിൽ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഞാൻ നിങ്ങളിൽ അഭയം കൊണ്ടു മോചനം പ്രാപിക്കട്ടെ. ദേവന്മാരേ, വൃകസദൃശമായ ശക്തിയുടെ രഹസ്യഘാതത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുവിൻ; യജത്രരേ, വീഴ്ച വരുത്തുന്ന കർത്താവിൽ നിന്നുമെ ഞങ്ങളെ കാക്കുവിൻ.
Mantra 7
माहं मघोनो वरुण प्रियस्य भूरिदाव्न आ विदं शूनमापेः । मा रायो राजन्त्सुयमादव स्थां बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഹേ വരുണാ, മഘവന്റെ പ്രിയനായ, ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ പ്രിയ സാന്നിധ്യം ഞാൻ നഷ്ടപ്പെടാതെ, ശൂന്യതയിലും ദാരിദ്ര്യത്തിലുമേക്ക് വീഴാതിരിക്കട്ടെ. ഹേ രാജൻ, സമൃദ്ധിയുടെ സുസംയമിത പാതയിൽ നിന്ന് ഞാൻ വഴുതിപ്പോകാതിരിക്കട്ടെ; വിദഥത്തിൽ ഞങ്ങൾ മഹത്തിനെ ഉച്ചരിക്കട്ടെ, അന്തർവീര്യത്തോടെ സുവീരരായി.
Inside Sukta 29
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by naming the Ādityas as steadfast upholders of law and begging them to keep far away the ‘rahasū’—the secret, subtle fault.
- Development
The poet moves from confession and appeal to attentive hearing, to a broader request for mercy, refreshment, and guidance so the divine chariot does not deviate from the truthful ‘middle way.’
- Climax
A concentrated plea for protection from falling away—from truth, from the right path of abundance, and from the supportive presence of the bounteous giver—under Varuṇa’s kingship.
- Where it settles
It ends with a communal aspiration: to remain on the well-guided path and to ‘speak the Vast’ in the assembly, endowed with inner heroic strength (suvīrāḥ).
The deity: Ādityas
- Cosmic functionThey maintain ṛta by regulating moral law, social contracts, and cosmic regularity, protecting the truthful and correcting or restraining disorder through their sovereign oversight.
- Inner significanceThey represent the inner conscience and the power of self-regulation: the capacity to recognize subtle fault, return to the true ‘middle way,’ and live in integrity that supports both prosperity and clear speech in community.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu (Bhārgava) lineage; traditionally associated with the Gṛtsamada family of seers in Mandala 2 · Principal seer of much of Rigveda Mandala 2, noted for hymns that blend ethical introspection with praise of deities upholding ṛta, especially Mitra-Varuṇa and Agni
Famous verses
dhṛtavratā ādityāḥ
madhyamavāḻ ṛte
bṛhad vadema
Attributes of the deity
- dhṛtavrata (steadfast in law)
- ṛta-pāla (guardians of Truth/Order)
- omniscient oversight of hidden fault
- grace and release from bonds
- social harmony and covenant (Mitra)
- sovereign kingship and moral authority (Varuṇa)
Also by this seer
- Large portions of Rigveda Mandala 2 (many sūktas attributed to Gṛtsamada)
- Hymns to Agni establishing the sacrificial order and priestly mediation (Mandala 2 core Agni cycle)
- Praise hymns to Indra and allied deities in Mandala 2 emphasizing protection, right action, and prosperity
The rite, step by step
- Ācamana and inner resolve (saṅkalpa) for truthfulness and restraint
- Kindling/attention to Agni as witness, then inviting the Ādityas as dhṛtavrata guardians
- Recite the sūkta (or selected mantras) with emphasis on confession/averting ‘secret fault’ and requesting mercy
- Offer oblations while mentally aligning with ṛta (truthful speech, right measure, ‘middle path’)
- Conclude with a prayer for continued prosperity, right guidance, and strong communal expression (vidatha)
Offerings
- Ghṛta (ghee) oblations into Agni
- Soma libation where applicable
- Simple water offering/ācamana as symbolic ‘āpayaḥ’ (refreshing waters)
Frequently Asked Questions
The hymn praises the Ādityas, with special focus on Mitra and Varuṇa—deities who uphold ṛta (truth and right order) and oversee both social and moral law.
It asks them to keep away hidden or “secret” fault, to be gracious to one under pressure, and to guide the worshipper on the true middle path without falling into error or loss.
It means speaking with clarity and greatness in the community or ritual assembly—truthful, expansive speech that reflects alignment with ṛta and is supported by inner strength (suvīra).
Ask anything about Sukta 29 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
