Sukta 181
Sukta 10.181
Vasiṣṭha (named in the verse)
Dhātṛ / Savitṛ / Viṣṇu (triadic sourcing of the rite’s power; hymn concerns sacrificial formulation)
Anuṣṭubh (explicitly referenced; verse itself may be in a different meter in some recensions, but the mantra thematizes Anuṣṭubh)
ഈ ഹ്രസ്വ സൂക്തം യാഗത്തിന്റെ ശക്തി ശരിയായ രൂപകല്പനയിലൂടെ എങ്ങനെ “വഹിക്കപ്പെടുകയും” ഫലപ്രദമാകുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നു—ഛന്ദസ് (അനുഷ്ടുഭ്), പ്രചോദിതമായ കണ്ടെത്തൽ, കൂടാതെ യാജ്ഞിക വാക്കായ യജുസ് ശരിയായി വിന്യസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ. കർമ്മത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി ഇത് ദൈവത്രയത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളിലേക്കാണ് പിന്തുടരുന്നത്: ധാതൃ—നിയമകനും ക്രമവിധാതാവും, സവിതൃ—പ്രേരകനും ഉണർത്തുന്നവനും, വിഷ്ണു—സർവവ്യാപിയും. ഇവരാൽ യാഗത്തിന്റെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആസനങ്ങൾ, ആദിമ മന്ത്രസൂത്രങ്ങൾ, സൂര്യസംബന്ധിയായ “ഘർമ” (യാജ്ഞിക താപം) എന്നിവ വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു യാഗഭൂമിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് കർമ്മരംഗത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामानुष्टुभस्य हविषो हविर्यत् । धातुर्द्युतानात्सवितुश्च विष्णोरथंतरमा जभार वसिष्ठः ॥
ആരുടേയും വിശാലതയും ‘പ്രഥ’ തന്നേ, നാമവും ‘പ്രഥ’ തന്നേ—അവനുവേണ്ടി അനുഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ് ഹവിഷിനെ തന്നെ ഹവിഷായി അർപ്പിക്കുന്നു. ധാതൃയുടെ ദ്യുതിയിൽ നിന്ന്, സവിതൃയിൽ നിന്ന്, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന്, വസിഷ്ഠൻ ഇവിടെ അതർവണസദൃശമായ അന്തർആധാരം—യജ്ഞത്തിന്റെ ചലിക്കുന്ന രഥം—കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 2
अविन्दन्ते अतिहितं यदासीद्यज्ञस्य धाम परमं गुहा यत् । धातुर्द्युतानात्सवितुश्च विष्णोर्भरद्वाजो बृहदा चक्रे अग्नेः ॥
ഗുഹയിൽ യജ്ഞത്തിന്റെ പരമ ധാമം മറഞ്ഞിരുന്നപ്പോൾ, അവർ അതിഹിതം—അപ്പുറം സ്ഥാപിതമായതിനെ—കണ്ടെത്തി. ധാതൃയുടെ ദ്യുതിയിൽ നിന്ന്, സവിതൃയിൽ നിന്ന്, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന്, ഭരദ്വാജൻ അഗ്നിക്കായി ‘ബൃഹത്’—മഹാവിസ്താരം—രൂപപ്പെടുത്തി; ആത്മാവിന്റെ പ്രഥയിൽ അഗ്നി ജ്വലിക്കേണ്ടതിന്.
Mantra 3
तेऽविन्दन्मनसा दीध्याना यजुः ष्कन्नं प्रथमं देवयानम् । धातुर्द्युतानात्सवितुश्च विष्णोरा सूर्यादभरन्घर्ममेते ॥
ജ്വലിക്കുന്ന ധ്യാനത്തിൽ ദീപ്തമായ മനസ്സോടെ, അവർ വീണുകിടന്ന ആദ്യ യജുസ്സിനെ കണ്ടെത്തി—ദേവയാന പഥം തുറക്കുന്നതിനെ. ധാതൃയുടെ ദ്യുതിയിൽ നിന്ന്, സവിതൃയിൽ നിന്ന്, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന്, ഇവർ സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഘർമം കൊണ്ടുവന്നു—കർമ്മത്തിനായി ബോധസത്യത്തിന്റെ താപശക്തി.
Frequently Asked Questions
It explains how sacrifice becomes effective through correct form—especially the Anuṣṭubh meter and the right yajus-formula—and how this power is sourced from Dhātṛ, Savitṛ, and Viṣṇu.
Anuṣṭubh is treated as a “carrier” of the offering: the meter is not just poetic form but a ritual vehicle that helps speech deliver the oblation correctly.
Gharma is the heat/ardor that ripens the rite; symbolically it is solar clarity and truth-energy drawn into the sacrifice so the work becomes luminous and successful.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.