Sukta 18
Sukta 1.18
Kakṣīvant Dairghatamasa (traditionally for RV 1.18)
Brahmaṇaspati
Gāyatrī (probable for RV 1.18 opening; short compact verse typical of gāyatrī)
ഈ സ്തോത്രം പവിത്രവാണിയുടെയും യാജകശക്തിയുടെയും അധിപനായ ബ്രഹ്മണസ്പതിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, സോമത്തെ “സ്വർണമയ”മാക്കാനും ദർശിയെ പ്രചോദിത ഉച്ചാരണത്തിനും ഫലപ്രദ യാഗത്തിനും യോഗ്യനാക്കാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. സോമം, ഇന്ദ്രൻ, യഥോചിത ദാനം നൽകുന്ന ദക്ഷിണ എന്നിവയോടൊപ്പം പാപം, പിഴവ്, ചുരുക്കം/ബന്ധനം എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം തേടി, കർമ്മം പ്രകാശമയമായി സ്വർഗ്ഗസദൃശമായ സ്തുതിയുടെ വാസസ്ഥലമാകണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
सोमानं स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते । कक्षीवन्तं य औशिजः ॥
ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ (വാണിയുടെ അധിപനേ), സോമത്തെ സ്വർണമയമായ പ്രകാശമായി—ചൈതന്യത്തിന്റെ കാന്തിയുള്ള പൊന്നായി—മാറ്റുക. ഉശിജന്റെ വംശജനായ കക്ഷീവന്തനെ പ്രചോദിത വാണിയുടെ കര്‍മ്മത്തിന് യോഗ്യനും തേജസ്വിയുമായി ആക്കുക.
Mantra 2
यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः । स नः सिषक्तु यस्तुरः ॥
പ്രകാശമയ സമൃദ്ധിയാൽ സമ്പന്നനും, അന്തർവ്യാധിയെ സംഹരിക്കുന്നവനും, സത്യധനം കണ്ടെത്തുന്നവനും, പുഷ്ടി വർധിപ്പിക്കുന്നവനും ആയ ആ ത്വരിതശക്തി ഞങ്ങളോടു ചേർന്ന് ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ടു നയിക്കട്ടെ.
Mantra 3
मा नः शंसो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य । रक्षा णो ब्रह्मणस्पते ॥
ശത്രുവിന്റെ ദുഷ്‌പ്രഖ്യാപനവും, മർത്ത്യന്റെ വഞ്ചകാക്രമണവും ഞങ്ങളെ വീഴ്‌ത്താതിരിക്കട്ടെ. ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ, ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊൾക; വാക്കിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും ഋതസ്വരം നീ സംരക്ഷിക്കണമേ.
Mantra 4
स घा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः । सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥
ഇന്ദ്രനും ബ്രഹ്മണസ്പതിയും സോമനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആ വീരൻ നിശ്ചയമായും നശിക്കുകയില്ല. ബലം, സത്യവാക്ക്, ആനന്ദം ഒന്നാകുമ്പോൾ മർത്ത്യൻ വിജയംവരെ തള്ളപ്പെടുന്നു.
Mantra 5
त्वं तं ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् । दक्षिणा पात्वंहसः ॥
ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ, നീ—സോമനും ഇന്ദ്രനും കൂടെ—ആ മർത്ത്യനെ അംഹസ് (ദോഷ-ഭ്രമത്തിന്റെ ചുരുക്കുന്ന പീഡ)യിൽ നിന്ന് കാക്കേണമേ; ദക്ഷിണാ (ശരിയായ ദാനം-പ്രതിദാനത്തിന്റെ ശക്തി) അവനെ സത്യവിനിമയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
Mantra 6
सदसस्पतिमद्भुतं प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् । सनिं मेधामयासिषम् ॥
ഞാൻ അത്ഭുതമായ സഭാസ്പതിയെ—ഇന്ദ്രനു പ്രിയനും കാമ്യനും ആയവനെ—നേടുവാൻ ശ്രമിച്ചു; അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് മേധാ (സത്യത്തെ ധരിച്ചു ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന രൂപിത ബുദ്ധി)യുടെ ലാഭം ദാനമാകട്ടെ.
Mantra 7
यस्मादृते न सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन । स धीनां योगमिन्वति ॥
ആരില്ലാതെ യജ്ഞം സിദ്ധിക്കുകയില്ല—സ്പഷ്ടദർശിയായ വിപശ്ചിതനും പോലും—അവൻ തന്നെയാണ് ധീകളുടെ യോഗം പോഷിപ്പിക്കുന്നത്; അവൻ നമ്മുടെ ധീയെ ഋത (സത്യ-ക്രമം)വുമായി യുക്തമായ യോജനയിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 8
आदृध्नोति हविष्कृतिं प्राञ्चं कृणोत्यध्वरम् । होत्रा देवेषु गच्छति ॥
അവൻ ഹവിഷ്കൃതിയെ ദൃഢമായി പരിപൂർണമാക്കുന്നു; അധ്വരത്തെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു. ഹോതൃയുടെ ശക്തിയാൽ അവൻ ദേവന്മാരിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—മാനുഷവാണിയും ദിവ്യശ്രവണവും തമ്മിൽ യുക്തമായ പാത സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 9
नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् । दिवो न सद्ममखसम् ॥
ഞാൻ നരാശംസനെ ദർശിച്ചു—സുദൃഢമായി സ്ഥാപിതനും അതിവ്യാപകനും; യജ്ഞത്തിനായി ദിവ്യഗൃഹംപോലെ, ദ്യൗവിന്റെ സദ്മംപോലെ—അവിടെ ഹവിഷ് നമ്മിൽ പ്രകാശമുള്ള വാസമായി മാറുന്നു.
Inside Sukta 18
How it unfolds
- Where it opens
A direct appeal to Brahmaṇaspati to transfigure Soma into ‘gold’—radiant, consciousness-bright—and to empower the seer for inspired speech.
- Development
The hymn broadens into protection and right-order: Brahmaṇaspati works with Soma and Indra, while Dakṣiṇā safeguards the sacrificer from error and constriction, ensuring the exchange between humans and gods is sound.
- Climax
The protective nexus (Brahmaṇaspati–Soma–Indra–Dakṣiṇā) is affirmed as the decisive force that saves the mortal from aṃhas and makes the rite victorious.
- Where it settles
It ends in a visionary confirmation: Narāśaṃsa is ‘seen’ as firmly founded and wide-spreading, like a heavenly house for the sacrifice—signaling completion and stability of the yajña’s inner dwelling.
The deity: Brahmaṇaspati
- In the VedaBrahmaṇaspati is praised as the lord/master of brahman—sacred formulation, prayer, and the priestly utterance that shapes the sacrifice and opens the way for the gods. He is invoked to strengthen hymn and rite, to remove obstacles, and to make the offering radiant and efficacious.
- Cosmic functionHe orders the ritual-cosmic exchange: by right speech and rite he clears paths, wins divine cooperation, and establishes auspicious order (ṛta) in the human sphere.
- Inner significanceThe awakened power of articulate truth—disciplined intelligence, right intention, and inspired speech that turns inner clarity into outer effectiveness.
The seer
- Kakṣīvant DairghatamasaAuśija (descendant of Uśij); associated with the Dīrghatamas line · A celebrated early Vedic poet credited with powerful, practical hymns for prosperity and victorious speech; remembered as an inspired singer whose praise ‘makes’ the rite succeed.
Famous verses
somānaṃ svaraṇaṃ kṛṇuhi
dakṣiṇā pātv aṃhasaḥ
divo na sadmam
Attributes of the deity
- Lord of sacred speech (brahman)
- Remover of obstacles and errors
- Ritual protector and establisher of the sacrifice
- Bestower of inspiration and eloquence
- Makes offerings radiant/efficacious
- Allied with Soma’s illumination and Indra’s force
Also by this seer
- Hymns attributed to Kakṣīvant in Maṇḍala 1 (notably the Kakṣīvant cycle, e.g., RV 1.116–1.126 in traditional listings)
- Tradition links him with praise-poetry used in Soma and Indra contexts, emphasizing gift, patronage, and effective mantra-power
The rite, step by step
- Prepare the ritual space and kindle/maintain the sacred fire (Agni) as the seat of mantra.
- Press and purify Soma; arrange vessels and seats for the officiants.
- Invoke Brahmaṇaspati to ‘make Soma golden’—i.e., luminous, fit for offering and insight.
- Recite the hymn to strengthen brahman (the formulated prayer) and to secure unobstructed ritual flow.
- Offer Soma and ghee with accompanying praise; invite Indra and allied powers to partake.
- Ask for protection from aṃhas (wrong, constriction) and for Dakṣiṇā to establish right reciprocity (gift and increase).
- Conclude with affirming vision/praise (e.g., Narāśaṃsa) as the rite becomes a ‘heavenly dwelling’ for the sacrifice.
Offerings
- Soma libation
- Ghee (ājya)
- Oblations into fire (havis)
- Dakṣiṇā (ritual gift/fee to priests)
Frequently Asked Questions
Brahmaṇaspati is the lord of sacred speech and priestly power. The hymn asks him to make the prayer effective, remove obstacles, and ensure the sacrifice succeeds.
It means making Soma radiant and fit for offering—both as a physical libation and as a symbol of clarified, luminous awareness that supports true speech and right action.
Indra represents victorious force that helps overcome resistance, while Dakṣiṇā represents the right gift and right exchange that stabilizes the ritual. Together they protect the sacrificer from error and misfortune.
Ask anything about Sukta 18 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
