Shloka 16

Mahāpārśva-vadhaḥ — The Slaying of Mahāpārśva

Angada’s Counterstrike

Devanagari script

तंसमासाद्यवेगेनवालिपुत्रःप्रतापवान् ।।।।तलेनाभ्यहनत्क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले ।

Transliteration

taṃ samāsādya vegena vāliputraḥ pratāpavān |

talenābhyahanat kruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale ||

Translation

വേഗത്തിൽ അടുത്തെത്തി, പരാക്രമശാലിയായ വാലിപുത്രൻ ക്രോധത്തോടെ കാതിന്റെ മൂലത്തിൽ—കുണ്ഡലങ്ങൾ തൂങ്ങിയിരുന്നിടത്ത്—തന്റെ കൈപ്പത്താൽ പ്രഹരിച്ചു.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अनुवादक

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (महापार्श्वः)

• महावेगः: of great speed
• महावेगः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā-वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: कर्मधारय (महान् वेगः यस्य)

• महापार्श्वः: Mahāpārśva
• महापार्श्वः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महापार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• महाद्युतिः: of great splendor
• महाद्युतिः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā-द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: कर्मधारय (महती द्युतिः यस्य)

• करेण: with (his) hand
• करेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• एकेन: with one (hand)
• एकेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; संख्याविशेषण

• जग्राह: seized
• जग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुमहान्तम्: very huge
• सुमहान्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: कर्मधारय (सु + महान्) विशेषण (परश्वथम्)

• परश्वथम्: battle-axe
• परश्वथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: परश्वथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

Context

Courageous son of Vali, enraged, with all speed, slapped the Rakshasa's ear adorned with shining earrings, with his palm.

Characters & Entities

• Aṅgada
• Vāli
• Mahāpārśva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse illustrates decisive restraint: even in fury, Aṅgada uses direct, controlled force to stop a threat, aligning action with protection rather than spectacle.

What is the narrative situation?

After disarming him, Aṅgada rushes in and strikes Mahāpārśva at close quarters.

Which character virtue is emphasized?

Pratāpa (martial prowess) joined with initiative—Aṅgada presses advantage to protect his side.