Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

सशरैस्सूर्यसङ्काशैस्सुमुक्सैशशीघ्रगामिभिः ।।।।वानराणामनीकानिनिर्ममन्थमहारणे ।

sa śarais sūrya-saṅkāśaiḥ sumuktaiḥ śīghra-gāmibhiḥ |

vānarāṇām anīkāni nirmamantha mahāraṇe ||

സൂര്യസദൃശമായ ദീപ്തിയുള്ള, നന്നായി വിട്ടുവിട്ട വേഗഗാമി അമ്പുകളാൽ അവൻ മഹാസമരത്തിൽ വാനരസേനയുടെ നിരകളെ ചതച്ചുതകർത്തു.

he
:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular, masc.)
शरैःwith arrows
शरैः:
करणम् (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.)
सूर्य-सङ्काशैःsun-like
सूर्य-सङ्काशैः:
विशेषणम् (Adjectival to शरैः)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); उपमान-विशेषणम् (comparative epithet)
सुमुक्षैःwell-released / well-shot
सुमुक्षैः:
विशेषणम् (Adjectival to शरैः)
TypeAdjective
Rootसुमुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); विशेषणम् (qualifier of शरैः)
शीघ्र-गामिभिःswift-moving
शीघ्र-गामिभिः:
विशेषणम् (Adjectival to शरैः)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (अव्यय/प्रातिपदिक) + गामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); विशेषणम् (qualifier of शरैः)
वानराणाम्of the Vanaras
वानराणाम्:
सम्बन्धः (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural, masc.)
अनीकानिarmies / divisions
अनीकानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, neut.)
निर्ममन्थcrushed / churned up / devastated
निर्ममन्थ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमन्थ् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd sg.) ; उपसर्गः नि: (ni-)
महा-रणेin the great battle
महा-रणे:
अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Locative singular, neut.)

He, with his swift moving arrows, bright like the Sun , stretching to the ear hurt many vanaras in that great war.

V
Vānaras
I
Indrajit (implied)

FAQs

It reflects the epic’s recurring lesson: brilliance and speed in action are ethically meaningful only when guided by dharma; otherwise they intensify harm.

Indrajit continues his arrow-storm, breaking and battering Vānara troops.

Discipline in weapon-release (sumukti) and rapid execution—technical virtues separated from moral virtue.