Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

स कुम्भकर्णोऽथविवेशलङ्कांस्पुरन्तमादायमहाकपिंतम् ।विमानचर्यागृहगोपुरस्थैःपुष्पाग्य्रवर्षैरवकीर्यमाणः ।। ।

sa kumbhakarṇo 'tha viveśa laṅkāṃ sphurantam ādāya mahākapiṃ tam | vimānacaryāgṛhagopurasthaiḥ puṣpāgryavarṣair avakīryamāṇaḥ ||

പിന്നീട് കുംഭകർണ്ണൻ പിടയുന്ന ആ മഹാകപിയെയും കൊണ്ട് ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു. വിമാനങ്ങളിലും മാളികകളിലും ഗോപുരങ്ങളിലും ഇരുന്നവർ അവനുമേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then)
विवेशentered
विवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√viś (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
लङ्काम्Lanka
लङ्काम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्फुरन्तम्struggling; quivering
स्फुरन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsphurat (कृदन्त; √sphur धातु)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्यय (present participle) ‘trembling/struggling’; तम् (महाकपिम्) विशेषणम्
आदायhaving seized
आदाय:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dā (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive) ‘having taken/carrying’
महाकपिम्the great monkey (Sugriva)
महाकपिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (पूर्वपद) + kapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महान् कपिः’ इति कर्मधारयः
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैःby those on terraces, houses, and gateways
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvimāna-caryā (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक) + gopura (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः ‘विमानचर्यायां गृहे गोपुरे च स्थाः’ (those stationed on aerial paths/terraces, houses, and gateways)
पुष्पाग्र्यवर्षैःwith showers of choice flowers
पुष्पाग्र्यवर्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + agrya (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-संकरः ‘अग्र्याणि पुष्पाणि (श्रेष्ठपुष्पाणि) तेषां वर्षाणि’
अवकीर्यमाणःbeing showered upon
अवकीर्यमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootava-√kṝ (धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि वर्तमानकृदन्तः (शानच्) ‘being showered/strewn upon’

Then Kumbhakarna taking the great Vanara who started to shake by then, entered Lanka through the roads of lofty mansions from where Rakshasas hailed showering flowers.

K
Kumbhakarṇa
S
Sugrīva (mahākapi)
L
Laṅkā
G
gopura (gate-tower)
P
puṣpa (flowers)

FAQs

By contrast, the verse highlights how adharma can appear as public celebration: rejoicing over another’s suffering signals moral inversion and foreshadows downfall.

Kumbhakarṇa returns into Laṅkā with the captured Sugrīva; the city’s inhabitants acclaim him with flower-showers.

Sugrīva’s tenacity is implicit in his ‘struggling/trembling’ state; the larger emphasis is on the enemy’s misplaced triumph.