HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 110
Previous Verse
Next Verse

Shloka 110

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

अद्यत्वयाहम्सौमित्रेबालेनापि , नापिपराक्रमैः ।तोषितोगन्तुमिच्छामित्यामनुज्ञाप्यराघवम् ।।।।

adya tvayāhaṃ saumitre bālenāpi nāpi parākramaiḥ | toṣito gantum icchāmi ity āmanujñāpya rāghavam ||

സൗമിത്രേ, ഇന്ന് നീ ഇനിയും യുവാവായിരിക്കെ പോലും നിന്റെ പരാക്രമം കൊണ്ട് ഞാൻ തൃപ്തനായി. ‘രാഘവൻ (ശ്രീരാമൻ) അടുക്കൽ പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു’ എന്ന് പറഞ്ഞു, രാഘവനോട് അനുവാദം ചോദിച്ചു.

adyatoday/now
adya:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
FormKāla-avyaya (काल-अव्यय)
tvayāby you
tvayā:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Tṛtīyā, Ekavacana
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Prathamā, Ekavacana
saumitreO Saumitri (Lakshmana)
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana
bālenaby (your) youth/being young
bālena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Tṛtīyā, Ekavacana
apieven
api:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-avyaya
nanot
na:
Negation
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-avyaya
apieven
api:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-avyaya
parākramaiḥby feats of valor
parākramaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootparākrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Tṛtīyā, Bahuvacana
toṣitaḥgratified/satisfied
toṣitaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Roottuṣ (तुष्) (धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle, Masculine, Prathamā, Ekavacana; predicate of aham
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgam (गम्) (धातु) + tumun (तुमुन्)
FormInfinitive (तुमुनन्त), expresses purpose with icchāmi
icchāmiI wish
icchāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (इष्) (धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Prathama? actually Uttama-puruṣa (1st person/उत्तमपुरुष), Ekavacana
itithus
iti:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोग)
āmanujñāpyahaving asked permission / having taken leave
āmanujñāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-jñā (अनुज्ञा) (धातु) + ṇic? + lyap (ल्यप्) with ā- prefix
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्/क्त्वान्त), ‘having taken leave/asked permission’; upapada takes object
rāghavamRaghava (Rama)
rāghavam:
Karma (कर्म) of āmanujñāpya
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dvitīyā, Ekavacana

"Now I am gratified with your valour, though young. Taking leave of you, I wish to go to Raghava."

K
Kumbhakarṇa
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma (Rāghava)

FAQs

A warrior’s code (yuddha-dharma) is implied: Kumbhakarṇa acknowledges Lakṣmaṇa’s prowess yet insists on proceeding to the principal opponent (Rāma), framing combat as directed by rank and purpose rather than random violence.

On the battlefield, Kumbhakarṇa addresses Lakṣmaṇa, praises his valour despite his youth, and declares his intention to move on toward Rāma.

Lakṣmaṇa’s vīrya (courage/valour) is recognized; the verse also highlights Kumbhakarṇa’s martial confidence and single-minded aim.