Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

सवृक्षेणहतस्तेनसक्रोधेनमहात्मना ।राक्षसोवानरेन्द्रेणपपातचममारच ।।6.56.30।।

sa vṛkṣeṇa hatas tena sakrodhena mahātmanā |

rākṣaso vānarendreṇa papāta ca mamāra ca ||6.56.30||

ക്രോധാവേശത്തിലായ മഹാത്മാവായ വാനരേന്ദ്രൻ ആ വൃക്ഷംകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചതോടെ, ആ രാക്ഷസൻ നിലത്തുവീണ് പ്രാണം വിട്ടു.

सःhe (Akampana)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
वृक्षेणby the tree
वृक्षेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular)
हतःstruck/slain
हतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (PPP); पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; सः इति विशेषणम्
तेनby him
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular)
स-क्रोधेनin anger/with wrath
स-क्रोधेन:
हेतु/सहकारि (Cause/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/पूर्वपद) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्; महात्मना इति विशेषणम्; सह क्रोधेन इति (having anger)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular); तेन इति समानाधिकरणम्
राक्षसःthe Rakshasa
राक्षसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; सः इति समानाधिकरणम्
वानरेन्द्रेणby the lord of Vanaras
वानरेन्द्रेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular); वानराणाम् इन्द्रः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
पपातfell
पपात:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
ममारdied
ममार:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Reacting in anger the great Vanara chief struck the Rakshasa with a tree, by which the Rakshasa fell down dead.

H
Hanuman (vānarendra)
A
Akampana (implied as the slain rakshasa from immediate context)
T
Tree (vṛkṣa)

FAQs

The verse juxtaposes righteous force and anger: dharma permits force to stop harm, yet the text also notes krodha (anger) as a powerful, morally risky fuel that must be governed by discernment.

Hanuman’s counterblow with the uprooted tree proves fatal; the rakshasa collapses and dies.

Protective strength (śaurya) tempered by the implied need for self-mastery over anger.