Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

द्वन्द्वयुद्धप्रवृत्तिः

Dvandva-Yuddha: The Onset of Single Combats

धर्मस्यपुत्रोबलवान्सुषेणइतिविश्रुतः ।सविद्युन्मालिनासार्धमयुध्यतमहाकपिः ।।6.43.14।।वानराश्चापरेभीमाराक्षसैरपरैस्सह ।द्वन्द्वंसमीयुस्सहसायुद्धायबहुभिस्सह ।।6.43.15।।

dharmasya putro balavān suṣeṇa iti viśrutaḥ |

sa vidyunmālinā sārdham ayudhyata mahākapiḥ ||

ധർമ്മപുത്രനെന്നു പ്രസിദ്ധനായ ബലവാൻ സുഷേണൻ എന്ന മഹാകപി വിദ്യുന്മാലിയോടൊപ്പം നേർക്കുനേർ അടുത്ത സമരത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു.

धर्मस्यof Dharma
धर्मस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (possession)
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृपद
बलवान्mighty
बलवान्:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of पुत्रः/सुषेणः)
सुषेणःSushena
सुषेणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुषेण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (name in apposition)
इतिthus/so called
इति:
सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निगमन-अव्यय (quotative particle)
विश्रुतःrenowned
विश्रुतः:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (well-known)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; कर्ता
विद्युन्मालिनाwith Vidyunmali
विद्युन्मालिना:
सहकर्ता (Sahakartā/Co-agent)
TypeNoun
Rootविद्युत् + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठीभाव (विद्युतः माला यस्य = Vidyunmālin, name)
सार्धम्together with
सार्धम्:
सह-सम्बन्ध (association marker)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (meaning 'together with')
अयुध्यतfought
अयुध्यत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
महाकपिःgreat monkey (chief)
महाकपिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहा + कपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् कपिः)

Mighty Sushena, the righteous son fought with well known Vidyunmali. And fierce monkeys and Rakshasas fought in dual war with each other.

S
Suṣeṇa
D
Dharma (personified)
V
Vānaras
R
Rākṣasas

FAQs

The verse links identity and conduct: being called ‘son of Dharma’ implies a standard of righteous courage—strength used in service of justice, not cruelty.

Another duel is spotlighted: Suṣeṇa engages the rākṣasa Vidyunmālin in the thick of the battle.

Righteous valor—strength joined to moral reputation and responsibility.