Sarga 29

Verse 1

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।।।

ശുകൻ അറിയിച്ചു തന്ന വിവരങ്ങൾ കേട്ടും വാനരയൂഥപന്മാരെ കണ്ടും—രാമന്റെ സമീപത്ത് നിൽക്കുന്ന തന്റെ സഹോദരൻ വിഭീഷണനെയും, മഹാവീര്യനായ ലക്ഷ്മണനെയും (രാമന്റെ വലങ്കൈയായവനെ), ഭീമവിക്രമനായ വാനരരാജൻ സുഗ്രീവനെയും, ബലവാനായ അങ്ങദനെയും (വജ്രഹസ്തനായ ഇന്ദ്രന്റെ പുത്രൻ വാലിയുടെ പുത്രനെ), വിക്രാന്തനായ ഹനൂമാനെയും, ജയിക്കാനാകാത്ത ജാംബവാനെയും, കൂടാതെ സുഷേണൻ, കുമുദൻ, നീലൻ, നലൻ എന്ന പ്ലവഗർഷഭനെയും, ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ശരഭൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ എന്നിവരെയും കണ്ട രാവണന്റെ ഹൃദയം അല്പം വിറച്ചു; ക്രോധവും ജ്വലിച്ചു. അവരുടെ വർത്തമാനം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ശുകനും സാരണമെന്ന ആ രണ്ടു വീരദൂതന്മാരെ അവൻ ശാസിച്ചു നിന്ദിക്കുവാൻ തുടങ്ങി.

Verse 2

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

“ഇവിടെ നിന്നു പോയി രാമന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം പരിശോധിക്കൂ; കൂടാതെ അവനോടടുത്തവരായ മന്ത്രിമാരെയും സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ വന്ന സഖ്യക്കാരെയും കൂടി നിരീക്ഷിക്കൂ.”

Verse 3

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

പിന്നീട് പുറത്തു നിത്യവും സഞ്ചരിക്കുന്ന നിശാചര ചാരന്മാർ ദശഗ്രീവനായ രാവണന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി, സുവേലപർവതസമീപത്ത് പാളയമിട്ട ഭീമബലമുള്ള മഹാസൈന്യത്തെ അറിയിച്ചു.

Verse 4

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

അവൻ സുഷേണൻ, കുമുദൻ, നീലൻ, നലൻ—പ്ലവഗസേനയിലെ വൃഷഭസമനായ വീരൻ—അതുപോലെ ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ശരഭൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ എന്നിവരെയും ദർശിച്ചു.

Verse 5

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

ഹൃദയം അല്പം വിറച്ചും പുതുതായി ക്രോധം ജ്വലിച്ചും നിന്ന രാവണൻ, അവരുടെ വർത്തമാനത്തിന്റെ അവസാനം ആ രണ്ടു വീരദൂതന്മാരായ ശുകനെയും സാരണനെയും ശാസിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 6

अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।रोषगद्गदयावाचासंरब्धंपरुषंवचः ।।।।

മുഖം താഴ്ത്തി വിനയത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ശുകനും സാരണനും നേരെ, ക്രോധം കൊണ്ട് ശബ്ദം മുട്ടിയ രാവണൻ ഉഗ്രമായും കഠിനമായും വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 7

नतावत्सदृशंनामसचिवैरुपजीविभिः ।विप्रियंनृपतेर्वक्तुंनिग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ।।।।

അവൻ പറഞ്ഞു: “പ്രഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന മന്ത്രിമാർക്ക്, ശിക്ഷിക്കാനും അനുഗ്രഹിക്കാനും ശക്തനായ രാജാവിനോട് അസ്വീകാര്യമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് യോജിച്ചതല്ല.”

Verse 8

रिपूणांप्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।उभाभ्यांसदृशंनामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ।।।।

“വൈരികളായ പ്രതികൂല ശത്രുക്കളെതിരെ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ഇത്തരമൊരു അനുപയോഗ സമയത്ത് നിങ്ങൾ ഇരുവരും അവരുടെ സ്തുതി പറയുന്നത് യോജ്യമോ?”

Verse 9

आचार्यागुरवोवृद्धावृथावांपर्युपासिताः ।सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यंनगृह्यते ।।।।

ആചാര്യന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും വന്ദ്യവൃദ്ധന്മാരെയും നിങ്ങൾ വ്യർത്ഥമായി സേവിച്ചു; കാരണം രാജശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ജീവസാരം—അനുജീവനീയമായത്—നിങ്ങൾ ഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 10

गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।ईदृशै: सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ।।।।

നിങ്ങൾ കാര്യങ്ങൾ പിടിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ അർത്ഥം ഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ല; അതുകൊണ്ട് അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭാരമാണ് വഹിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇത്തരമൊരു മൂഢമന്ത്രിസമൂഹത്തോടുകൂടിയ ഞാൻ, ദൈവയോഗം കൊണ്ടുമാത്രം ഇനിയും ഈ രാജ്യം നിലനിർത്തുന്നു.

Verse 11

किंनुमृत्योर्भयंनास्तिवक्तुंमांपरुषंवचः ।यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ।।।।

മരണഭയം ഇല്ലയോ, എന്നോടു കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയാൻ? ഞാൻ ആജ്ഞാപിച്ചാൽ നിങ്ങളുടെ നാവുതന്നെ ശുഭമോ അശുഭമോ ഉച്ചരിക്കേണ്ടിവരുന്നവൻ ഞാൻ ആകുന്നു.

Verse 12

अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ।।।।

വനത്തിൽ അഗ്നി തൊട്ടാലും വൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊള്ളാം; എന്നാൽ രാജദണ്ഡത്തിന്റെ ദോഷസ്പർശം ലഭിച്ചവർ—അപരാധികളല്ലാത്തവരും—ശിക്ഷയില്ലാതെ നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 13

हन्यामहंत्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ।।।।

ശത്രുപക്ഷത്തെ പുകഴ്ത്തുന്ന ഈ രണ്ടു പാപികളെ ഞാൻ വധിച്ചേനേ; എന്നാൽ അവർ മുമ്പ് ചെയ്ത ഉപകാരങ്ങൾ ഓർത്തപ്പോൾ എന്റെ കോപം മൃദുവായി ശമിച്ചു.

Verse 14

अपध्वंसतगच्छध्वंसन्निकर्षाद्इतोमम ।नहिवांहन्तुमिच्छामिस्मराम्युपकृतानिवाम् ।।।।हतावेवकृतघ्नौतौमयिस्नेहपराङ्मुखौ ।

നശിച്ചുപോകുവിൻ, എന്റെ സമീപത്തിൽ നിന്നു ഉടൻ അകന്നുപോകുവിൻ. നിങ്ങളെ കൊല്ലുവാൻ എനിക്കിഷ്ടമില്ല; നിങ്ങൾ ചെയ്ത ഉപകാരങ്ങൾ ഞാൻ ഓർക്കുന്നു. എങ്കിലും കൃതഘ്നരായി, എന്നോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ ഇരുവരും കൊല്ലപ്പെട്ടവരുപോലെ തന്നേ.

Verse 15

एवमुक्तौतुसव्रीळौतावुभौशुकसारणौ ।रावणंजयशब्देनप्रतिनन्द्याभिनिस्सृतौ ।।।।

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ശുകനും സാരണമും ആയ ആ ഇരുവരും ലജ്ജിച്ചു; ‘ജയം!’ എന്ന ജയഘോഷത്തോടെ രാവണനെ അഭിനന്ദിച്ച് അവർ പിന്മാറി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 16

अब्रवीत्सदशग्रीव: समीपस्थंमहोदरम् ।उपस्तापयमेशीघ्रंचारान्नीतिविशारदान् ।।।।

അപ്പോൾ ദശഗ്രീവനായ രാവണൻ സമീപത്ത് നിന്ന മഹോദരനോടു പറഞ്ഞു: “നീതിയിൽ നിപുണരായ ചാരന്മാരെ വേഗം എന്റെ മുമ്പിൽ ഹാജരാക്കുക.”

Verse 17

महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ।।।।ततश्चारास्संत्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ।।।।

ഇങ്ങനെ കല്പിക്കപ്പെട്ട മഹോദരൻ ഉടൻ തന്നെ ചാരന്മാർക്ക് ആജ്ഞ നൽകി.

Verse 18

महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ।।6.29.17।।ततश्चारास्संत्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ।।6.29.18।।

അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചാരന്മാർ അതിവേഗം എത്തി; കൈകൂപ്പി നിൽക്കവെ ‘വിജയം വരട്ടെ’ എന്ന ജയാശീർവാദം അർപ്പിച്ച് സമീപത്തു നിന്നു.

Verse 19

तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ।।।।

പിന്നീട് രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, വിശ്വസ്തരും വീരരുമായ ഭക്തന്മാരും ഭയരഹിതരുമായ ആ ചാരന്മാരോടു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 20

इतोगच्छतरामस्यव्यवसायंपरीक्षथ ।मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ।।।।

“ഇവിടെ നിന്നു പോയി രാമന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം പരിശോധിക്കൂ; കൂടാതെ അവനോടടുത്തവരായ മന്ത്രിമാരെയും സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ വന്ന സഖ്യക്കാരെയും കൂടി നിരീക്ഷിക്കൂ.”

Verse 21

कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ।।।।

“അവൻ എങ്ങനെ ഉറങ്ങുന്നു, എങ്ങനെ ഉണരുന്നു, പിന്നെ മറ്റെന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്—ഇതെല്ലാം നിപുണമായി, പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞിട്ട് പിന്നെ മടങ്ങിവരിക.”

Verse 22

चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ।।।।

“പണ്ഡിതരായ ഭൂമിപതികൾ ചാരന്മാരിലൂടെ ശത്രുവിനെ അറിഞ്ഞാൽ, യുദ്ധത്തിൽ അല്പമായ പരിശ്രമം കൊണ്ടുതന്നെ അവനെ നേരിട്ട് പിന്തിരിപ്പിക്കാം.”

Verse 23

चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ।।।।

ചാരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; ശാർദൂലനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, രാക്ഷസേശ്വരനായ പ്രഭുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പിന്നെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

ततस्तेतंमहात्मानंचाराराक्षससत्तमम् ।कृत्वाप्रदक्षिणंजग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।।।

പിന്നീട് ചാരന്മാർ മഹാത്മാവും രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അവനെ ആദരപൂർവ്വം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ലക്ഷ്മണസഹിതനായ ശ്രീരാമൻ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

Verse 25

तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ।।।।

സുവേലപർവ്വതത്തിന്റെ സമീപത്തെത്തി, വേഷം മറച്ചിരുന്ന അവർ ശ്രീരാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും, കൂടെ സുഗ്രീവനെയും വിഭീഷണനെയും രഹസ്യമായി കണ്ടു.

Verse 26

प्रेक्षमाणाश्चमूंतांतुबभूवुर्भयविक्लबाः ।तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ।।।।

ആ സൈന്യത്തെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ആ രാക്ഷസന്മാർ ഭയത്തിൽ വിറച്ചു; എന്നാൽ ധർമ്മാത്മാവും രാക്ഷസന്മാരിൽ ഇന്ദ്രസമാനനായ വിഭീഷണൻ അവരെ ഉടൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 27

विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ।।।।

അവിടെ വിഭീഷണൻ യാദൃച്ഛികമായി അവരെ പിടികൂടി; “ഇവൻ പാപിയായ രാക്ഷസൻ” എന്നു വിളിച്ച് ശാർദൂലനെയൊന്നിനെയേ പ്രത്യേകമായി ബന്ധിച്ചു.

Verse 28

मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ।।।।

പ്ലവംഗമാർ അവനെ വധിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും രാമൻ അവനെയും മോചിപ്പിച്ചു; രാമന്റെ അനൃശംസത്വം—കരുണ—കൊണ്ട് മറ്റു രാക്ഷസന്മാരെയും വിട്ടയച്ചു.

Verse 29

वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ।।।।

ധീരരും വേഗശാലികളുമായ വാനരവീരന്മാർ പീഡിപ്പിച്ചതിനാൽ, ആ രാക്ഷസർ ശ്വാസംമുട്ടി, ബുദ്ധി തെറ്റി, വീണ്ടും ലങ്കയിലെത്തി.

Verse 30

ततोदशग्रीवमुपस्थितास्तेचाराबहिर्नित्यचरानिशाचराः ।गिरेस्सुवेलस्यसमीपवासिनंन्यवेदयन्भीमबलंमहाबलाः ।।।।

പിന്നീട് പുറത്തു നിത്യവും സഞ്ചരിക്കുന്ന നിശാചര ചാരന്മാർ ദശഗ്രീവനായ രാവണന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി, സുവേലപർവതസമീപത്ത് പാളയമിട്ട ഭീമബലമുള്ള മഹാസൈന്യത്തെ അറിയിച്ചു.