Shloka 24

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

Devanagari script

निह्नन्म्यहंत्वांससुतंसबन्धुंसज्ञातिवर्गरजनीचरेश ।लङ्काञ्चसर्वांमहताबलेनक्षिप्रंकरिष्यामिसमेत्यभस्म ।।।।

Transliteration

nihanmy ahaṃ tvāṃ sasutaṃ sabandhuṃ sajñātivarga rajanīcareśa |

laṅkāṃ ca sarvāṃ mahatā balena kṣipraṃ kariṣyāmi sametya bhasma ||

Translation

ഹേ നിശാചരാധിപാ! നിന്റെ പുത്രന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും സമസ്ത ജ്ഞാതിവർഗത്തോടും കൂടി നിന്നെ ഞാൻ സംഹരിക്കും; മഹാബലത്തോടെ വേഗം എത്തി സർവ്വ ലങ്കയെയും ഭസ്മമാക്കും.

Word by Word

• निहन्मि: I kill / I will slay
• निहन्मि: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु: हन्; उपसर्ग: नि)
• Form: लकारः—लट् (वर्तमानकालः, Present); पुरुषः—उत्तमः (1st person); वचनम्—एकवचनम् (singular); पदम्—परस्मैपदम्; धातोः प्रयोगः—सकर्मकः

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिकम्)
• Form: सर्वनाम (pronoun); लिङ्गम्—त्रिलिङ्गम्; विभक्तिः—प्रथमा (1); वचनम्—एकवचनम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिकम्)
• Form: सर्वनाम (pronoun); लिङ्गम्—त्रिलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्

• ससुतम्: together with (your) son(s)
• ससुतम्: कर्म (object-qualifier of त्वाम्)
• Type: Adjective
• Root: स + सुत (प्रातिपदिकम्: सुत; उपपद/अव्यय: सह/स- = 'with')
• Form: विशेषणम् (adjectival use); लिङ्गम्—पुंलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्; अर्थे—'सहितः सुतैः' (with (your) son/s)

• सबन्धुम्: together with (your) relatives
• सबन्धुम्: कर्म (object-qualifier of त्वाम्)
• Type: Adjective
• Root: स + बन्धु (प्रातिपदिकम्: बन्धु; स- = 'with')
• Form: विशेषणम्; लिङ्गम्—पुंलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्; अर्थे—'सहितः बन्धुभिः' (with relatives)

• सज्ञातिवर्ग: O (you) with your group of kinsmen
• सज्ञातिवर्ग: सम्बोधन (address)
• Type: Adjective
• Root: स + ज्ञाति + वर्ग (प्रातिपदिकानि: ज्ञाति, वर्ग; स- = 'with')
• Form: समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ज्ञातीनां वर्गः = 'group of kinsmen'); ततः स-उपपदसम्बन्धः ('with'); संबोधन-प्रयोगः (vocative usage in context); लिङ्गम्—पुंलिङ्गम्; विभक्तिः—सम्बोधन (8); वचनम्—एकवचनम्

• रजनीचरेश: O lord of the night-rangers (Rakshasas)
• रजनीचरेश: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: रजनीचर + ईश (प्रातिपदिकानि: रजनीचर, ईश)
• Form: समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: रजनीचराणाम् ईशः = 'lord of night-wanderers'); लिङ्गम्—पुंलिङ्गम्; विभक्तिः—सम्बोधन (8); वचनम्—एकवचनम्

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: कर्म (object of करिष्यामि)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिकम्)
• Form: लिङ्गम्—स्त्रीलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: अव्ययम्—समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction: 'and')

• सर्वाम्: entire, whole
• सर्वाम्: कर्म (object-qualifier of लङ्काम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिकम्)
• Form: विशेषणम्; लिङ्गम्—स्त्रीलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्; लङ्काम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• महतā: with great
• महतā: करण (instrument/means-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिकम्)
• Form: विशेषणम् (instrumental qualifier); लिङ्गम्—नपुंसकलिङ्गम्/पुंलिङ्गम् (contextually agreeing with बल); विभक्तिः—तृतीया (3); वचनम्—एकवचनम्

• बलेन: by strength, by prowess
• बलेन: करण (instrument/means)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिकम्)
• Form: लिङ्गम्—नपुंसकलिङ्गम्; विभक्तिः—तृतीया (3); वचनम्—एकवचनम्

• क्षिप्रम्: quickly, at once
• क्षिप्रम्: क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिकम्/अव्ययीभावार्थे अव्ययवत्)
• Form: अव्ययम्—क्रियाविशेषणम् (adverb of time/manner)

• करिष्यामि: I will make / I will turn (into)
• करिष्यामि: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु: कृ)
• Form: लकारः—लृट् (भविष्यत्कालः, simple future); पुरुषः—उत्तमः (1st person); वचनम्—एकवचनम्; पदम्—परस्मैपदम्; सकर्मकः

• समेत्य: having approached / having come together
• समेत्य: पूर्वकाल (prior action modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-इ (धातु: इ; उपसर्ग: सम्) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
• Form: कृदन्तम्—अव्ययीभाववत् क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययम् (gerund/absolutive); अर्थः—'समागत्य' (having come together/approached)

• भस्म: ashes
• भस्म: कर्म (result/object-complement)
• Type: Noun
• Root: भस्मन् (प्रातिपदिकम्)
• Form: लिङ्गम्—नपुंसकलिङ्गम्; विभक्तिः—द्वितीया (2); वचनम्—एकवचनम्; (भस्मं करिष्यामि इति कर्मद्वय-प्रयोगः)

Context

"O Night ranger Ravana! I shall kill all your sons, relatives, your kinsfolk. I shall come at once and even burn Lanka into ashes with my mighty prowess."

Characters & Entities

• Sugrīva
• Rāvaṇa
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It expresses the dharmic stance of decisive opposition to adharma: when wrongdoing persists, righteous forces vow firm enforcement of justice to protect the world-order.

What is the narrative situation?

Sugrīva issues a severe warning intended for Rāvaṇa, forecasting total defeat and destruction of Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Resolve and courage in confronting tyranny—Sugrīva’s unwavering commitment to the war’s righteous aim.