HomeRamayanaYuddha KandaSarga 17Shloka 136
Previous Verse
Next Verse

Shloka 136

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ rāvaṇānujaḥ | ājagāma muhūrtena yatra rāmaḥ sa-lakṣmaṇaḥ ||

ഇങ്ങനെ രാവണനോടു കഠിനവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ട്, അവന്റെ അനുജനായ വിഭീഷണൻ ഉടൻ തന്നെ ലക്ഷ്മണനോടുകൂടെ നിന്നിരുന്ന ശ്രീരാമൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः; quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having done)
परुषम्harsh
परुषम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (vākyaṃ)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपदम् (object of uktvā)
रावणम्Ravana
रावणम्:
Karma (कर्म; target of speech)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्प्रदान/कर्म-प्राय (addressed/target)
रावणानुजःRavana's younger brother (Vibhishana)
रावणानुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास (rāvaṇasya anujaḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृपदम्
आजगामcame/reached
आजगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ-
मुहूर्तेनin a short while
मुहूर्तेन:
Adhikarana (अधिकरण; time)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/कालाधिकरण (instrumental of time)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण; place-indicator)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb of place)
रामःRama
रामः:
Adhikarana (अधिकरण; locus—person present there)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (yatra ... asti/tiṣṭhati implied)
सलक्ष्मणःwith Lakshmana
सलक्ष्मणः:
Adhikarana (अधिकरण; qualifier of locus)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपपद) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास (sa + lakṣmaṇa = 'with Lakshmana'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणम्

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Truthful admonition may be stern; when dharma is at stake, firmness is justified, and one must seek righteous association.

The narration marks Vibhīṣaṇa’s swift movement from Rāvaṇa to Rāma after a decisive break.

Discernment (viveka)—recognizing where dharma stands and moving toward it.