Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।6.126.24।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।6.126.25।।

brūhi vānarśārdūla sarvān vānarapuṅgavān | strībhiḥ parivṛtāḥ sarve hy ayodhyāṃ yāntu sītayā ||

“ഹേ വാനരശാർദൂല, എല്ലാ വാനരപ്രമുഖന്മാരോടും പറയുക: എല്ലാവരും അവരുടെ സ്ത്രീകളോടുകൂടെ സീതയോടൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്കു പോകട്ടെ.”

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this manner)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) > उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; राघवः इति विशेषण
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/प्रकरणसूचक (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
वैदेह्याby Vaidehi (Sita)
वैदेह्या:
कर्ता (Agent of passive)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/कर्तृ-निर्देश), एकवचन; उक्तः इत्यस्य कर्तृनिर्देश (by Vaidehi)
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootप्रति-उप-√वच् (धातु)
Formलङ्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ताम्to her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वैदेहीम् इति (her)
एवम्thus
एवम्:
वाक्योपपत्ति (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया (Quoted verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus (saying)
इति:
सम्बन्ध (Quotation particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative)
किष्किन्धाम्Kishkindha
किष्किन्धाम्:
गन्तव्य/कर्म (Destination)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (गति/कर्म), एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootप्र-आप्/प्र-√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); पूर्वकालिक (having reached)
संस्थाप्यhaving settled (things)
संस्थाप्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त; कारण/पूर्वक्रिया (having stationed/settled)
राघवःRaghava
राघवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (पुनरुक्त-कर्ता)
विमानम्the aerial car
विमानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
प्रेक्ष्यhaving looked at
प्रेक्ष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootप्र-ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त; (having looked at)
सुग्रीवम्to Sugriva
सुग्रीवम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे कर्मवत् (addressed)
वाक्यम्words
वाक्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वाक्यम् इति विशेषण
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect, narrative past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed/then
:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/वृत्तान्तसूचक निपात (narrative particle)

"O King! I wish to go to the capital city Ayodhya with you, Tara and other consorts of Sugriva, and other women, surrounded by Vanara chiefs."

R
Rāma
S
Sugrīva
S
Sītā
A
Ayodhyā
V
Vānara chiefs

FAQs

Honor and inclusion of allies: Rāma ensures the Vānara leaders and their families are formally included in the return to Ayodhyā, reflecting dharma as gratitude, public recognition, and just fellowship.

After halting near Kiṣkindhā, Rāma issues a direct instruction to Sugrīva to gather the Vānara chiefs with their women and proceed to Ayodhyā with Sītā.

Rāma’s statesmanship—he organizes the post-war transition with respect for supporters and social order.