Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।6.122.4।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।6.122.5।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।6.122.6।।

prāpya rājyaṃ ayodhyāyāṃ nandayitvā suhṛjjanam |

ikṣvākūṇāṃ kule vaṃśaṃ sthāpayitvā mahābala ||

അയോധ്യയിൽ രാജ്യം പ്രാപിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളെയും ഹിതൈഷികളെയും ആനന്ദിപ്പിച്ച്, മഹാബലവാനേ, ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിന്റെ രാജപരമ്പരയെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ച്—

एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशरथः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
दशरथःDasharatha
दशरथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विमानस्थःseated in an aerial car
विमानस्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमान + स्थ (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुषः: ‘विमाने स्थितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशरथः’ इति विशेषणम्
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशरथः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
काकुत्स्थO Kakutstha
काकुत्स्थ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
मानुषेmortal, human
मानुषे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘लोके’ इति विशेषणम्
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणम्
गुरुःteacher, revered elder
गुरुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशरथः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
महायशाःgreatly renowned
महायशाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + यशस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः: ‘महच्च यशः यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दशरथः’ इति विशेषणम्

"Comforting piteous Bharata, illustrious Kausalya and Kaikeyi too, seeing Lakshmana's mother Sumithra, and attaining sovereignty, make relatives happy. Establishing Ikshvaku race, conducting horse sacrifice and satisfying the Lord attain highest renown by giving wealth in charity to brahmins. You, who are endowed with mighty prowess, deserve to go to heaven", said Lord Maheswara.

M
Mahādeva
R
Rāma
A
Ayodhyā
I
Ikṣvāku dynasty

FAQs

Rājadharma: kingship is not personal enjoyment but public welfare—bringing joy to allies and stability to the dynasty and realm.

The verse continues the instruction about Rāma’s post-war responsibilities: returning to Ayodhyā, assuming rule, and stabilizing the kingdom.

Responsible governance—steadfastness (dhṛti) and commitment to social order.