Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

रावणरथवैभव–निमित्तदर्शन–राममातलिसंवादः

Ravana’s Chariot, Portents, and Rama–Matali Instructions

सनिर्घातामहोल्काश्चसम्प्रपेतुर्महास्वनाः ।।।।विषादयंस्तेरक्षांसिरावणस्यतदाहिताः ।

sanirghātā maholkāś ca samprapetur mahāsvanāḥ | viṣādayaṃs te rakṣāṃsi rāvaṇasya tadāhitāḥ ||

ഇടിമുഴക്കത്തോടുകൂടിയ മഹോല്കകൾ മഹാശബ്ദത്തോടെ വീണു; അവയെ രാവണന്റെ നാശസൂചനകളായി കരുതി രാക്ഷസർ വിഷാദത്തിലായി.

स-निर्घाताःwith loud crashes
स-निर्घाताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्घात (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (सह निर्घातेन = with thunderous crash), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (महोल्काः)
महोल्काःgreat meteors/fireballs
महोल्काः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उल्का (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (महती उल्का), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सम्प्रपेतुःfell down
सम्प्रपेतुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्; उपसर्गौ सम्-प्र-
महास्वनाःhaving great sound
महास्वनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (महान् स्वनः येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (महोल्काः)
विषादयन्causing despair
विषादयन्:
Kriyāviśeṣaṇa/Hetu (क्रियाविशेषण/हेतु)
TypeAdjective
Rootवि+सद् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन/बहुवचन (contextually plural sense with falling omens); परस्मैपदी; हेत्वर्थे (causing dejection)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
रक्षांसिRakshasas/demons
रक्षांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
रावणस्यof Ravana
रावणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
तदा-हिताःthen ill-omened/unfavorable
तदा-हिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतदा (अव्यय) + अहित (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (तदा अहिताः = then harmful/ill-boding), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (रक्षांसि)

Wherever Ravana went, the earth shook. Many Rakshasas felt their hands clasped.

M
meteors (ulkā)
R
Rākṣasas
R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma frames wrongdoing as self-destroying: signs of doom reflect the moral trajectory of adharma reaching its consequence.

Violent celestial portents appear; Rāvaṇa’s followers interpret them as foretelling his downfall and lose heart.

Moral awareness in the Rākṣasas—fear and grief arise because they sense the ethical imbalance and its outcome.