Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

मधुवनभङ्गः

The Disruption of Madhuvana and Dadhimukha’s Complaint

ततो दधिमुख: क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः।हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन्।।5.62.18।।

tato dadhimukhaḥ kruddho vanapas tatra vānaraḥ | hataṃ madhuvanaṃ śrutvā sāntvayāmāsa tān harīn ||5.62.18||

അപ്പോൾ വാനരരുടെ വനപാലകനായ ദധിമുഖൻ മധുവനം നശിച്ചതെന്നു കേട്ട് ക്രുദ്ധനായി; എങ്കിലും അവൻ ആ വാനരരക്ഷകരെ ആശ്വാസവചനങ്ങളാൽ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തി.

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (temporal adverb: then/from that)
दधिमुखःDadhimukha
दधिमुखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदधिमुख (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
वनपःgrove-guardian
वनपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवनप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘guardian of the grove’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)
वानरःthe vanara
वानरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to दधिमुखः
हतम्destroyed
हतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies मधुवनम्
मधुवनम्Madhuvana
मधुवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमधु + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having heard’
सान्त्वयामासconsoled/soothed
सान्त्वयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (धातु; denominative from सान्त्व)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
हरीन्vanaras
हरीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Then Dadhimukha, the guardian of the garden became furious on the vanaras. Having heard from the guards that the garden was destroyed, he said soothing words to them.

D
Dadhimukha
M
Madhuvana
V
Vānaras

FAQs

Dharma in leadership balances righteous anger against wrongdoing with compassion toward those harmed; consolation and protection of subordinates is a duty.

After hearing the guards’ report, Dadhimukha becomes enraged at the destruction but first calms the distressed watchmen.

Dadhimukha’s protective leadership—steadiness, empathy, and responsible response.