Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

प्रवरान्राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः।।।।आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम्।अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च।।।।आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम्।

pravarān rākṣasān hatvā nāma viśrāvya cātmanaḥ | ākulāṁ nagarīṁ kṛtvā vyathayitvā ca rāvaṇam | ardayitvā balaṁ ghōraṁ vaidēhīm abhivādya ca | ājagāma mahātējāḥ punar madhyēna sāgaram ||

പ്രവരരാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ച് തന്റെ നാമകീർത്തി പരക്കെ പ്രസിദ്ധമാക്കി, നഗരിയെ കലക്കത്തിലാക്കി, രാവണനെ വ്യഥിപ്പിച്ച് അവന്റെ ഘോരസൈന്യത്തെ തകർത്തു; വൈദേഹിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത് മഹാതേജസ്സനായ ഹനുമാൻ വീണ്ടും സമുദ്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു.

pravarāneminent, foremost
pravarān:
Karma (कर्म) [qualifier]
TypeAdjective
Rootpravara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (Accusative/द्वितीया), Bahuvacana (Plural/बहुवचन); viśeṣaṇa of rākṣasān
rākṣasānrākṣasas, demons
rākṣasān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Bahuvacana (Plural/बहुवचन)
hatvāhaving killed
hatvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Roothan (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यबन्त), pūrvakāla-kriyā (prior action); “having killed”
nāmaname; (as) fame
nāma:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya; particle/emphatic or “name/fame” sense in context (अव्यय-निपात)
viśrāvyahaving proclaimed, having made known
viśrāvya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootvi-śru (धातु) + ṇic (णिच्) + lyap (ल्यप्)
FormCausative gerund (णिजन्त-ल्यबन्त); “having made (it) heard / having proclaimed”
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय-बोधक निपात)
ātmanaḥof himself
ātmanaḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (Genitive/षष्ठी), Ekavacana (Singular/एकवचन)
ākulāmconfused, in turmoil
ākulām:
Karma (कर्म) [qualifier]
TypeAdjective
Rootākula (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine/स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन); viśeṣaṇa of nagarīm
nagarīmthe city
nagarīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnagarī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine/स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन)
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त); “having made/done”
vyathayitvāhaving afflicted, having caused distress
vyathayitvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootvyath (धातु) + ṇic (णिच्) + ktvā (क्त्वा)
FormCausative gerund (णिजन्त-क्त्वान्त); “having pained/afflicted”
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय-बोधक)
rāvaṇamRāvaṇa
rāvaṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन)
ardayitvāhaving tormented, having crushed
ardayitvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootard (धातु) + ṇic (णिच्) + ktvā (क्त्वा)
FormCausative gerund (णिजन्त-क्त्वान्त); “having tormented/crushed”
balamarmy, force
balam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter/नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन)
ghoramterrific, dreadful
ghoram:
Karma (कर्म) [qualifier]
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter/नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन); viśeṣaṇa of balam
vaidehīmVaidehī (Sītā)
vaidehīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine/स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन)
abhivādyahaving saluted
abhivādya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootabhi-vad (धातु) + lyap (ल्यप्)
FormGerund (ल्यबन्त); “having saluted/greeted”
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय-बोधक)
ājagāmacame, returned
ājagāma:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-gam (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/Past/लङ्), Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Ekavacana (Singular/एकवचन); parasmaipada
mahātejāḥthe great-radiant one (Hanumān)
mahātejāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक: mahā + tejas)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā (Nominative/प्रथमा), Ekavacana (Singular/एकवचन); samāsa: mahā + tejāḥ = “greatly radiant”
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
madhyenathrough the middle
madhyena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter/नपुंसकलिङ्ग), Tṛtīyā (Instrumental/तृतीया), Ekavacana (Singular/एकवचन); karaṇa sense “by/through the middle”
sāgaramthe ocean
sāgaram:
Karma (Goal/कर्म; गत्यर्थकर्म)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Dvitīyā (Accusative/द्वितीया), Ekavacana (Singular/एकवचन); gati-karman (goal of motion)

The glorious Hanuman, having killed eminent ogres and thereby making himself widely known, having caused havoc to the city of Lanka and terrific sorrow to Ravana by tormenting the army, offered salutations to Vaidehi from mid-ocean and continued his journey.

H
Hanumān
R
Rākṣasas
L
Laṅkā (implied by 'nagarī')
R
Rāvaṇa
V
Vaidehī (Sītā)
S
Sāgara (ocean)

FAQs

Dharma as disciplined justice and truth-bearing: Hanumān uses force against aggressors to further a righteous cause, then returns to report—anchored in satya (truthful mission-completion).

After defeating key defenders and disrupting Laṅkā, Hanumān pays reverence to Sītā and begins his journey back across the ocean.

Kṛtajñatā and maryādā: despite battle and upheaval, he maintains reverence toward Sītā and stays within the mission’s moral boundaries.