Shloka 1
सप्तपञ्चाशः सर्गः
Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्।तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम्।।।।पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्।ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम्।।।।वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्।भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्।।।।हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम्।अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।।।
sa candra-kumudaṁ ramyaṁ sārka-kāraṇḍavaṁ śubham | tiṣya-śravaṇakādambam abhra-śaivāla-śādvalam || punarvasu-mahāmīnaṁ lōhitāṅga-mahāgraham | airāvata-mahādvīpaṁ svāti-haṁsa-vilōlitam || vāta-saṅghāta-jātōrmi candrāṁśu-śiśirāmbumat | bhujaṅga-yakṣa-gandharva-prabuddha-kamalōtpalam || hanumān māruta-gatir mahānāur iva sāgaram | apāram apariśrāntaḥ pupluvē gaganārṇavam ||
ചന്ദ്രൻ കുമുദപുഷ്പംപോലെ രമ്യനായി, സൂര്യൻ കാരണ്ഡവപക്ഷിപോലെ ശുഭനായി, തിഷ്യ-ശ്രവണ നക്ഷത്രങ്ങൾ കാദംബങ്ങളായി, മേഘങ്ങൾ ശൈവലവും പച്ചപ്പുല്ലുംപോലെ; പുനർവസു മഹാമീനങ്ങളായി, ലോഹിതാംഗ മഹാഗ്രഹങ്ങളായി, ഐരാവത മഹാദ്വീപമായി, സ്വാതി ഹംസങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ; കാറ്റിന്റെ സംഘാതത്തിൽ ഉയർന്ന ഓർമികളുള്ള, ചന്ദ്രകിരണങ്ങൾ ശീതളമാക്കുന്ന ജലമുള്ള, ഭുജംഗ-യക്ഷ-ഗന്ധർവസമൂഹങ്ങൾ ഉണർത്തിയ പൂർണ്ണവികസിത കമലോത്പലങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ—അത്തരം അപാരമായ ഗഗനാർണവത്തെ, മാരുതഗതിയുള്ള ഹനുമാൻ മഹാനൗകപോലെ, അശ്രാന്തനായി ചാടിക്കടന്നു.
Hanuman leaped ike the Wind-god, unwearied across the sky, as a huge boat crosses an ocean. The ocean was graced with a swan, the sky with constellation of Swati with full-blown lotuses and water lilies, like the nagas, yakshas, and gandharvas gathered together. The Moon in the sky was like a white lotus, the Sun like a water-fowl, theauspicious Tishya and Shravana like the sweet-voiced swans, and the clouds like duck-weeds and green grassy spots on the shore. The Punarvasu star was like a large fish and the planet Mars was like a crocodile. Airavata was like the great island. The waves produced by the wind were like cool moonlight in the cold water.
FAQs
Perseverance in righteous duty: Hanumān’s tireless motion symbolizes sustained effort in a just cause, without fatigue or self-indulgence.
Hanumān begins his return flight from Laṅkā, poetically described as traversing an ‘ocean of sky’ filled with celestial signs.
Vīrya (heroic energy) and niṣkāma-sevā (selfless service): he acts with power yet without weariness, focused on reporting truthfully to Rāma.