Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

चन्द्रप्रकाशे लङ्कानिरीक्षणम्

Moonlit Survey of Lanka and the Unfound Sita

लोकस्य पापानि विनाशयन्तं महोदधिं चापि समेधयन्तम्।भूतानि सर्वाणि विराजयन्तं ददर्श शीतांशुमथाभियान्तम्।।5.5.2।।

lokasya pāpāni vināśayantaṃ mahodadhiṃ cāpi samedhayantam | bhūtāni sarvāṇi virājayantaṃ dadarśa śītāṃśum athābhiyāntam ||5.5.2||

മുന്നോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ ഹനുമാൻ ശീതാംശുവായ ചന്ദ്രനെ കണ്ടു—ലോകത്തിന്റെ ദുഃഖപാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നവൻ, മഹാസമുദ്രത്തെയും ഉയർത്തുന്നവൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളിലേക്കും തന്റെ കിരണപ്രഭ പകരുന്നവൻ.

लोकस्यof the world
लोकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध), पुल्लिङ्ग
पापानिsins/evils
पापानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग
विनाशयन्तम्destroying
विनाशयन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√नश् (धातु) उपसर्ग: वि-; णिच् (causative)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), एकवचन, द्वितीया, पुल्लिङ्ग; ‘विनाशयन्’ = ‘नाशयन्’
महा-उदधिम्the great ocean
महा-उदधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; कर्मधारय: महान् उदधिः
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
समेधयन्तम्augmenting
समेधयन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√मेध् (धातु) उपसर्ग: सम्-; णिच् (causative)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), एकवचन, द्वितीया, पुल्लिङ्ग; ‘समेधयन्’ = ‘वर्धयन्/समृद्धिं नयन्’
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (भूतानि)
विराजयन्तम्illuminating / making splendid
विराजयन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√राज् (धातु) उपसर्ग: वि-; णिच् (causative)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), एकवचन, द्वितीया, पुल्लिङ्ग; ‘विराजयन्’ = ‘प्रकाशयन्/शोभयन्’
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शीतांशुम्the moon (cool-rayed)
शीतांशुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशीतांशु (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; कर्मधारय: शीतः अंशुः यस्य (चन्द्रः)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्य/आरम्भसूचक (then/now)
अभियान्तम्moving forward / advancing
अभियान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√या (धातु) उपसर्ग: अभि-
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), एकवचन, द्वितीया, पुल्लिङ्ग; ‘अभियान्’ = ‘अभिगच्छन्/अग्रे गच्छन्’

Intelligent Hanuman saw demonesses seated happily on the laps of their beloved ones on the terraces of the mansions, exhibiting their attachment to one another, overwhelmed with sexual pleasure.

H
Hanumān
L
Laṅkā
M
Moon (Śītāṃśu)
O
Ocean (Mahodadhi)

FAQs

Dharma is suggested through the Moon’s impartial beneficence—its light supports all beings without discrimination, mirroring the righteous ideal of acting for the welfare of the world.

Hanumān is moving through Laṅkā at night during his search, observing the Moon and its effects on the world and the sea.

Hanumān’s alertness and steadiness: even while on a perilous mission, he remains observant and composed.