Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

चन्द्रप्रकाशे लङ्कानिरीक्षणम्

Moonlit Survey of Lanka and the Unfound Sita

परस्परं चाधिकमाक्षिपन्ति भुजांश्च पीनानधिकं क्षिपन्ति।मत्तप्रलापानधिकं क्षिपन्ति मत्तानि चान्योन्यमधिक्षिपन्ति।।5.5.11।।

parasparaṁ cādhikam ākṣipanti bhujāṁś ca pīnān adhikaṁ kṣipanti |mattapralāpān adhikaṁ kṣipanti mattāni cānyonyam adhikṣipanti ||5.5.11||

മദ്യമത്തതയിൽ അവർ പരസ്പരം കടുപ്പത്തോടെ പരിഹസിച്ചു; തങ്ങളുടെ പുഷ്ടമായ ഭുജങ്ങൾ അതിരുകടന്ന് വീശി, മദോന്മത്ത പ്രലാപങ്ങളിൽ മുഴുകി, ലഹരിയിൽ ഒരുത്തൻ മറ്റൊരുത്തനെ അധികമായി അപമാനിച്ചു.

parasparammutually
parasparam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (adverbial accusative); ‘mutually’
caand
ca:
Sam uccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
adhikamexcessively
adhikam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhika (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (adverbial accusative) ‘excessively’
ākṣipantirevile/taunt
ākṣipanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-kṣip (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Bahuvacana
bhujānarms
bhujān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhuja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana
caand
ca:
Sam uccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
pīnānstout
pīnān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpīna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana (qualifying bhujān)
adhikamexcessively
adhikam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhika (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; adverb ‘excessively’
kṣipantithrow/brandish
kṣipanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṣip (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Bahuvacana
matta-pralāpāndrunken prattle
matta-pralāpān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmatta (प्रातिपदिक) + pralāpa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: ‘drunken talk’; Puṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana
adhikamexcessively
adhikam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhika (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; adverb
kṣipantihurl/utter
kṣipanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṣip (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Bahuvacana
mattānidrunken acts/insults
mattāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmatta (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Bahuvacana; ‘intoxications/drunken acts’ (object)
caand
ca:
Sam uccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
anyonyamone another
anyonyam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyonya (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (adverbial accusative) ‘one another’
adhikṣipantiabuse/quarrel with
adhikṣipanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootadhi-kṣip (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Bahuvacana

The intoxicated demons were quarrelling, ridiculing one another bitterly and wildly throwing their stout arms on one another, indulging in incoherent talk, uttering vulgar words.

H
Hanumān
R
Rākṣasas (demons)

FAQs

Dharma requires restraint in speech and conduct; intoxication leads to loss of satya (truthful, measured speech) and to हिंसा/hostility, shown here as mutual abuse.

Hanumān witnesses rākṣasas in their revelry, behaving violently and abusively toward one another.

By contrast, Hanumān’s composure and self-control are highlighted: he observes without being drawn into the chaos.