Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

अक्षवधः (The Slaying of Prince Aksha)

Sundarakāṇḍa Sarga 47

स मन्दराग्रस्थ इवांशुमालिको विवृद्धकोपो बलवीर्यसंयुतः।कुमारमक्षं सबलं सवाहनं ददाह नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा।।5.47.17।।

sa mandarāgra-stha ivāṁśumāliko vivṛddha-kopo bala-vīrya-saṁyutaḥ |

kumāram akṣaṁ sa-balaṁ sa-vāhanaṁ dadāha netrāgni-marīcibhis tadā || 5.47.17 ||

കോപം വർദ്ധിച്ചു, ബലവും വീര്യവും പൂർണ്ണമായി ഉണർന്ന ഹനുമാൻ മന്ദരശിഖരത്തിൽ നില്ക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തോന്നി; പിന്നെ തന്റെ നേത്രാഗ്നിയുടെ കിരണങ്ങളാൽ സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും സഹിതം കുമാരൻ അക്ഷനെ ദഹിപ്പിച്ചതുപോലെ ആയി.

सःhe (Hanuman)
सः:
कर्ता (Agent/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि); एकवचनम् — pronoun (he)
मन्दराग्रस्थःstanding on Mandara’s peak
मन्दराग्रस्थः:
विशेषणम् (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्दर + अग्र + स्थ (प्रातिपदिक; स्थ = √स्था धातु-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् — सप्तमी-तत्पुरुषः (मन्दरस्य अग्रे स्थितः)
इवas if / like
इव:
सम्बन्ध/उपमा (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
अंशुमालिकःthe sun (ray-garlanded one)
अंशुमालिकः:
उपमानम् (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअंशु + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् — उपमानवाचकः (अंशु-मालिन् = rays-garlanded, i.e., the sun)
विवृद्धकोपःwith anger greatly increased
विवृद्धकोपः:
विशेषणम् (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + वृद्ध (√वृध्) + कोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् — कर्मधारयः (विवृद्धः कोपः यस्य/यः)
बलवीर्यसंयुतःendowed with strength and valor
बलवीर्यसंयुतः:
विशेषणम् (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootबल + वीर्य + संयुत (√युज्, क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् — तृतीया-तत्पुरुषः (बलवीर्याभ्यां संयुतः); क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्
कुमारम्the prince
कुमारम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म); एकवचनम्
अक्षम्Aksha
अक्षम्:
कर्म (Object; apposition to कुमारम्)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक; अक्षकुमार-नाम)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म); एकवचनम् — विशेष्य-नाम (Akṣa)
सबलम्with his forces / accompanied by an army
सबलम्:
विशेषणम् (Qualifier of कर्म)
TypeAdjective
Rootस + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — उपपद-तत्पुरुषः (बलेन सह / बलयुक्तम्)
सवाहनम्with vehicles/chariots (mounted/with conveyances)
सवाहनम्:
विशेषणम् (Qualifier of कर्म)
TypeAdjective
Rootस + वाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — उपपद-तत्पुरुषः (वाहनेन सह / वाहनयुक्तम्)
ददाहburned / consumed
ददाह:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√दह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
नेत्राग्निमरीचिभिःwith the rays of the fire of (his) eyes
नेत्राग्निमरीचिभिः:
करणम् (Instrument)
TypeNoun
Rootनेत्र + अग्नि + मरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; तृतीया-विभक्तिः (करण); बहुवचनम् — षष्ठी-तत्पुरुषः (नेत्रस्य अग्निः) + तत्पुरुषः (अग्नेः मरीचयः); करणवाचकः
तदाthen
तदा:
कालाधिकरणम् (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

Huge Hanuman, endowed with strength and valour looked like the rising Sun on the peak of mount Mandara. He looked at prince Aksha and his army as well as his vehicles as though he was burning them with the rays emerging from his fiery eyes.

H
Hanumān
A
Akṣa (Akṣa-kumāra)
M
Mandara (mountain)
Ā
Āditya (Sun)

FAQs

Anger, when governed by a righteous aim, becomes a force for restoring dharma rather than mere vengeance. Hanumān’s intensity is framed as protection of a just mission, not cruelty.

As the duel escalates, Hanumān’s presence becomes terrifying; the text depicts him as sun-like, as though scorching Akṣa and his forces with his gaze.

Tejas (spiritual/martial radiance) and unwavering resolve in the service of a higher duty.