Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

राजमार्गं समावृत्य स्थितं रक्षोबलं महत्।ददर्श मध्यमे गुल्मे रावणस्य चरान् बहून्।।।।

rājamārgaṃ samāvṛtya sthitaṃ rakṣobalaṃ mahat |

dadarśa madhyame gulme rāvaṇasya carān bahūn ||5.4.14||

അവൻ രാജമാർഗ്ഗം മൂടിക്കൊണ്ട് നിലകൊണ്ട മഹത്തായ രാക്ഷസസൈന്യത്തെ കണ്ടു; നഗരത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് രാവണന്റെ അനേകം ചാരന്മാരെയും (ഗൂഢചാരന്മാരെയും) നിരീക്ഷിച്ചു।

dīkṣitāninitiated (priests)
dīkṣitān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdīkṣita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
jaṭilānmatted-haired
jaṭilān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjaṭila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifies implied persons
muṇḍānshaven-headed
muṇḍān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
go-jina-ambara-vāsasaḥwearing cowhide garments
go-jina-ambara-vāsasaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootgo (प्रातिपदिक) + jina (प्रातिपदिक) + ambara (प्रातिपदिक) + vāsas (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (determinative): 'gojinam ambaraṃ vāsāṃsi yeṣām' (clothed in cowhide garments); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage; form corresponds to -vāsasaḥ)
darbha-muṣṭi-praharaṇānhaving darbha-fist weapons
darbha-muṣṭi-praharaṇān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdarbha (प्रातिपदिक) + muṣṭi (प्रातिपदिक) + praharaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'darbhamuṣṭiḥ praharaṇaṃ yeṣām' = having darbha-bundles as weapons; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
agni-kuṇḍa-āyudhānarmed with fire-ritual implements
agni-kuṇḍa-āyudhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootagni (प्रातिपदिक) + kuṇḍa (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'agnikuṇḍa-sambandhi āyudhāni yeṣām' = equipped with fire-altar implements as weapons; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
tathālikewise
tathā:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/रीतिवाचक (also/likewise)
kūṭa-mudgara-pāṇīnwith hammers/mallets in hand
kūṭa-mudgara-pāṇīn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkūṭa (प्रातिपदिक) + mudgara (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'kūṭamudgarau pāṇī yasya' = having mallet/hammer in hand; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
daṇḍa-āyudha-dharānbearing staff-weapons
daṇḍa-āyudha-dharān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष: 'daṇḍa-āyudhaṃ dharanti' = bearing staff-weapons; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
apialso
api:
Emphasis/Inclusion (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also/even)
eka-akṣānone-eyed
eka-akṣān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'ekaṃ akṣi yasya' = one-eyed; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
eka-karṇānone-eared
eka-karṇān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + karṇa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'ekaḥ karṇaḥ yasya' = one-eared; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
lamba-udara-payo-dharānwith hanging belly and breasts
lamba-udara-payo-dharān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootlamba (प्रातिपदिक) + udara (प्रातिपदिक) + payodhara (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'lambaṃ udaraṃ payodharāś ca yasya' = having pendulous belly and breasts; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
karālānterrifying
karālān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkarāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
bhugna-vaktrānwith contorted faces
bhugna-vaktrān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhugna (प्रातिपदik) + vaktra (प्रातिपदik)
Formबहुव्रीहि: 'bhugnaṃ vaktraṃ yasya' = with bent/contorted face; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
vikaṭānmisshapen
vikaṭān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvikaṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
vāmanāndwarfish
vāmanān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvāmana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
tathālikewise
tathā:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
dhanvinaḥbowmen
dhanvinaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage; -inaḥ for acc.pl.)
khaṅginaḥswordsmen
khaṅginaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkhaṅgin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
śataghnī-musala-āyudhānarmed with śataghnīs and clubs
śataghnī-musala-āyudhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśataghnī (प्रातिपदिक) + musala (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (copulative) within: śataghnī + musala; then तत्पुरुष with āyudha: 'śataghnīmusale āyudhe yeṣām'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
parigha-uttama-hastānwith hands like iron bars
parigha-uttama-hastān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootparigha (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'parigha iva uttamau hastau yasya' = having hands like excellent iron bars; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
vicitra-kavaca-ujjvalānshining in varied armor
vicitra-kavaca-ujjvalān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvicitra (प्रातिपदिक) + kavaca (प्रातिपदिक) + ujjvala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय: 'vicitraṃ kavacaṃ yena ujjvalaḥ' = shining with variegated armor; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-sthūlānnot very stout
na-ati-sthūlān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + sthūla (प्रातिपदिक)
Formनञ् + अतिशय-निषेध: 'not too stout'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-kṛśānnot very thin
na-ati-kṛśān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + kṛśa (प्रातिपदिक)
Formनञ् + अतिशय-निषेध; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-dīrgha-ati-hrasvakānneither too tall nor too short
na-ati-dīrgha-ati-hrasvakān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + dīrgha (प्रातिपदिक) + ati (अव्यय) + hrasva (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व of extremes (dīrgha + hrasva) with negated excess: 'neither too tall nor too short'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-gaurānnot very fair
na-ati-gaurān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + gaura (प्रातिपदिक)
Formनञ् + अतिशय-निषेध; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-kṛṣṇānnot very dark
na-ati-kṛṣṇān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + kṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formनञ् + अतिशय-निषेध; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
na-ati-kubjānnot very hunchbacked
na-ati-kubjān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootna (अव्यय) + ati (अव्यय) + kubja (प्रातिपदिक)
Formनञ् + अतिशय-निषेध; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
nanor
na:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
vāmanāndwarfs (very short)
vāmanān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvāmana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
virūpānugly
virūpān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvirūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
bahu-rūpānmany-formed
bahu-rūpān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'bahūni rūpāṇi yasya' = of many forms; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
su-rūpānhandsome
su-rūpān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय: 'good-formed'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
su-varcasaḥradiant
su-varcasaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + varcas (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष: 'good-lustred'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage; -asaḥ for acc.pl.)
dhvajīnbanner-bearing
dhvajīn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhvajin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
patākinaḥflag-bearing
patākinaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpatākin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
vividha-āyudhānarmed with various weapons
vividha-āyudhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'vividham āyudham' = various-weaponed; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

He heard chantings of sacred verses in the houses of demons engaged in the study of the vedas. And heard demons singing loudly the eulogy of Ravana.

H
Hanumān
L
Laṅkā
R
Rāvaṇa
R
royal road (rājamārga)
S
spies (cara)
R
rākṣasa army (rakṣobala)

FAQs

A dharmic mission requires prudence: recognizing surveillance and force, Hanumān must act carefully to protect the larger righteous objective.

Hanumān surveys Laṅkā’s defenses and internal intelligence network while searching for Sītā.

Strategic intelligence: careful assessment of threats rather than impulsive action.