Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः।मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ।।।।

madviśiṣṭāś ca tulyāś ca santi tatra vanaukasaḥ | mattaḥ pratyavaraḥ kaścin nāsti sugrīvasannidhau ||

സുഗ്രീവന്റെ വനവാസി വാനരന്മാരിൽ ചിലർ എനിക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠരും ചിലർ സമാനരുമുണ്ട്; സുഗ്രീവന്റെ സന്നിധിയിൽ എനിക്കാൾ താഴ്ന്നവൻ ആരുമില്ല.

मत्-विशिष्टाःsuperior to me
मत्-विशिष्टाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विशिष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मतः विशिष्टाः = 'superior to me')
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तुल्याःequal (to me)
तुल्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सन्तिare
सन्ति:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
वन-ओकसःforest-dwelling monkeys (vanaras)
वन-ओकसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वनस्य ओकसः = 'forest-dwellers')
मत्तःthan me / from me
मत्तः:
Apadana (अपादान/from)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; सर्वनाम
प्रति-अवरःinferior
प्रति-अवरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रति (उपसर्ग) + अवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'प्रत्यवर' = 'inferior (in comparison)'
कश्चित्anyone / even one
कश्चित्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite)
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुग्रीव-सन्निधौin Sugriva's presence
सुग्रीव-सन्निधौ:
Adhikarana (अधिकरण/in)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक) + सन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुग्रीवस्य सन्निधौ = 'in Sugriva's presence')

"The vanaras under Sugriva who move in the forest are more powerful than me or equal to me. None is inferior to me.

H
Hanumān
S
Sugrīva
V
Vānara warriors (vanaukasaḥ)

FAQs

Dharma includes truthful speech without self-exaltation: Hanumān strengthens Sītā’s hope while acknowledging the greater collective strength under righteous leadership.

Hanumān reassures Sītā that Sugrīva’s forces include many as capable as he is (or more), implying reliable support for her rescue.

Humility with honesty—confidence in the mission combined with refusal to claim sole greatness.