Next Verse

Shloka 1

हनूमत्सीतासंवादः

Hanuman’s Offer of Rescue and Sita’s Dharmic Refusal

सीता तद्वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना।हनूमन्तमुवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः।।।।

sītā tad-vacanaṃ śrutvā pūrṇa-candra-nibhānanā | hanūmantam uvācedaṃ dharmārtha-sahitaṃ vacaḥ ||

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ മുഖമുള്ള സീത ഹനുമാനോടു ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

sītāSita
sītā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
tat-vacanamthat statement
tat-vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम) + vacana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: 'tasya vacanam' (that speech)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyā-hetu (क्रियाहेतु)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
FormKtvā (absolutive), avyaya; prior action
pūrṇa-candra-nibhā-ānanāwhose face is like the full moon
pūrṇa-candra-nibhā-ānanā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpūrṇa + candra + nibhā + ānana (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; bahuvrīhi: 'pūrṇacandra-sadṛśam ānanaṃ yasyāḥ sā'
hanūmantamHanuman
hanūmantam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothanūmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ (Perfect), Prathama-puruṣa, Ekavacana; Parasmaipada
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of vacaḥ (this speech)
dharma-artha-sahitamendowed with righteousness and purpose
dharma-artha-sahitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdharma + artha + sahita (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of vacaḥ; dvandva in base 'dharmārthau' + sahita (endowed with)
vacaḥspeech / words
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana; object of uvāca

To the righteous words (about Rama's grief) of Hanuman, Sita with a face like the full moon replied :

S
Sita
H
Hanuman
D
Dharma
A
Artha

FAQs

Speech guided by dharma and artha: the Ramayana repeatedly frames ideal conduct as words that are both righteous (dharma) and purposeful/beneficial (artha), not merely emotional.

A transition verse: after Hanumān’s report, Sītā prepares to reply with counsel that is ethically grounded and practically meaningful.

Sītā’s discernment (viveka): even under suffering, she speaks in a principled and purposeful manner.