Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

अशोकवनिकाविचारः

Survey of the Aśoka Grove and its Enchanted Landscape

कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा।मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्।।5.14.33।।विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।प्रासादैस्सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा।।5.14.34।।काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलङ्कृताम्।

kṛtrimāṃ dīrghikāṃ cāpi pūrṇāṃ śītena vāriṇā |

maṇipravarasopānāṃ muktāsikataśobhitām || (5.14.33)

vividhair mṛgasaṅghaiś ca vicitrāṃ citrakānanām |

prāsādaiḥ sumahadbhiś ca nirmitair viśvakarmaṇā || (5.14.34)

kānanaiḥ kṛtrimaiś cāpi sarvataḥ samalaṅkṛtām ||

അവിടെ ശീതളജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു കൃത്രിമ ദീർഘികയുണ്ടായിരുന്നു; മാണിക്യപ്രവരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പടികളും മുത്തുപോലെ തിളങ്ങുന്ന മണലും അതിനെ ശോഭിപ്പിച്ചു. വിവിധ മൃഗസംഘങ്ങളും വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള ചിത്രകാനനങ്ങളും അതിനെ മനോഹരമാക്കി; വിശ്വകർമ്മൻ പണിതതുപോലെ തോന്നുന്ന മഹാപ്രാസാദങ്ങളും, എല്ലാദിക്കിലും കൃത്രിമവനങ്ങളാൽ സമലങ്കൃതമായിരുന്നു.

येwhich/those
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक/सर्वनाम) + चित् (अव्यय)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite: 'some')
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
पुष्पflowers
पुष्प:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद
उपगeasily obtainable
उपग:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपग (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; 'उपग' = उपगम्य/सुलभ (reachable) अर्थे
फलfruits
फल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद
उपगाःhaving easily reachable (flowers and fruits)
उपगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपग (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); विशेषण (qualifying पादपाः); समासान्तपद in पुष्पोपगफलोपगाः
with
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formअव्यय; सहार्थक-पूर्वपद (with)
छत्राःparasols/canopies
छत्राः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootछत्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); समासान्तपद in सच्छत्राः
with
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formअव्यय; सहार्थक-पूर्वपद (with)
वितर्दीकाःbenches/raised seats
वितर्दीकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootवितर्दिका (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); समासान्तपद in सवितर्दीकाः
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); विशेषण (qualifying पादपाः)
सौवर्णgolden
सौवर्ण:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौवर्ण (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; 'golden'
वैदिकाःhaving platforms/altars
वैदिकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैदिक (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); विशेषण (qualifying पादपाः); समासान्तपद in सौवर्णवैदिकाः

There the trees had abundance of flowers and fruits. A few trees were full of leaves and branches spread like parasols. There were raised golden platforms.

H
Hanumān
V
Viśvakarman

FAQs

Repetition reinforces the teaching: external magnificence does not define righteousness; steadfast pursuit of a just aim does.

A parallel transmission repeats the scenic catalogue of Laṅkā’s engineered splendour as Hanumān moves through the area.

Dhṛti (firm resolve): the narrative lingers on beauty, yet Hanumān’s purpose remains unchanged.